Poeci starszego pokolenia

POEZJA POECI STARSZEJ GENERACJI LEOPOLD STAFF „Pierwsza przechadzka” Przedst. Okupacyjną rzeczywistość i nadzieję, że wojna się skończy już niedługo. W każdej zwrotce występuje antyteza (rzeczywistość- nadzieja). Jest formą monologu (podm. Lir przemawia do osoby o której się dość dużo dowiadujemy). Poeta odczuwa klęski i próbuje podtrzymać naród na duchu. Chce odbudować Polskę. Synonimem wytęsknionej normalności są codzienne wydarzenia. Posługuje się prostymi i zrozumiałymi obrazami, jest tylko jedna wysublimowana częsć:” Przejdą dni ciężkiej klęski i rozgromu”. Głebia i siła tego wiersza wynika z wiary w przeminięcie wszystkiego co złe. Jest to typowa humanistyczna postawa poety. Wyraża on nadzieję niczym nie uzasadnioną ale wynikającą z przemijania. Elementy przepowiadające niedługi koniec wojny „Nikt o tym jeszcze nie mówi nikomu, Lecz wiatr już o tym szepce po ogrodzie”. Nadzieja że wszystko wróci tak jak było „Będziemy znów mieszkać w swoim domu, Będziemy stąpać po swych własnych schodach”. Stwierdza że choć miasto legło w gruzach, nie należy się tym martwić, wszystko można odbudować żeby „znowu mieszkać w swoim domu”, najważniejsze że „żyjemy, choć śmierć była bliska” WŁADYSŁAW BRONIEWSKI „Grób Tamerlana” Poeta porównuje najazd Niemców i Sowietów na Polskę do władcy mongolskiego Tamerlana, zdobywcy połowy Azji. Autor niesie nadzieję, że nic nie trwa wiecznie i okupacja także przeminie „Walą się w gruzy pałac i meczet”. Historia jest surowa i ludzie nie będą pamiętać o zdobytych ziemiach i kosztownościach. Wszystkie trofea są okupione krwią niewinnych ludzi. Przywódcy postrzegani będą jek „rzeźnicy” Potwierdza prawdę, że owjny mogą chcieć ludzie nie zdrowi umysłowo, bo normalny człowiek „ jest dobry, mądry, spokojny, pola chce orać piękne i żyzne, | głodu, powietrza, ognia i wojny nie chce , w sobie wierzy : w Ojczyznę” Wiersz jest pełen wiary w dobroć człowieka. Każdy chce zostawić po sobie jakiś ślad. Pragnie ukazać Polakom, że to my Naród tworzymy Ojczyznę. Przekonuje, że słuszna sprawa zawsze powinna wygrywać. Budowa podobne jest do wiersza „Grób Agamemnona”. Obie potęgi grecka i mongolska oparte były na rzezi i na zniszczeniu. Wprowadzał optymizm do serc. „Żołnierz polski” ukazany jest jako nędzarz. Tytuł wiersza pozbawiony jest emocjonalizmu, nie jest związany z historią. Dopiero treść utworu nadaje mu zabarwienie emocjonalne. Wiersz zbudowany jest nietypowo- strofy są dwuwersowe i stanowią całe zdania. Zawierają całe informacje lub obraz. Wiersz mówi o żołnierzach walczących we wrześniu 1939. Ich sytuacja była beznadziejna „bez broni, bez orła na czapce”, nie mieli domów „bezdomny na ziemi - matce”. Ukazane były dysproporcje w uzbrojeniu wojsk polskich i niemieckich „ szedł z bagnetem na czołgi żelazne”. Wiersz ma formułę piosenki. Brzoza jest w utworze symbolem smutku. Broniewski często w swoich wierszach ukazuje motyw tułactwa, pielgrzymstwa. Widać nawiązanie do romantyzmu. „Syn podbitego narodu” Broniewski cieszył się że socjalizm przyniesie dobro i sprawiedliwość. Podczas rządów sanacyjnych był więziony i szykanowany. Myślał że socjalizm rozwiąże problemy proletariatu. Nie będzie podziałów społecznych. Pomaga przetrwać ludziom poglądów lewicowych. Wskazuje im drogę, jaką powinni podążać aby żyć dostatnio w odbudowanej socjalistycznej Polsce. Utożsamia się z bohaterem romantycznym, nazywa poezję pieśnią. Mówi że chce ocalić kraj. Nazywa siebie synem niepodległej pieśni”. Tu także występuje motyw pielgrzyma tułacza „ja na tę ziemię powrócę” „Ballady i romanse” Nawiązuje do romantycznego utworu Mickiewicza „Ballady i romanse”. W utworze występuje mesjanizm - ukazuje się Jezus. Przywołanie męk Chrystusa nadaje utworowi wymiar ponadczasowy, ogólnoludzki. Poeta nawiązuje do romantyzmu, lecz sytuacja jest bardziej tragiczna. Powiązano tu śmierć żydowskiego dziecka Ryfki z rozstrzelaniem Chrystusa przez Hitlerowców. Zamtwychwstanie symbolizuje tu, że Polska powstanie po mękach, że ofiara nie była bezowocna. Wiersz przypomina balladę- występuje fabuła, zdarzenia, dialogi, zwroty potoczne, wularyzmy i prowincjonalizmy. Występuje przemieszanie patosu i podniosłości z żargonem. Ruda Ryfka przypomina Karusię z „Ballad i romansów”. Ryfka nie zdaje sobie sprawy ze swojego położenia. Możliwe że jest zbyt mała, może też wydarzenia jakich była świadkiem doprowadziły ją do załamania nerwowego i obłąkania. Bezmyślne morderstwo dziecka jest porównywane z męczeńską śmiercią Chrystusa „Słuchaj Jezu, słuchaj Ryfka, Sie Juden | za koronę cierniową, za te włosy rude”. JULIAN PRZYBOŚ „Póki my żyjemy”. Wiersz ukazał jak wielkim wstrząsem dla polaków była wojna. Wiersz jest opowiadaniem. Element zagrożonego nieba ukazuje straszne niebezpieczeństwo, jakim jest najazd hitlerowców. Apokaliptyczna wizja końca śwaita. Poeta ukazuje konieczność obrony „błągam o karabin jak skazaniec o łaskę”. Ukazany jest obstrzał „wbity pociskami w grunt” i „Krzyczę- niecelnie”. Chaos pogłębia tragedię. Wciąż giną ludzie „w tej chwili zginął mój brat”. Sytuacja przeraża katastroficznością. Wrażenia czytelnika potęgują wrażenia zmysłowe- huk, łuny, krzyk. Symbolem upadku jest płacz męszczyzn . Kontekst śmierci brata, męski gniew mają skłaniać do oporu. Jest to protest skierowany do ludzi uciekających z kraju. Poeta przywołuje idee „Jeszcze Polska nie zginęła, póki my żyjemy” - topos walki niepodległościowej, typowy dla polskiej świadomości. Utwór ma dużą siłę oddziaływania. Poeta oszczędza słowa, występuje wiele aluzji, proste słownictwo. Występuje motyw tyrtejski. Poeta namawia do walki w obronie ojczyzny. K.I. GAŁCZYŃSKI „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” Brał udział w kampanii wrześniowej, był w niewoli; bohaterstwo polskich żołnierzy, zmienia nieco historę; piękne lato i śmierć Geneza: Gałczyński zmoblilizowany w sierpniu 1939 w stopniu oficerskim. W pierwszych dniach września 1939 dostał się do niewoli gdzie dowiedział się o bohaterskiej obronie Westerplatte. Usłyszałże major Sucharski nie mogąc się bronić, wraz ze swoim oddziałem popełnił samobójstwo. Nie było to zgodne z prawdą. Oddział obrońców zainspirował Gałczyńskiego do napisania wiersza. Utwór jest pogodny , nie pasuje do tematu, występuje tu motyw poezji tyrtejskiej, także nawiązanie do „Reduty Ordona” Mickiewicza, której bohater również nie zginął. Utwór zawiera liczne elementy fantastyczne (znane z romantyzmu), słownictwo jest potoczne, surowe, żołnierskie. Poeta buduje obrazy angażujące zmysły - słuch, wzrok. Oprócz złożenia hołdu, zadaniem wiersza jest „wlanie” optymizmu w serca Polaków. ANTONI SŁONIMSKI „Alarm” Jest to najpopularniejszy tekst o temetyce okupacyjnej. Jest to wiersz - reportaż. Autor opowiada o nalocie i bombardowaniu Warszawy. Wzmaga się strach, następuje ulga i cisza. Podobna sytuacja występowała w „Stepach akermańskich” . Ukazany nalot floty powietrznej na Warszawę. Plastyczny, silnie oddziałuje. Płonące domy i kościoły: „Płoną zburzone kościoły, | Ogrody zmienione w cmentarze, | Ruiny i gruzy, zwaliska”. Słychać krzyki ludzkie. Obraz jest przerażający. Pozorna cisza występująca po nalocie jest oczekiwaniem na kolejny nalot „Tego alarmu już nikt nie odwoła, | Ten alarm trwa”. Ludzie żyjący w bombardowanej Warszawie są niespokojni i oczekują kolejnych zdarzeń „Któż mi tak ciągle nasłuchiwać każe? | Któż to mnie budzi i woła? | Słyszę szum nocnych nalotów”.