"Wesele" jako dramat narodowy



Dramat narodowy Wesele powstało w czasie szczególnym dla Polski i wyjątkowym momencie dla literatury. Częstokroć obdarzano je określeniem: dramat neoromantyczny. Wykorzystując nowe tendencje literackie (przede wszystkim symbolizm) autor sięga do inspirującej dla modernistów skarbnicy literatury romantycznej. Można tu odnaleźć nawiązania do konkretnych utworów i bohaterów (o niektórych wspominaliśmy już w rozdziale poświęconym omówieniu postaci). Z ducha romantyzmu wywodzi się zainteresowanie problematyką narodową, fantastyka i ludowość wyostrzona przez młodopolskich artystów do rozmiarów chłopomanii (ludomanii). Forma utworu, nowatorska i oryginalna, także sięga do romantycznych wzorców, choć nie brak tu elementów kojarzących się z dramaturgią innych epok, np. antyku (jedności klasyczne). Najbardziej wyrazistym odniesieniem do cenionej przez modernistów literatury romantycznej jest w Weselu wołanie postaci z utworów wieszczów narodowych. Przypomnijmy skojarzenie osoby Hetmana z postacią Widma z II cz. Dziadów – ducha złego pana, cierpiącego czyśćcowe męki za swoje niegodziwe czyny. Na podobny los autor skazał zdrajcę narodu. W wizerunku Hetmana dopatrywano się także pogłosu innego Mickiewiczowskiego bohatera – Doktora z III cz. Dziadów. Osoba o szczególnym znaczeniu dla wymowy dzieła – Wernyhora – to z kolei zapożyczenie od J. Słowackiego (Sen srebrny Salomei) wspierane malarską wizją J. Matejki. Nastrój niesamowitości, splot realizmu z fantastyką, interpretowanie zdarzeń w kategoriach społecznych, przekonanie o ważnej roli artysty jako przewodnika narodu – to elementy Wesela wynikające z inspiracji dziełami romantyków. Ów literacki kontekst i zasadnicza idea utworu Wyspiańskiego sprawiły, że uzyskał miano i rangę d r a m a t u n a r o d o w e g o. Twórczość dramatyczna Wyspiańskiego dowodzi, jak wielkie znaczenie miała dla niego problematyka narodowa – czy to ukazana w kostiumie historycznym, czy współczesnym. Z tym kręgiem zagadnień wiąże się tu zwykle ocena moralna społeczeństwa w aspekcie jego stosunku do ojczyzny. Dyskusja o powstaniach i bohaterach narodowych, o kondycji Polaków, ich poczuciu jedności – to krąg zagadnień, który jest dla twórczości Wyspiańskiego najbardziej chyba znamienny. Ocena przedstawionych w Weselu grup społecznych dotyczy przede wszystkim ich świadomości politycznej. Wynika stąd poczucie, że brak jedności niweczy wszelkie próby niepodległościowe, boć przecież większości „dusz polskich” nieobca jest narodowa nuta. Trzeba ją tylko uwolnić i wzmocnić, by mogła poruszyć innych i doprowadzić do rzeczywistego zaangażowania w konkretne działania. Problematyka narodowa Wesela ukryta w zderzeniu ówczesnej rzeczywistości z symboliką, ze zjawami historycznych postaci sprawia, że dramat unika tym samym patriotycznego dydaktyzmu i demagogii. Wyspiański zarysowuje swój pogląd na aktualną postawę narodu wobec niewoli kraju i pozostawia margines na osobistą refleksję oraz ocenę czytelnikowi i widzowi. Taką możliwość daje zwłaszcza zakończenie utworu – ów słynny „chocholi taniec” – moment uśpienia czujności. Czy uśpienia na zawsze? Czy chwilowej niemocy odsuwającej aktywność na czas późniejszy? Odpowiedź można sformułować tylko na podstawie indywidualnej interpretacji tej sceny. Z perspektywy prawie wieku od napisania Wesela wydaje się, że autor – wizjoner, następca romantycznych wieszczów – miał na myśli raczej optymistyczny finał zarysowanych w dramacie zdarzeń.

"Wesele" jako dramat narodowy

Materiały

Elementy chłopskiej mentalności w "Chłopach" Typowe elementy chłopskiej mentalności to: • pragnienie posiadania ziemi i traktowania jej jak świętości: Hanka mówi o ziemi \"Świętaś ty, rodzona, za twoją sprawą wszystko na świecie\", a przysłowie powiada, że „człowiek bez gruntu jak bez nóg”; • przywiązanie do wsi, ziemi i tradycji: świadczy o tym rozpacz Agaty opus...

Problematyka "Konrada Wallenroda" Problematyka  Dylematy moralne i tragizm postaci reprezentującej układ zbieżny z konfliktem etycznym współczesnego autorowi społeczeństwa (zmagania moralne spiskowców polskich i rosyj-skich lat dwudziestych; stwierdzenie jednego z powstańców 1830 r.:“Słowo stało się cia-łem, a Wallenrod - Belwederem”): • miłość do ojc...

Krzysztof Kamil Baczyński - życie i twórczość Życie i twórczość Krzysztof Kamil Baczyński (pseudonim Jan Bugaj) urodził się 22 stycznia 1921, a zmarł 4 sierpnia 1944 r. w Warszawie. Większość opracowań prezentujących sylwetkę poety podaje choćby najbardziej skrócone informacje na temat jego rodziców – bo też ich wpływ na rozwój osobowości syna był ogromny. Ojcem Krzysztofa był S...

"Poezjo! Jakie twoje imię? Tworzaca? Cóż ty tworzysz? Siebie" J.Tuwim Poezja była już wszystkim: twórczynią wartości, postaw i poglądów. Próbowała także odkrywać tajniki ludzkiej duszy, to znów podejmowała zabawę słowami. Od wieków istniało wiele sądów na temat, jaką powinna pełnić ona rolę i jakie możliwości w związku z tym powinien mieć artysta. Epoką, która ugruntowała w świadomości ludzi wielkie znaczenie p...

Bohater pozytywny epoki pozytywizmu Nowe zadanie, stawiane literaturze i predestynowane do ich realizacji gatunki literackie narzuciły określony typ bohatera pozytywnego. Bohaterami stali się ludzie realizujący ideały pozytywistyczne, aktywni, liczący się z realiami świata, w którym egzystowali. Bohaterowie ci samorealizowali się w pracy, która stała się miernikiem ich wartości. ...

Rozwój społeczno-edukacyjny w oświeceniu KEN - pierwsza w Polsce świecka władza oświatowa, powołana 14.X.1773r. z inicjatywy działaczy skupionych wokół Stanisława Augusta Poniatowskiego. KEN zorganizowała trój-stopniowe nauczanie - szkoły elementarne, średnie, następnie Szkoła Główna Koronna i Li-tewska. KEN wydała kodeks szkolny określający założenia programowe i organizacyjne szkolni...

Patriotyzm w utworach Kochanowskiego i kazaniach Piotra Skargi Odrodzenie. Treści patriotyczne w utworach Jana Kochanowskiego i kazaniach Piotra Skargi Poglądy polityczne Jana Kochanowskiego mają gruntowną podbudowę filozoficzną, opierają się na znajomości dzieł starożytnych filozofów: Sokratesa, Platona, Cycerona, Horacego. Poeta wypowiada w utworach troskę o losy Rzeczypospolitej, wzywa do dzia...

Wizja świata w sonecie IV i V Sępa Szarzyńskiego Mikołaj Sęp - Szarzyński (1550 - 1581). Przeżył dramat odejścia od własnej religii, potem nawrócenie. W 1601 wydano tomik pt. \"Rytmy albo Wiersze polskie\". W cyklu tym dominują sonety - kunsztowne formy stroficzne składające się z czternastu wersów ułożonych w dwie zwrotki czterowersowe, czyli quatriny i dwie zwrotki trójwersowe, czyli tercyny...