"Czatyrdah" Adama Mickiewicza



Czatyrdah Czatyrdah, góra-namiot, wysoki szczyt w kształcie trapezu, to wyjątkowe miejsce dla wyznawców islamu. Potęga góry budzi respekt i szacunek, domaga się boskiej czci (Drżąc muślemin [muzułmanin] całuje stopy twej opoki). Podmiot opisujący wyniosły szczyt Czatyrdaha, mirza [tubylec, człowiek pochodzenia książęcego], również ulega wrażeniu, że jest to miejsce szczególne. Zwraca się doń w formie patetycznych apostrof: Maszcie krymskiego statku, wielki Czatyrdahu! O minarecie świata! o gór padyszachu [władco]! Cały utwór jest wyrazem wielkiego zachwytu nad doskonałością dzieła stworzenia – w tym przypadku nad wielkością i niewzruszonością potężnej góry. Wszystkie cztery strofy utrzymane są w formie bezpośredniego zwrotu do Czatyrdaha. Określenie szczytu minaretem (wieża świątyni muzułmańskiej łącząca symbolicznie niebo z ziemią) odnosi myśl do nieskończonej mocy Boga-Stwórcy. To skojarzenie potwierdza ostatnia zwrotka: Między światem i niebem jak drogman [tłumacz] stworzenia, Podesławszy pod nogi ziemie, ludzi, gromy, Słuchasz tylko, co mówi Bóg do przyrodzenia. Podobną funkcję spełnia porównanie szczytu do archanioła Gabriela, strażnika raju. Czatyrdah, jak niewzruszona opoka, góruje nad ziemią i nic nie jest w stanie zmienić jego postawy. Potężna góra podlega tu zabiegom hiperbolizacji i personifikacji. Do niej zwraca się podmiot liryczny, wyrażając swój podziw, ubiera ją oczyma poetyckiej wyobraźni w elementy stroju charakterystyczne dla ludzi zamieszkujących tereny, na których znajduje się szczyt: Ciemny las twoim płaszczem, a janczary strachu Twój turban z chmur ha ftują błyskawic potoki. Bliskość przyrody, obcowanie z jej urodą i potęgą jest sposobem zbliżania się człowieka do Boga. Poprzez dzieło stworzenia może on odczytać Jego wielkość i intencje. Stąd zapewne uwznioślający sposób przedstawienia Czatyrdaha. Opis sprawia wrażenie jakby pochodził raczej od chrześcijanina, choć – jak głosi dopisek – jego nadawcą jest mirza. Wzniosłość służyć mogła różnym celom – wszak była to kategoria o długim żywocie w estetykach – ale w romantyzmie kojarzono ją z niezwykłością, nawet – świętością. Natura w Sonetach nie dlatego jest wzniosła, że Mickiewicz chciał oddać jej potęgę, lecz uczynił ją potężną i wspaniałą, aby wydobyć jej charakter numinotyczny, święty i boski, głęboko poruszający wrażliwość człowieka jak każde obcowanie z sacrurn. Wspaniałość przyrody jest więc nie tylko naturalistycznie pojętą potęgą i estetycznie olśniewającą „krasą”. Jest wspaniałością symboliczną, bowiem w dużej mierze namiętne zainteresowanie naturą, jakie przejawiali romantycy, wypływało z czytania jej „tekstu” jako tekstu symbolicznego, jako księgi ducha, boskiej księgi, w której mówi „Bóg do przyrodzenia”, żeby przywołać ten znamienny cytat z Czatyrdahu.16 Na zakończenie rozważań o sonecie Czatyrdah warto zwrócić uwagę, że takie odczytanie potęgi natury nie jest zastrzeżone dla chrześcijaństwa. W pierwszym wersie utworu jest mowa o czci oddawanej górze (a raczej jej Stwórcy) przez muzułmanina. Ten ponadreligijny odbiór przyrody jako dzieła rąk boskich nakazuje wobec niej postawę szacunku.

"Czatyrdah" Adama Mickiewicza

Materiały

Bohater "Beniowskiego" BOHATER proety szlachcic B., który po stracie majątku przystąpił do konfederacji dalsze pieśni, piosane w latach 1841-46 - dzieje B. - wysłannika na Krym do chana tatarskiego TEMAT konfederacja barska - przyciągał ówczesnych pisarzy Grabowski, Rzewuski - oświetlanie z pozycji zdecydowanie wstecznych konfederaci - reprezentanci najwyższe...

"Przedwiośnie" jako dokument czasów Plan: 1. Introdukcja: Książka jako dokument czasów 2. Rozwinięcie: Dlaczego \"Przedwiośnie\" ma być aktualne dziś? Czas i jego rola w kształtowaniu rzeczywistości, a uniwersalizm Czasy Żeromskiego i współczesność - analogie i różnice. Dwie płaszczyzny aktualności powieści: Sytuacja społeczno-polityczna ...

Wolność człowieka - czym jest ? „Wolność fascynuje i napawa lękiem, dlatego zmusza, by nasza postawa wobec niej była nieokreślona”. Twoje refleksje o istocie wolności człowieka na podstawie wybranych utworów literackich. Człowieka od wieków fascynowała wolność. Zawsze pragnął być wyzwolony z wszelkich więzów, które ograniczałyby jego osobowość, warunkowały...

Analiza sytuacji finansowej wg. Duponta ANALIZA SYTUACJI FINANSOWEJ WG. DUPONTA - nazwa pochodzi od znanej amerykańskiej firmy, której kierownictwo wypracowało sposób analizy zależności między marżą zysku netto, rotacją aktywów i stopniem zadłużenia firmy a stopą zysku z kapitału własnego. Mnożąc marżę zysku przez wskaźnik rotacji aktywów ogółem otrzymujemy stopę zysków z aktywów (ROA...

"Ludzie bezdomni" - sens tytułu Wyjaśnij sens tytułu powieści Stefana Żeromskiego - \"Ludzie bezdomni\". Powieść \"Ludzie bezdomni\" została napisana przez znanego i cenionego w kraju pisarza. Żeromski miał już w swym dorobku twórczym \"Opowiadania\" /między innymi: \"Doktor Piotr\", \"Siłaczka\", \"Rozdziobią nas kruki, wrony...\"/ oraz powieść \"Syzyfowe prace\". B...

Cezary Baryka wobec rewolucji w "Przedwiośniu" Cezary wobec rewolucji (motyw dajmoniona i ormiańskiej dziewczyny). Cezary we wczesnej młodości widział rewolucję w Baku, byl nawet jej uczestnikiem (zmiana, bunt wobec tego co było, kojarzy mu się z buntem wobec matki), a więc wiedzial co ona ze sobą niesie, nie była to dla niego wyłącznie ideologia. Wiedział również że proletariatsam sie ni...

Renesans - pojęcia POJĘCIA: Humanizm – (łac. Humanus = ludzki), to prąd który w przeciwieństwie do średniowiecznego teocentryzmu, przyniósł fascynację człowiekiem i wszystkimi sprawami związanymi z życiem ludzkim. Człowiek stał na pierwszym miejscu; panowało przeświadczenie o konieczności poznania człowieka i praw rządzących przyrodą jako podstawowym ...

Symbolika wyrazów pupa i gęba w "Ferdydurke" Gombrowiczowska zabawa słowem. Jak rozumiesz symbolikę wyrazów: pupa, gęba? Uzasadnij, że „Ferdydurke” jest powieścią awangardową. Witold Gombrowicz rozpoczął swą twórczość literacką „Pamiętnikiem z okresu dojrzewania” i utwór ten wywołał liczne krytyki. Pisarz postanowił więc bronić się, rozprawić się z kryty...