Elementy czystej formy w "Szewcach"



“SZEWCY” I. WITKIEWICZA Teoria czystej formy w teatrze Jest to stworzona przez Witkacego koncepcja teatru, mająca go całkowicie zrewolucjonizować. Teoria czystej formy dotyczyła wyłącznie teatru i przeciwstawiała się tradycji - zarówno dramatowi naturalistycznemu, jak i symbolicznemu. Celem spektaklu nie jest naśladowanie rzeczywistości, lecz wprowadzenie widza w inny niż życiowy wymiar przeżywania, w sferę uczuć metafizycznych. Celem jest zaskakiwanie widza. Teatr czystej formy miał zrywać z wszelkimi schematami tradycyjnego teatru, z logicznym związkiem pomiędzy przedstawionymi zdarzeniami oraz wypowiedziami bohaterów i ich działaniami. Witkacy dopuszczał rozbieżność pomiędzy czynami postaci z wypowiadanymi przez nie sądami, zmienność psychiki, przeistaczania się jednych postaci w inne, zamiany ról. Widz oglądający spektakl Czystej Formy powinień mieć wrażenie, że śni jakiś dziwny sen. “Szewcy” posiadają istotny związek z rzeczywistością społeczną i polityczną, ale możemy także odnaleźć w tym dramacie pewne elementy Czystej Formy. Widoczne jest tu dążenie do rozwijania iluzji, rzeczywistości na scenie, czyli powstrzymywania widza od wiary, że to, co dzieje się na scenie, rozgrywa się na prawdę. Służy temu kreacja bohaterów. Nie są oni przedstawiani realistycznie, tzn. nie są w pełni reprezentatywni dla swojej warstwy społecznej (na przykład szewcy są tylko umownymi szewcami ponieważ czasami mówią i myślą jak filozofowie, posługują się skomplikowanymi pojęciami i wypowiadają zdania w wielu językach). Świat przedstawiony w dramacie Witkacego, choć wiąże się ze światem realnym, to jednak nie pasuje do niego, nie stanowi jego wiernego odbicia lecz obraz wykrzywiony, zdeformowany, groteskowy. Komizm i tragizm współistnieją obok siebie. Prezentowane zdarzenia zaskakują i szokują widza, natomiast nie mają go wzruszać. Wulgarne imiona bohaterów a także wulgarny i ostry sposób ukazania erotyzmu. Dziwaczny jest także język, jakim mówią bohaterowie, będący mieszaniną gwary, stylu naukowego i dziwnych przekleństw - neologizmów utworzonych na wzór popularnych przekleństw. Porządki społeczne i polityczne zmieniają się kolejno w wyniku przewrotów rewolucyjnych. * Porządek kapitalistyczny. Hołduje on ustalonej hierarhii społecznej, która narzuca ludziom ograniczenia. Szewcy muszą naprawiać buty lepszym, stojącym wyżej - np. prokuratorowi, który jako przedstawiciel burżuazji jest poniżany przez księżną, reprezentantkę arystokracji. Ten podział społeczny wywołuje wzajemne niechęci, nienawiści, antagonizmy pomiędzy warstwami, zwłaszcza, że wiąże się także z różnicami w poziomie życia i posiadaczy władzy. Pojawiają się marzenia o rewolucji, nagłej zmianie całego układu społecznego. Przewrotu dokonuje Prokurator, ale w rewolucji tej dąży wyłącznie do obrony własnej pozycji, własnych praw i wygodnego życia. Decyduje się na ten krok w obawie przed rewolucją szewców, która mogłaby przybrać krwawy charakter. W swoich działaniach wspiera się na organizacji Dziarskich Chłopów, w której panuje kult siły, ślepa wierność i posłuszeństwo przywódcy, rezygnacja z indywidualnych dążeń na rzecz realizacji rozkazów wodza. Są to dylematy ustroju faszystowskiego, totalitarnego, w którym zorganizowana siła panuje nad niezorganizowanym tłumem - skłóconymi szewcami. Gdy szewcy przepowiadają swoją rewolucję i tworzą ustrój komunistyczny, zmiana porządku społecznego polega na odwróceniu ról, podkreślonym w dramacie groteskowym zachowaniem się szewców chodzących w kolorowych pidżamach, uznawanych przez nich za dowód panowania i uprzywilejowanych pozycji. Władzę teraz sprawują szewcy a dotychczasowe warstwy panujące zostają obalone i poniżone. Działania nowej władzy przypominają posunięcia władzy komunistycznej (zniszczony zostaje przywódca rewolucji, kwestia chłopska zostaje rozwiązana siłą). Dochodzi do następnego przewrotu, po którym powstaje nowy bliżej nieokreślony totalitaryzm, w którym ludzie szkoleni są jak automaty.

Elementy czystej formy w "Szewcach"

Materiały

Klasycyzm oświeceniowy Twórcy i założenia konwencji klasycystycznej we Francji, jej wpływ na literaturę polskiego oświecenia. Oświeceniowy klasycyzm nawiązywał do tradycji, kładł nacisk na zagadnienia społeczne. Wyznaczał poezji cele utylitarne, stawiał przed nią zadania dydaktyczno-moralizatorskie, wyrastające z przekonania o ogromnej roli słowa jako narzędzia oddzi...

Poczucie Nudy i Nienasycenia w "Szewcach" Poczucie Nudy i Nienasycenia Złożony w swej problematyce dramat Szewcy zwracał uwagę odbiorców przede wszystkim na przebieg i efekty kolejnych rewolu¬cji oraz groteskowość różnych elementów utworu. Profesor Stefan Szuman, psycholog, filozof i lekarz, przyjaciel Witkacego (właśnie je¬mu autor dedykował dramat), jako naczelne zagad...

Różewicz i Brylli Iwaszkiewicz - o Ikarze Tadeusz Różewicz rozwija temat obrazu ,, Upadek Ikara \'\' Piotra Bruegla w wierszu ,, Prawa i obowiązki \'\' i stwierdza, że obojętna postawa ludzi z obrazu ,, Upadek Ikara \'\' , która wcześniej go drażniła, jest całkowicie normalnym zadaniem. ,, I nie ma w tym nic wstrząsającego że piękny statek płynie dalej do portu przeznaczenia. Obowiązkie...

Inflacja - wyjaśnienie pojęcia Inflacja - powoduje erozję siły nabywczej pieniądza, znajdującą odbicie we wzroście ogólnego poziomu cen. Wysoki poziom inflacji wpływa na poziom nominalny odsetek od pożyczek i kredytów, zagraża deprecjacji realnej wielkości kapitałów własnych firmy, jej należności i zasobów pieniężnych. W okresach wysokiej inflacji może ujawnić się okresowy wz...

Zagadnienia moralne w "Małej apokalipsie" Zagadnienia moralne Konwicki analizuje stan polskiego społeczeństwa odwołując się do kategorii moralnych. Na poziomie prostych, codziennych spraw i de¬cyzji wagi państwowej panuje nieuczciwość, łapownictwo, skłonność do wykorzystywania swojej przewagi nad innymi. Żeby nie odcięto ga¬zu, należy przemówić do ręki (29) odpowiedniemu...

Cechy grupy społecznej Cechy grupy społecznej: 1. każda jednostka w grupie społeczne) ma określona role. funkcje, 2. każdy z członków grupy posiada odrębność od innych grup czy zbiorowości. 3. grupa ma miejsce skupienia, miejsce przebywania członków grupy 4. cała grupa ma określone zadania do wypełnienia. 5. struktura, ułożenie poszczególnych jednostek w grupie ...

Teoria emocji wg Schachtera a) założenia: czynnikami emocji to pobudzenie i nazwanie pobudzenia b) jak wiemy co odczuwamy? - ludzie porównują siebie z innymi - patrzą na całą sytuację i szukają bodźca odpowiedzialnego - poprzez uprzednie doświadczenie c) ograniczeniami jest to, że nie dotyczy zwierząt i małych dzieci, nie mówi nic o emocjach nieświadomych .

"Wesele" jako dramat narodowy Dramat narodowy Wesele powstało w czasie szczególnym dla Polski i wyjątkowym momencie dla literatury. Częstokroć obdarzano je określeniem: dramat neoromantyczny. Wykorzystując nowe tendencje literackie (przede wszystkim symbolizm) autor sięga do inspirującej dla modernistów skarbnicy literatury romantycznej. Można tu odnaleźć nawiązania do...