Cechy stylu i języka utworów Młodej Polski

TEMAT: Charakterystyczne cechy stylu i języka utworów Młodej Polski. Okres Młodej Polski nie jest jednolity pod względem panujących w nim kierunków ideowo - artystycznych. Zróżnicowane są także środki stylistyczno - językowe stosowane w ówczesnej literaturze. Wyrosły z realizmu naturalizm oraz dekadentyzm sprzyjały rozwojowi stylizacji środowiskowej, wprowadzaniu słownictwa dosadnego, ujemnie nacechowanego pod względem uczuciowym. Natomiast odwoływanie się do romantyzmu, wskrzeszanie środków poetyckich tamtego okresu, estetyzm, nastrojowość i symbolizm spowodowały użycie wyszukanych środków artystycznych, sprzyjały poetyzacji tekstu literackiego. Gabriela Zapolska w swoich powieściach obyczajowych i dramatach ukazywała „nagą prawdę życia” z jej drażliwymi i ponurymi przejawami. Demaskowała obłudę moralną mieszczaństwa. Stosowała indywidualizację mowy postaci, jego charakteru odpowiednimi środkami językowymi. W dramatach Przybyszewskiego można zaobserwować słownictwo potoczne. Natomiast styl nacechowany jest poetyckimi metaforami i porównaniami. W utworach Żeromskiego występuje posunięty aż do okrucieństwa naturalizm. Żeromski był najwybitniejszym pisarzem tego okresu. W prozie Żeromskiego można zaobserwować wszystkie cechy języka i stylu Młodej Polski. Partie liryczne powieści pełne są poetyckich metafor. Czasami przeżycia i doznania bohaterów są formalnie wyodrębnione jako monolog liryczny, niekiedy w formie pamiętnika. Środki stylizacyjne, jak archaizacja, czy dialektyzacja. Żeromski wprowadza obficie do utworów mających charakter rapsodów. Jednak we wszystkich utworach Żeromskiego oraz w publicystyce pojawia się stylizacja poetycka. Przejawia się ona w poetyzmach słownikowych, w tropach poetyckich, w rytmizacji budowy składniowej tekstu. W utworach Żeromskiego niekiedy zaciera się granica między prozą a poezją. Zmiany ustalonego szyku wyrazów wpływają na rozkład akcentów, a tym samym na strukturę rytmiczną zdania. Pojawiają się nawet rymy. Żeromski był również mistrzem stylizacji humorystycznej. Użycie wyrazów o zabarwieniu uroczystym, podniosłym, właściwych stylizacji poetyckiej, obok wyrazów potocznych, potęguje efekt komiczny. Styl Żeromskiego łatwo odróżnić od stylu innych pisarzy. Poetyzacja partii lirycznych w prozie, upodobanie stylu prozy do poezji jest cechą typową dla Żeromskiego. W epoce Młodej Polski wzrosło zainteresowanie wsią, folklorem oraz pojawiła się wiara w odrodzenie narodowe dzięki wartościom tkwiącym w ludzie. Stąd chłop staje się bohaterem wielu utworów i następuje rozkwit stylizacji gwarowej. Najwybitniejszym dramaturgiem w okresie polskiego modernizmu był Stanisław Wyspiański. W jego utworach sceny realistyczne przeplatają się z scenami symbolicznymi, proza z wierszem białym i rymowanym. W dramatach o tematyce historycznej „rapsodach”, dramatach opisujących powstanie listopadowe, a nawet we współczesnych dramatach politycznych występuje stylizacja lekko archaizująca, patetyczna. W dramacie Wyspiańskiego odbijają się wyraźnie reminiscencje teatru romantycznego: luźna konstrukcja, przewaga słowa nad wątkami akcji i fabułą, patos oraz zaangażowanie emocjonalne i intelektualne w sprawę niepodległości Polski, myśl o jej przeszłości i przyszłości. W poezji młodopolskiej dominuje hiperboliczna metafora, animizacja i personifikacja. Panuje w niej nastrojowość, przyroda jest symbolem przeżyć psychicznych podmiotu lirycznego, pojawia się motyw śmierci i szatana jako wyraz dekadenckiego pesymizmu. Do wyszukanych sposobów wyrażania treści i doznań natury psychicznej należą synestezje, czyli łączenie ze sobą wrażeń odbieranych przez różne zmysły. Poezję tą cechuje również dbałość o piękną formę, stąd też staranny dobór rymów dokładnych, rzadkich, wyszukanych.