Problematyka opowiadań Borowskiego



Problematyka etyczna i moralna w opowiadaniach Tadeusza Borowskiego Tadeusz Borowski od roku 1943 przebywał w niemieckich obozach koncentracyjnych. Swoje doświadczenia i przeżycia zawarł w cyklu opowiadań "Pożegnanie z Marią", wydanym w 1947 roku. Borowski swymi opowiadaniami wzbudził od razu ogromne kontrowersje. Zarzucano mu przede wszystkim próbę fałszowania obozowej rzeczywistości, cynizm i oskarżono go o przestępstwa rzekomo popełnione w obozie. Ten ostatni zarzut związany był całkowicie z niesłusznym mniemaniem, że bohater opowiadań, Tadeusz, oraz autor to jedna i ta sama osoba. Tymczasem użyczenie głównemu bohaterowi swego imienia było celową prowokacją artystyczną Borowskiego, który w obozie - jak podają źródła - zachowywał się zupełnie inaczej. Głównym problemem opowiadań Tadeusza Borowskiego jest wpływ obozu koncentracyjnego na psychikę i kodeks etyczny człowieka. Ludzie osadzeni w obozach koncentracyjnych mają bowiem kilka możliwych postaw do wyboru. Mogą walczyć z obozową rzeczywistością, próbować ucieczek, buntować się. Tacy są skazani na śmierć. Mogą przyjąć postawę całkowitej bierności, rezygnacji. Również i ci nie mają, według Borowskiego, szans przeżycia. To tak zwani "muzułmanie", ludzie, którzy umierają za życia. I wreszcie trzecia kategoria. Są to wszyscy ci, którym udało się przystosować do obozowych reguł. Wiedzą, jak należy funkcjonować, żyć w obozie. Ci interesują Borowskiego najbardziej. Bada on stan, w jakim znajduje się psychika tych ludzi. Okazuje się, że warunkiem koniecznym do przeżycia obozu koncentracyjnego jest zmiana całego kodeksu etycznego człowieka, totalne przemianowanie wartości. Zdaniem autora opowiadań przeżyć można było tylko w jeden sposób: kosztem innych. Powoduje to zanik etyki chrześcijańskiej - w obozie koncentracyjnym nie obowiązuje dekalog. Kradzieże i zabójstwa są na porządku dziennym. Borowski ukazuje to w skrajnie behawiorystyczny sposób. Behawioryzm polegał na przedstawieniu bohatera poprzez jego czyny, bez wnikania w świadomość, podświadomość, bez komentowania. Proces dehumanizacji, "odczłowieczenia" ludzi był jednym z podstawowych celów istnienia obozów koncentracyjnych. Człowiek tu osadzony wyzbywa się wszelkich norm etycznych i moralnych, jakimi kierował się na wolności, w "normalnym" świecie. Oto widzimy, jak syn wpycha do komory gazowej swego własnego ojca ("U nas w Auschwitzu..."). Nie robi tego z nienawiści, po prostu boi się narazić pilnującemu porządku esesmanowi. W innym miejscu tego opowiadania Abramek opowiada Tadeuszowi o nowym sposobie palenia ludzi w krematorium. Dla rozrywki traktuje się zwłoki dzieci jak zabawki, o jakimkolwiek szacunku dla zmarłych nie ma mowy. Obóz koncentracyjny rządzi się własnymi prawami. Za kradzież jedzenia grozi śmierć. W opowiadaniu "Dzień na Harmenzach" stary Beker opowiada o tym, że powiesił własnego syna za kradzież chleba. Zanik człowieczeństwa obrazuje również przykład z "Proszę państwa do gazu". Młoda kobieta, w obawie przed śmiercią, nie przyznaje się do swego małego dziecka, ucieka przed nim. Instynkt macierzyński został tu stłumiony, silniejsza okazuje się chęć przetrwania. Bohater opowiadań, Tadeusz, jest przykładem człowieka zlagrowanego, tzn. takiego, który przystosował się do praw rządzących obozem, który psychicznie i moralnie należy do świata obozowego. Nie jest obozowym prominentem, nie jest jednak również przedstawicielem warstwy niższej, muzułmanów. Należy do klasy średniej. Najgorsze lata obozu ma już za sobą. Przeżył, dostosował się, teraz już wie, jak można żyć w obozie. Wie, jak czerpać korzyści, gdzie da się skombinować coś do jedzenia, wie też czego i kogo należy się bać i omijać z daleka. Nie znaczy to oczywiście, że Tadeusz jest pomocnikiem esesmanów, obozowym kapo czy sztubowym. Borowski ukazuje obóz koncentracyjny takim, jakim był naprawdę. Nie brak w jego opowiadaniach ludzi postaw pięknych, ludzi czystych moralnie. Uciekającej przed własnym dzieckiem matce autor przeciwstawia w "Proszę państwa do gazu" młodą, śliczną dziewczynę, która bez wahania idzie na śmierć. W "Dniu na Harmenzach" pojawia się postać pani Haneczki, kobiety pomagającej więźniom, dzięki której Tadeusz przeżył pierwszy, najtrudniejszy okres pobytu w obozie. "Pożegnanie z Marią" Tadeusza Borowskiego to zbiór opowiadań ukazujących życie obozowe bez retuszowania, upiększania, wygładzania prawdy o ludziach. Borowskiemu udało się ukazać najbardziej charakterystyczną cechę lagrów: powodują one proces dehumanizacji człowieka, zaniku wartości moralnych i etycznych. Człowiek zlagrowany, czyli człowiek dostosowany do obozowej rzeczywistości, kieruje się w swoim postępowaniu zupełnie innym kodeksem etyczno-moralnym niż na wolności. Świat zewnętrzny jest już zupełnie innym światem. Człowiek zlagrowany często nie potrafi się już w nim odnaleźć.

Problematyka opowiadań Borowskiego

Materiały

Jaka powinna być dobra klasa? schemat Jak twoim zdaniem powinna wyglądać dobra klas? Tworzymy grupę rówieśniczą. Mamy podobne zainteresowania i podobne problemy. Mamy też klasę, która może w tym wszystkim pomóc. - Jak myślicie, czy dobra klasa to taka, która ma średnią ponad 4? - … Niewątpliwie ważne jest żebyśmy mogli siebie zrozumieć. - Co jest potrzebne, żeby uchodzi...

Funkcje języka Omów funkcje języka Wyróżniamy następujące funkcje języka: • komunikatywna • poznawcza • prezentacyjna • ekspresywna • impresywna • reprezentatywna • poetycka Język daje przede wszystkim możliwość porozumiewania się. Możemy porozumieć się za pomocą innych środków (gesty, mimika, dym z o...

Problem odpowiedzialności za los innych w "Ludziach bezdomnych" Pierwszą z nich , traktującą o odpowiedzialności za los innych jest utwór \"Ludzie bezdomni\" modernistycznego wówczas pisarza, Stefana Żeromskiego. Bohaterowi, doktorowi Judymowi żyć przyszło w czasach głębokiego podziału społeczeństwa pod względem finansowo - społecznym. Dzięki naturalistycznym opisom Warszawy poznajemy warunki egzystencji ...

Miłość w średniowieczu Miłość towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Wywiera ogromne znaczenie w jego życiu. To ona pobudza go do działania, kształtuje jego postawę, skłania do poświęceń. Jest natchnieniem dla artystów i pisarzy. H. Sienkiewicz w powieści \"Quo vadis \",której akcja toczy się za panowania Nerona, opisuje dzieje pięknej miłości Winicjusza i ...

Bolesław Leśmian - twórczość Bolesław Leśmian debiut “Sad rozstajny” w 1912r. rozpuszczenie wyobraźni fantastyka granica dwóch światów wymyślony świat jest ciekawszy niż normalny opisuje to co krótkie, chwilowe, niedostępne człowiekowi w świecie zmieniającej się rzeczywistości posługuje się symbolem w wierszach używa duż...

Optymalna struktura kapitału - wyjaśnienie OPTYMALNA STRUKTURA KAPITAŁU. Optymalną strukturę kapitału osiąga się przy zachowaniu równowagi miedzy wielkością ryzyka a poziomem dochodowości. Ryzyko w działalności gospodarczej przedsiębiorstwa wynika z niepewności co do osiągania przewidywalnych przychodów ze sprzedaży, niepewności co do poziomu kosztów, a także ze struktury kosztów od kt...

Wieś w sonetach "Z chałupy" Jan Kasprowicz Informacja o Janie Kasprowiczu. Wizerunek wsi w sonetach \"Z chałupy\". Jan Kasprowicz pochodził z rodziny chłopskiej. Urodził się w 1860 roku we wsi Szymborze, zmarł w 1926 roku w Poroninie. Uczył się w gimnazjum w Inowrocławiu. Konflikty z pruskimi nauczycielami spowodowały, że uczył się później w Opolu, Poznaniu i Raciborzu. Dopiero w 1884...

Cechy twórczości Krasickiego Najwybitniejszy przedstawiciel czasów stanisławowskich, czołowy reprezentant nurtu klasycznego opartego na wzorach francuskich. Charakterystyczną cechą jest rozpiętość gatunkowa jego twórczości. Jest twórcą liryki \"Hymn do miłości ojczyzny\", pisał również bajki, satyry, poematy heroikomiczne, powieści, a także listy poetyckie (\"Do ks. Adama N...