Raskolnikow w "Zbrodni i karze"



Raskolnikow – ofiara własnej zbrodni Głównym bohaterem powieści jest Rodion Romanowicz Raskolni¬kow, były student prawa. Znajduje się on w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej: nie stać go na kontynuowanie nauki, opłacenie skromnego lichego pokoiku, a nawet na codzienne regularne posiłki. Pomocą finan¬sową służy mu matka, która przeżywa podobne kłopoty. Z tego powodu siostra Dunia zamierza poślubić odpychającego starego kawalera – li¬czy na to, że pomoże on Rodionowi ukończyć studia. Raskolnikow obserwuje wokół siebie ludzi wynędzniałych, mieszkających w złych warunkach, borykających się z ciągłym bra¬kiem środków do życia. Dostrzega ich upadek moralny wywołany trud¬nościami przerastającymi odporność psychiczną tych osób (np. nałóg Marmieładowa) oraz konieczność zarabiania sposobami powszechnie u¬znawanymi za hańbiące (złodziejstwo, prostytucja Soni). Krótko mówiąc Rodion na każdym kroku zauważa nierówność społeczną i wielkie obsza¬ry nędzy. Jak niegdyś bohater romantyczny ma on poczucie odpowie¬dzialności za ten stan rzeczy, poszukuje sposobów przełamania zła rozplenionego w społeczeństwie, czuje się jednostką powołaną do tego, by zaradzić problemom innych. Właśnie z obserwacji życia społecznego i poczucia własnej wyż¬szości bierze się zamysł Rodiona. Jako wybitna jednostka czuje się zdolny do zapewnienia innym szczęścia środkami powszechnie uznawanymi za niemoralne. Nie są one także akceptowane przez prawo. Chodzi o zabójstwo człowieka w imię zapewnienia godnego bytu wielu ludziom. Społeczna „wesz”, lichwiarka Alona, pasożytu¬jąca na biednych, jest osobą, którą – jak się wydaje – korzystnie bę¬dzie „usunąć”. Raskolnikowi nie zamierza zagarnąć dla siebie zgro¬madzonych u niej kosztowności (byłoby to morderstwo dla rabun¬ku), chce je przeznaczyć dla innych ludzi – wtedy zbrodnia może być usprawiedliwiona (postawa ta przywołuje na myśl znane w literaturze postaci szlachetnych rozbójników jak Robin Hood, Zono, Janosik). Takie poglądy dojrzały w nim pod wpływem wcześniej opra¬cowanej teorii zbrodni ujętej w formę artykułu. Tekst ten wyrósł z buntu przeciwko cierpieniu niewinnych, z troski o ich przyszłość. Tu właśnie powstaje centralny konflikt powieści – zderzenie racji ro¬zumu i wiary, z którą wiąże się imperatyw moralny – nie zabijaj! Teoria Rodiona usprawiedliwia zbrodnię dokonaną przez wybitną jednostkę na rzecz szczęścia ogółu. Autor owego artykułu – były student prawa – matematycznie wylicza opłacalność takiego działa¬nia. Warto uśmiercić odrażającą staruchę wykorzystującą trudną sytuację innych ludzi do pomnażania własnego majątku. Jej pienią¬dze, teraz bezużyteczne, mogą wiele zmienić w życiu tych, na któ¬rych „pasożytowała”. Główną cechą rozważań Raskolnikowa jest dą¬żenie do rozumowego prawa, pozwalającego oprzeć zasady życia społecznego na rzeczywiście sprawiedliwej i racjonalnej podstawie, która człowiekowi, postawionemu w sytuacji wyboru między mniej¬szą lub większą zbrodnią, mniejszym lub większym złem, pozwoli podjąć właściwą decyzję. Dążenie do prawa, które stałoby się „no¬wym sumieniem”. Raskolnikow rozumiał bowiem dobrze, że współczesny świat stawia człowieka wobec „nierozwiązanych zagadnień”,, „przklętych pytań”, na które naturalne prawo boże, teologia moralna chrześcijaństwa daje odpowiedzi stanowczo niewystarczające. Jeden z głównych argumentów Raskolnikowa wyglądał w sposób następujący: człowiek podejmujący wielkie zadanie historyczne, „człowiek niezwykły”, „ma prawo...”.17 W postawie Rodiona widać związki z filozofią Hegla. Czuje się on nadczłowiekiem rangi wodza-imperatora lub wybitnego wynalazcy. Ujawnioną w rozmowie z Porfirym (dyskusja o artykule) i w rozważaniach bohatera motywację zbrodni dopełnia ujawnienie jej psychologii. Zachowanie bohatera od początku wskazuje na działanie z premedytacją (tylko zabójstwo Lizawiety jest dziełem przypadku): poznaje mieszkanie i zwyczaje Alony, przygotowuje atrapę papierośnicy – pretekst do roz¬mowy, siekierę – narzędzie zbrodni, przystępuje do realizacji planu i o¬puszcza miejsce przestępstwa. Przez cały czas widać jednak nieprzysto-sowanie psychiki Rodiona do podobnych zadań: kilkakrotnie zapada w chorobliwy sen, gorączkuje, traci świadomość, wyłącza się z otoczenia, staje się podejrzliwy, agresywny wobec bliskich osób, reaguje bez właściwej gradacji uczuć i nastrojów. Niedawna „wybitna jednostka” staje się psychicznym słabeuszem. Rodion nie potrafi wykorzystać ukradzionych kosztowności zgodnie z powziętym uprzednio racjonalnym planem. Ukrywa je byle jak, w przypadkowym miejscu – na jakimś podwórzu pod kamieniem. Ten gest dowodzi, że boi się ujawnienia zbrodni, sądu i kary. Nie myśli już o zbawiennej misji na rzecz ludzkości, traci rezon i poczucie własnej wybitnej indywidualności. Czuje się źle fizycznie i psy¬chicznie. Maltretują go wspomnienia i ciągłe rozmowy o sensacyjnym zabójstwie dwu kobiet atakujące go prawie wszędzie, gdzie się pojawi. Ukazanie stanu Raskolnikowa po dokonaniu zbrodni wypełnia naj¬większą część powieści. Zmagania z uporczywymi myślami, wyrzutami sumienia, cierpieniem, ciągłymi wspomnieniami wprowadzają bohatera w stan straszliwych duchowych katuszy. Ogarniają go wątpliwości i wstręt do siebie samego – przemyślana teoria racjonalnej zbrodni okazała się zawodna, nie ujmowała przeżyć i uczuć a także dodatkowych kom¬plikacji. Właśnie to drugie zabójstwo jeszcze bardziej pogłębia apatię Rodiona i wzmaga głos wewnętrznego wyrzutu. Depresja bohatera przybiera na sile, staje się uciążliwa dla otaczających go osób, zwłaszcza dla rodziny. Konieczność ukrywania prawdy i prowadzenia misternej gry z sędzią śledczym przekracza odporność wrażliwego i udręczonego wła¬snymi myślami młodego człowieka. Swoim czynem Raskolnikow wystąpił przeciwko chrześcijań¬skiemu nakazowi ochrony życia i złamał prawo naturalne. Zrozu¬miał, że żadna teoria nie może usprawiedliwić zabójstwa, choćby było wymierzone w człowieka otaczanego powszechną pogardą i nienawiścią. Rodion szybko staje się ofiarą własnej zbrodni dokonanej na lichwiarce i jej siostrze. Świadomość tego czynu odbiera mu spokój, burzy porządek życia. Bohater nie jest w stanie normalnie funkcjonować w kręgu przy¬jaciół i w rodzinie. Gardzi sobą, rozważa samobójstwo, czuje się podle. Postanawia odkupić swój czyn – jest to jednak rodzaj „pokuty społecz¬nej”, chodzi bowiem o zadośćuczynienie wobec prawa. Na prawdziwe odrodzenie przyjdzie czas po przewartościowaniu własnych poglądów, po odrodzeniu duchowym pod wpływem Ewangelii i postawy Soni.

Raskolnikow w "Zbrodni i karze"

Materiały

Wydajność - istota, pojęcie ISTOTA I ZNACZENIE WYDAJNOŚCI. WYDAJNOŚĆ – to ekonomiczna miara efektywności ujmująca wielkość produkcji odniesiona do wielkości zasobów użytych do jej tworzenia. Wydajność może być oceniona na różnych poziomach i w różnych formach. Poziom wydajności – to jednostki analizy używane do wyliczania lub definiowania wydajności (np. wyda...

Lalka - idealiści Idealista to człowiek kierujący się w postępowaniu wzniosłymi zasadami, zdolny do poświęceń dla ich realizacji, wyobrażający sobie świat lepszym niż jest on w rzeczywistości. Idealista to także marzyciel, fanatyk idei, która przesłania mu realne spojrzenie na świat. Wśród bohaterów \"Lalki\" znaleźć możemy postacie, które odpowiadają powyższemu ...

Recenzja filmu "Ogniem i mieczem" Ogniem i mieczem, czyli dzieje wielkiej i burzliwej miłości sięgającej aż po kres ukraińskiego stepu recenzja. W piątek 26 marca wybraliśmy się z klasą, a nawet ze szkołą do kina Bałtyk na film Jerzego Hoffmana pt. Ogniem i mieczem, zrealizowany na podstawie powieści H. Sienkiewicza o tej samej nazwie. W tym Momencie powinienem przytoczyć bi...

Liryka osobista i patriotyczna Słowackiego 57. Omów lirykę osobistą i patriotyczną Juliusza Słowackiego. Juliusz Słowacki był wielkim patriotą i mimo złego stanu zdrowia pragnął uczestniczyć w walce o wolność swej ojczyzny. Nie mógł tego czynić z bronią w ręku, więc wziął w tę dłoń pióro. Wybuch powstania listopadowego powitał wierszami patriotycznymi, wśród których na szczególną uw...

Powstanie warszwskie w oczach zwykłego człowieka TEMAT: Powstanie warszawskie w oczach cywila. Miron Białoszewski (1922-83) Urodzony w W-wie, matura na tajnych kompletach w 1942, polonistyka na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Po stłumieniu powstania warszawskiego skierowany na roboty do Niemiec, ucieczka stamtąd i pobyt w Częstochowie. Powrót do Warszawy, ukończenie studiów. Reporter w r...

Motyw żony w literaturze Żona______________ Żona - Kobieta pozostająca w związku małżeńskim z mężczyzną. W rodzinie monogamicznej (np. kultura chrześci¬jańska) mężczyzna poślubia jedną ko¬bietę, natomiast w poligamicznej (np. kultura islamu) mężczyzna może mieć wiele żon. Biblia (ST) -1) Lilith i Ewa - dwie żony Adama, przy czym ta pierwsza wymie¬niana ...

Okrucieństwo dziedzica w "Zapomnieniu" Okrucieństwo dziedzica Pan Alfred jest człowiekiem bezwzględnym, okrutnym, wyniosłym. Pomiędzy nim a Obalą jest przepaść nie do pokonania. Dziedzic traktuje chłopa jako gorszego od siebie, nie próbuje zrozu¬mieć motywacji jego działania, interesuje go tylko utrata własności i chęć ukarania złodzieja. Wyprawa na kaczki staje się mniej ...

Wędrówki Eneasza i powstanie Rzymu - legendy starożytnych Rzymian Wędrówki Eneasza. 1. ocalenie z rzezi trojańskiej, 2. podróż śladami Odyseusza, 3. pobyt u Dydony, 4. spotkanie z duchem ojca, 5. spełnienie przepowiedni, 6. małżeństwo Eneasza, (Latynus, Lawinia) 7. ponowne walki z Rutulami, (Turnus) 8. rządy Julusa. Powstanie Rzymu. 1. spory braci, (Numitor i Amulius) 2. narodz...