Etyka zawodowa - pojęcie



Pojęcie: etyka zawodowa (moralność zawodowa - określeń tych powszechnie używa się zamiennie) - oznacza system norm moralnych, związany z podziałem pracy i sposobem jej wykonywania. Pojęciem tym często obejmuje się również teo-retyczną refleksję etyczną dotyczącą społeczno-zawodowego zróżnicowania mo-ralności. Przedmiotem tej refleksji jest m.in. geneza, istota i funkcje moralności grup zawodowych oraz jej historyczne przejawy. Refleksja o charakterze normatywnym dąży do określenia podstawowych wartości moralnych związanych z działalnością poszczególnych zawodów, właściwych dlań systemów powinności oraz wzorców moralnych. W aspekcie socjologicznym jej przedmiotem jest rzeczywisty stan mo¬ralny określonych grup. W tym rozumieniu może ona oznaczać: - rzeczywiste, stwierdzane empirycznie, postawy moralne, ujawniane w procesie wy-konywania czynności pracowniczych przez przedstawicieli określonych zawodów; - panujące w świadomości danej grupy zawodowej przekonania dotyczące jej powin¬ności moralnych, zasad i norm jakie winny byś przestrzegane przez jej członków: - zwerbalizowane i ujęte w oficjalne dokumenty - kodeksy - zestawy zasad i norm moralnych dotyczące określonych grup. Tradycje etyki zawodowej, przynajmniej w odniesieniu do niektórych zawodów, sięgają epoki starożytnej. Najwcześniej powstawały kodeksy etyki zawodowej leka¬rzy (tzw. przysięga t-Iipokratesa), wojowników, prawników. Rozważania teoretyczne na temat zawodowego zróżnicowania moralności występowały zwłaszcza w pra¬cach myślicieli epoki nowożytnej, a m.in. Mandevilla, Monteskiusza, a później Dur¬kheima, który stwierdzał m.in., że tyle jest form moralności, iie jest różnych zawodów_ Dużą rangę natomiast problematyka etyki zawodowej zyskała we współczesnej re¬fleksji etycznej. Źródeł szerokiego zainteresowania etyką poszczególnych zawodów należy do¬szukiwać się przede wszystkim w warunkach współczesnej cywilizacji, a zwłasz¬cza w powstawaniu nowych gałęzi wytwarzania i nadal pogłębiającej się, specjaliza¬cji pracy. Tworzą się nowe techniczne i organizacyjne warunki pracy. Technika współ¬czesna rodzi nowe problemy, które w historii nie występowały, jak np. eksperymenty naukowe, zwłaszcza biologiczne, genetyczne, sztuczne zapładnianie, klonowanie. Stawia ona nowe problemy nawet przed tradycyjnymi zawodami, jak zawodem praw¬nika, uczonego, lekarza. Na tym tle w wielu środowiskach pracowniczych powstają nowe dylematy mora(ne. Przyczyną współczesnego wzrostu zainteresowania pro¬blemami etyki zawodowej jest również zwiększenie się liczby zawodów mających bezpośredni wpływ na losy jednostek i społeczeństwa, powołanych do ochrony pod¬stawowych wartości społecznych, nie ograniczających się jedynie do wytwarzania określonych przedmiotów. Etyka - moralność - zawodowa, ujmując sprawę zasadniczo, nie jest czymś od-miennym, tym bardziej zaś sprzecznym w stosunku do owej moralności powszech¬nej, "ludzkiej". Stanowi ona przełożenie ogólnospołecznych wymogów moralnych na język konkretnych warunków, sytuacji i zadań związanych z pracą zawodową. Moralność w ogóle domaga się np. uczciwości, prawości, poszanowania ludzkiej godności, życzliwości itp., że pozostaniemy przy najbardziej elementarnych poję¬ciach. Lecz co to znaczy uczciwość, prawość, życzliwość w ogóle? Czy można być "dobrym" w sensie moralnym człowiekiem w ogóle? W pewnych granicach tak-w tych granicach m.in. pojęcie uczciwości pojmujemy jednakowo w odniesieniu do każdego człowieka, bez względu na wykonywany zawód, wiek. Poza tym jednakże te ogólne pojęcia zaczynają się różnicować w zależności od sytuacji, w jakich znaj¬dują się ludzie, także w związku z ich pracą zawodową. Uczciwość lekarza, nauczy¬ciela czy prawnika ujawnia się w innym rodzaju postępowania niż uczciwość produ¬centa czy sprzedawcy. Swoistość etyki zawodowej polega również na tym, że w każdym jej systemie obiegowe społecznie postulaty moralne znajdują własną hierarchizację. W każ¬dej etyce zawodowej istotne są sprawy dumy zawodowej, solidności, poczucia odpowiedzialności, solidarności grupowej. Ale oprócz tego dla grupy np. pra¬cowników transportu podstawowe wymagania dotyczą trzeźwości i punktualno¬ści: w służbie zdrowia - zachowania tajemnicy lekarskiej oraz życzliwości dla pacjentów. Specyfika poszczególnych systemów moralności zawodowej wyraża się po¬nadto i w tym, że w jej obrębie występują niekiedy mniej lub bardziej dostrze¬galne modyfikacje podzielanych społecznie poglądów moralnych, obowiązują reguły moralności częściowo tylko obowiązujące w innych systemach (lub spo¬łeczeństwie w ogólności). O swoistym charakterze danej etyki zawodowej decyduje też zalecany przez nie sposób rozstrzygania konfliktów moralnych. Są zresztą zawody, ze swej istoty kon¬fliktorodne. Wykonywaniu tych zawodów towarzyszą nieuchronnie sytuacje kon¬fliktowe-zderzenie się różnych norm i wartości moralnych. Do takich m.in. należy zawód prawnika, lekarza, dziennikarza. Swoistość etyki zawodowej wyraża się również w jej funkcjach. Jedną z nich jest regulowanie stosunku człowieka do obowiązków zawodowych. Inną regulowa¬nie wzajemnych stosunków ludzi w środowisku pracowniczym. O realności i doniosłości problematyki zawodowej świadczy też wielość ko¬misji etycznych, mających stać na straży etyki poszczególnych zawodów, wypo¬wiadać się w kwestiach spornych, a także stosować sankcje moralne wobec osób zachowujących się niezgodnie z wymogami moralnymi. Komisje takie istnieją m.in. w polityce, nauce, mediach (np. Rada Etyki Mediów, czy Komisja Etyczna TVP), podobnie jak sądy koleżeńskie, sądy honorowe, izby. Odrębna kwestia z zakresu etyki zawodowej to kwestia kodeksów. Wielu dysku¬tantów do nich sprowadza całą kwestię, a mając zastrzeżenia do samej idei kodeksu -- neguje i sens etyki zawodowej. Są wszakże zawody, które bądź się ubiegają o takie spisane, wyrażone w postaci publikacji zestawy deontologiczne, a więc klasyczne kodeksy, które je formułują w swym środowisku, lub, którym się je serwuje z, zewnątrz, aby uczytelnić i uwierzytel¬nić moralnie ich role zawodowe, powinności, oraz oczekiwania-prawa do określo¬nych wobec nich oczekiwań - ze strony społecznej, odbiorców ich usług. Są to za¬wody powołane do tworzenia lub ochrony oraz realizacji wartości szczególnie istot¬nych, podstawowych, związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb zbiorowości i jednostek ludzkich. Takich jak życie i zdrowie, prawda i sprawiedli¬wość, wolność i godność, bezpieczeństwo, integralna osobowość. Nie jest dziełem przypadku, że właśnie na gruncie zawodów nauczycieli, uczonych, służby zdrowia, prawników, dziennikarzy, ludzi trudniących się biznesem, także polityków, parla¬mentarzystów itp. powstają wspomniane komisje zajmujące się postawami moralny¬mi reprezentantów tych grup, lub ogólniej problematyką etyki swych profesji, np. etyką biznesu lub reklamy. Wymagania zawarte w tych kodeksach (także niepisanych) bywają przy tym różnie formułowane. Jedne z nich mają postać zakazów, określają to, czego na gruncie danego zawodu nie wolno, nie powinno się czynić. Pełnią one funkcje profilaktyczne - przestrzegają przed pokusami moralnymi, jakie szczególnie w danym zawodzie łatwo, np. przed korupcją, wykorzystaniem stanowiska dla celów prywatnych, nieuczciwością. Inne zasady występujące w kodeksach za¬wodowych mają postać nakazów, dotyczą właśnie chronienia tych wartości ¬wewnątrz grupy, wobec odbiorców jej usług, przedmiotów oddziaływania, a tak¬że wobec społeczeństwa jako całości. O konkretnej treści etyki zawodowej, o jej strukturze, układzie hierarchicz¬nym, brzmieniu jej poszczególnych zasad decyduje wiele czynników. Należą do nich zwłaszcza: - ewentualne tradycje danego zawodu, wartości moralne zrośnięte na trwałe z jego funkcjonowaniem, niezależnie od zmian zachodzących w strukturze społecznej czy w warunkach technicznych wykonywania zawodu; - warunki zewnętrzne funkcjonowania danego zawodu: konkretne warunki życia i potrzeby danego społeczeństwa, a również warunki techniczne wykonywania zawodu; - charakter zadań danego zawodu i ich społeczna ranga, miejsce, jakie ten zawód zajmuje w społecznym podziale pracy; - uprawnienia danego zawodu, które są pochodnymi spełnianych funkcji. Te upraw¬nienia nakładają na przedstawicieli poszczególnych zawodów określone powinno¬ści moralne, ale mogą też stwarzać okazję do swoistych nadużyć; - struktura wewnętrzna danego zawodu, układ powiązań i zależności między¬ludzkich.

Etyka zawodowa - pojęcie

Materiały

Życiorys Mickiewicza - I okres ŻYCIORYS ADAMA MICKIEWICZA OKRES WLEŃSKO - KOWIEŃSKI DATA WYDARZENIE 24.XII.1798 Urodziny Adama Bernarda Mickiewicza w Zaosiu lub Nowogródku (Wielkie Księstwo Litewskie). Rodzice - Mikołaj Mickiewicz (szlachcic herbu Poraj, bez majątku; adwokat) i Barbara Majewska. Adam miał jeszcze starszego o 2 lata brata, Franciszka. 1801 r. Narodziny Ale...

Wyjaśnienie: natura ludzka i osobowość społeczna NATURA LUDZKA - stanowi zespół zdolności i sił motorycznych działających w organizmie, które umożliwiają człowiekowi zaspokajanie potrzeb, aktywne przystosowanie się do środowiska i utrzymanie życia; jest raczej niezmienna; jej głównym elementem są instynkty OSOBOWOŚĆ SPOŁECZNA - zespół trwałych cech jednostki, wpływających na jej postępowanie,...

Powstanie Międzynarodowego Funduszu Walutowego Międzynarodowy Fundusz Walutowy został powołany do życia na Konferencji w Bretton Woods w USA, w 1944 r., a swoją działalność rozpoczął 01.03.1947r. Była to wola 44 państw (w tym ZSRR) by radzić, jak pomóc światu podnieść się ekonomicznie z gruzów II wielkiej wojny. Dlatego wymyślono fundusz, który stabilizowałby międzynarodowy system walutowy ...

Liryka Broniewskiego Aktualność polityczna poezji W. Broniewskiego O kształcie poezji Broniewskiego zadecydowały 3 przesłanki: • biografia (frontowa i legionowa młodość) • postawa prometejskiego buntu wobec zła (tematyka rewolucyjna) • fascynacja tradycją romantyczną (obecność w niej koncepcji literatury czynu) Broniewski pisywał o poległych ż...

Filozofia i kierunki artystyczne w Młodej Polsce Filozofia modernistów Swoje ideowe korzenie Młoda Polska odnajduje w dorobku twórczym następujących filozofów niemieckich: Artur Schopenhauer- myśliciel twierdzy, iż motorem działań ludzkich jest bezrozumny popęd do stawiania sobie celów, których człowiek nie jest w stanie osiągnąć, dlatego należy wyzbyć się pożądań i potrzeb; Fryderyk Niet...

Ocena bohaterów w "Omyłce" Ocena postaw bohaterów : 1. Antoś – mały chłopiec nie rozumie wydarzeń, ale jest bystrym obserwatorem, wrażliwym, otwartym. 2. Mama Antosia – poważana przez współmieszkańców, mądra ( wszyscy przychodzą do niej po radę ), odważna ( w czasie zamieci poczęstowała szpiega gorącym mlekiem, u niej spotykali się tzw. spiskowcy ), sprawied...

Twórczość Norwida Twórczość Norwida jako kontynuacja i przekroczenie tradycji romantycznych Cyprian Kamil Norwid jest reprezentantem drugiego pokolenia romantyków, którego młodość przypadła na czasy po klęsce powstania listopadowego. Pisarz miał bardzo silne poczucie zarówno przynależności pokoleniowej, jak też odrębności swojej generacji, zwanej przez niego pok...

Różne postawy człowieka wobec życia w"Koniec wieku XIX" i "Kowal" 86. Różne postawy człowieka wobec życia w wierszach poetów młodopolskich: \"Koniec wieku XIX\" i \"Kowal\". Oba te wiersze wyszły spod piór dwóch poetów okresu Młodej Polski. Postawa twórców wobec życia została ukształtowana przez czas, w którym żyli, doświadczenia życiowe, prądy umysłowe epoki oraz cechy indywidualne twórców. Epoka m...