Główne pojęcia starożytne



TRADYCJA, przekazywane z pokolenia na pokolenie treści kulturowe (obyczaje, poglądy, wierzenia, sposoby myślenia i zachowania, normy społeczne itp.) uznane przez daną zbiorowość za społecznie doniosłe dla jej współczesności i przyszłości. MIT, lit. opowieść o stałej treści zdarzeniowej, przekazująca wyobrażenia danej zbiorowości o świecie i człowieku; pierwotnie ustna, w formie zapisanej przechodziła w sferę fantastyki literackiej; przen. wymysł, bajka. HEROS, u starożytnych Greków półbóg, bohater zaliczany po śmierci w poczet bogów (m.in. Herkules). FILOZOFIA,Termin filozofia jest odpowiednikiem greckiego philosophia ('umiłowanie mądrości'); SOFIŚCI, nauczyciele przygotowujący obywateli do życia publicznego przez nauczanie retoryki, polityki, filozofii, etyki, działający gł. w Atenach w V-IV w. p.n.e. (Protagoras z Abdery Georgiasz z Leontinoj, Hippiasz z Elidy, Krytiasz) do poglądów sofistów nawiązywali cynicy, cyrenaicy, sceptycy. LOGIKA, teoria poznania naukowego, obejmuje metodologię, semiotykę i logikę formalna; RETORYKA, sztuka lub teoria wymowy, krasomówstwo; nauka zasad sprawnego i ozdobnego wysławiania się; powstała w starożytnej Grecji, rozwinięta najpełniej przez rzymskiego retora Kwintyliana; wykładana w europejskich szkołach do połowy XVIII w.; retoryczne pytanie, zwrot krasomówczy, pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi. POETYKA, nauka obejmująca analizę i systematykę (poetyka opisowa) oraz rozwój historyczny (poetyka historyczna) formartystyczno-lit.; poetyka normatywna - zbiór postulatów, zadań i reguł określających w danym okresie prawidłowości dzieła literackiego. ESTETYKA, dyscyplina filozoficzna traktująca o pięknie, zajmująca się badaniem wartości artystycznych oraz ocen estetycznych, dociekająca przyczyn ich kształtowania się oraz ustalająca kryteria tych wartości i ocen. MONOTEIZM, wiara w istnienie jedynego Boga (judaizm, chrześcijaństwo, islam); przeciwieństwo politeizmu. EWANGELIA, w chrześcijaństwie nazwa utworów historyczno-teologicznych z I w., zawierających opis życia i nauk Jezusa; 4 Ewangelie tzw. kanoniczne (Mateusza, Marka, Łukasza i Jana) wchodzą w skład Nowego Testamentu będącego częścią Biblii. APOKALIPSA, utwór, którego tematem jest prorocza, zwykle pełna grozy wizja przyszłości, zwłaszcza czasów przed „końcem świata”; w chrześcijaństwie nazwę Apokalipsa nosi ostatnia księga Nowego Testamentu, zwana też Objawieniem świętego Jana; wątki Apokalipsy były często podejmowane w sztuce, zwłaszcza średniowiecznej i barokowej. WULGATA, łaciński przekład Biblii z IV w. dokonany przez św. Hieronima i od początku uważany za oficjalny tekst Pisma Świętego w Kościele katolickim; od 1979 w liturgii używa się poprawionej wersji Wulgaty, zwanej Neowulgatą. Eikurejczyk cłowiek ceniący ponad wszystko uciechy i przyjemności życia lub zwolennik epikureizmu, filozofii stworzonej przez Epikura z Samos. Stoik zwolennik stoicyzmu, systemufilozoficznego stworzonego w III w. p.n.e. przez Zenona z Kition, człowiek obojętny na cierpienie i radość, tłumiący swoje uczucia, a zachowujący spokój bez względu na okoliczności. Mecenas właściwie Cilius Mecenas (? - 8 r. p.n.e.), polityk rzymski, przyjaciel i doradca cezara Oktawiana Augusta. Mecenas opiekował się poetami i pisarzami (m.in. Horacym), stąd w późniejszych wiekach zwykło się nazywać protektorów sztuki i nauki "mecenasami". INWOKACJA, lit. rozwinięta apostrofa otwierająca poemat epicki. PORÓWNANIE, lit. uwydatnienie właściwości danego zjawiska poprzez wskazanie na jego podobieństwo do jakiegoś innego zjawiska; figura stylistyczna składająca się z dwu członów połączonych spójnikami: jak, niby, jakby itp.; porównanie homeryckie - rozbudowane do rozmiarów samodzielnego obrazu. EPITET, lit. wyraz określający, przydawka uwydatniająca cechę opisywanego przedmiotu; pot. wyzwisko. HEKSAMETR, lit. w poezji antycznej wers złożony z 6 stóp, zwykle 5 daktyli i trocheja lub spondeja, stosowany w epice; polski odpowiednik - wers 6-akcentowy sylabotoniczny lub toniczny, np. w Powieści Wajdeloty z Konrada Wallenroda A. Mickiewicza. TRYLOGIA, cykl literacki (muzyczny, filmowy) złożony z 3 utworów. ELEGIA, lit.utwór liryczny o treści poważnej i refleksyjnym nastroju, utrzymany w tonie skargi; w poezji antycznej ujęty w formę dystychu elegijnego, odznaczał się dużą różnorodnością tematu i nastroju. EPIGRAMAT, epigram, zwięzły, dowcipny utwór poetycki o zaskakującej puencie, często o charakterze satyrycznym. ANAKREONTYK, lit. krótki utwór literacki o tematyce biesiadnej lub miłosnej; nazwa od imienia greckiego poety Anakreonta. HYMN, uroczysta pieśń pochwalna, związana genetycznie z publicznymi uroczystościami kultowymi, znana w różnych kręgach kulturowych (indyjska Weda, żydowskie psalmy, greckie peany i dytyramby); patetyczny utwór liryczny o treści religijnej, patriotycznej, filozoficznej. TREN, pieśń żałobna; utwór literacki o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie.SIELANKA,bukolika, ekloga, idylla, pastorałka, pogodny utwór, często o tematyce miłosnej, przedstawiający uroki życia wiejskiego; ukształtowana w starożytności (Teokryt, Wergiliusz), pełnię rozwoju osiągnęła w sentymentalizmie (S. Gessner, F.Karpiński, F.D. Kniaźnin). SATYRA, utwór literacki ośmieszający i piętnujący ludzkie wady i przywary, zjawiska życia społeczno- politycznego i obyczajowego; do XVIII w. odrębny gatunek poetycki. PRZYPOWIEŚĆ, parabola, alegoryczna opowieść moralno-dydaktyczna lub religijna (np. w Biblii); dawniej także przysłowie, sentencja,bajka. PARALELIZM, lit. tożsamość lub podobieństwo treściowe,kompozycyjne składniowe części utworu, zdań, wersów; częsty w pieśniach ludowych. AFORYZM, zdanie, sentencja formułująca zwięźle i w błyskotliwy sposób jakąś myśl ogólną. PSALM, religijna pieśń hebrajska ze Starego Testamentu (150 śpiewów pochwalnych, błagalnych i innych, przypisywanych królowi Dawidowi); także wzorowany na psalmach biblijnych liryczny utwór modlitewny; liczne muzyczne opracowania psalmów w okresie ars nova, w epoce odrodzenia; od baroku są podstawą wielu religijnych utworów wokalno-instrumentalnych.

Główne pojęcia starożytne

Materiały

Krótka charakterystyka hymnu "Smutno mi Boże" “Smutno mi Boże” Hymn ten powstał w czasie podróży Słowackiego na wschód. Podmiot liryczny opisuje swoje uczucia podczas podróży statkiem do Aleksandrii. Podkreśla piękno świata, postrzega przyrodę, zjawiska i wspaniałości natury, co świadczyć może o wrażliwości, o tym, że doznania estetyczne wpływają na doznania emocjonalne. Odcz...

Określenia moralność i etyka Używanie określeń: \"moral¬ność\", \"problematyka moralna\", \"rzeczywistość moralna\", \"konflikt moralny\", \"war¬tości i zasady moralne\", \"kodeks moralny\" oraz \"etyka\", \"problematyka etyczna\", \"refleksja etyczna\", „poziom etyczny\", \"kodeks etyczny\" itp. - wywołuje wiele nie¬jasności i wymaga ustalenia znaczeń,...

Początki kina W 1895 r. odbył się seans pierwszego filmu Ludwika i Augusta Lumiere. Bracia zaprezentowali dwuminutowy film p.t. „Wyjście pracownic z fabryki Lumiere w Lyonie” . Tematyka filmów Lumiere’ów przypomina wyczyny człowieka , który nauczył się właśnie fotografować: śniadanie dziecka, gra w karty ze znajomymi, kąpiel w morzu , łowien...

Porównanie zjawisk ekonomiczno-finansowych Przekroje porównywania zjawisk ekonomiczno-finansowych Analiza ekonomiczna wyróżnia dwa podejścia badawcze: indukcyjne, dedukcyjne, zaliczane do metod ogólnych. Podejście indukcyjne polega na tym, że w badaniach analitycznych przechodzi się: od zjawisk szczegółowych do ogólnych, od czynników do wyników, od przyczyn do skutków. Podejście deduk...

Motyw krzywdy i cierpienia w wierszu "O miłości wroga" - Motyw wybaczania krzywd i wyjaśnienie sensu cierpienia w wierszu L. Staffa \" O mi- ości wroga\". Jest to utór nawiązujący bardzo silnie do klasycyzmu. Zawiera chrześcijańskie wyznanie po- kory, konieczności pogodzenia i przebaczenia wrogu. Człowiek dobry, umiejący wybaczyć bliżniemu, choćby nawet był ubogi na ciele, zawsze...

Monitoring finansowy - co to jest Monitoring finansowy Zintegrowany pakiet komputerowy pozwala śledzić, w jaki sposób podej¬mowane przez dyrektorów decyzje finansowe - np. zmiana przychodów lub kosztu, przesunięcia w czasie wydatku lub wpływu pieniądza, żądanie po¬prawy wybranych wskaźników - wpływają na rachunek wyników, rachunek przepływów pieniężnych i bilans wedłu...

Przyczyny wyboru firmy leasingowej przez dealerów 1. renoma firmy leasingowej 2. szybkie płatności 3. szybokość załatwiania transakcji 4. dobre warunki leasingu 5. bliskie przedsiębiorstwo firmy leasingowej 6. przekonujący przedstawiciel 7. lepsze prowizje i oferta 8. popularność wśród klientów 9. niewielka ilość wymaganych dokumentów. Niewłaściwe sformułowanie umowy leasingowej może s...

Mechanizm działania dźwigni finansowej Mechanizm działania dźwigni finansowej jako kryterium wyboru kapitałów Główne kryteria wyboru źródeł kapitału to: -mechanizm dźwigni finansowej- efekty i skala jego oddziaływania jako źródło korzyści właścicieli -koszty zastosowanych kapitałów -zasady finansowania określające długoterminową płynność Mechanizm dźwigni finansowej jest oparty ...