Dzieje "Konrada Wallenroda" A.Mickiewicza



Dzieje Konrada Wallenroda na tle historii Powieść poetycka Mickiewicza przedstawia koleje losu tytułowego bohatera uwikłanego w wypadki historyczne, od których uzależnione jest jego działanie na rzecz ojczyzny, ale i sposób rozstrzygania spraw osobistych. Konrad jest zdominowany we wszystkich swoich poczynaniach przez moment dziejowy, w którym przyszło mu żyć. Mickiewicz z całą ostrością ukazuje, jak często wielki plan historii podporządkowuje sobie z ogromną bezwzględnością indywidualne plany ludzkich egzystencji. Podporządkowuje je, „zniekształca” i nie pozostawia nawet najmniejszego marginesu swobody Odciska na nich swe tragiczne piętno.5 XIV wieczna Litwa urosła do rangi kraju silnego, zdolnego do wywierania wpływów na państwa ościenne. Niszczenie okolicznych terenów stało się z czasem zwyczajem Litwinów. Między innymi łupili oni Polskę. Od pewnego czasu toczyli też wojnę z Krzyżakami. Jak czytamy w Przedmowie do Konrada Wallenroda, największe znaczenie Litwa uzyskała za panowania Olgierda i Witołda. Ich władza obejmowała ogromne obszary od Bałtyku do Morza Czarnego. Był to kraj, który dłużej niż narody ościenne pozostał nieschrystianizowany, z czasem przegrywał więc ze Słowianami ochrzczonymi także pod względem rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego. Przedstawione w utworze zdarzenia historyczne nie mają na celu rekonstrukcji dziejów. Są jedynie pretekstem do pokazania mechanizmów rządzących stosunkami pomiędzy wrogimi narodami. Przedstawiają także jednostkę o dużej świadomości aktualnego momentu dziejowego, mającą poczucie powinności wobec narodu. Historyzm maski, jaki ujawnia się w tej powieści, służy pewnemu kamuflażowi (na wypadek utrudnień ze strony cenzury) i – przede wszystkim uogólnieniu przedstawionych wydarzeń. Mechanizm historii, wikłający w swoje tryby bohatera utworu i wymuszający jego określoną postawę wobec losów narodu, jest więc ponadczasowy, modelowy. Takie postaci, jak Konrad, powołuje do istnienia i działania sytuacja zagrożenia bytu narodowego przez wroga o przeważającej sile militarnej. Akcja utworu ukazana na tle gotyckiego zamczyska (gotycyzm), mroczne i ponure zasady podstępnego działania, wywołujące wielki niepokój moralny, atmosfera tajemniczości (spotkania Konrada z pustelnicą, konszachty z Halbanem i Witołdem) wzmagają wrażenie tragizmu tytułowej postaci. Jest on wynikiem pewnego układu sił wynikającego z historii. Osobista klęska Alfa powiązana ze zwycięstwem nad Zakonem pozostaje w ścisłym związku z dziejami jego ojczyzny. Nie ma więc przesady w stwierdzeniu, że historia kształtuje indywidualne losy ludzi żyjących w poczuciu odpowiedzialności za przyszłość ojczyzny. Autor zachowuje pewne realia historyczne: imiona bohaterów (niektórych jednakże przesuwa w czasie i przestrzeni, np. Almanzora), atmosferę przygotowań wojennych i spiskowania, styl życia w środowisku Krzyżaków (m.in. sposób obierania nowego mistrza Zakonu), metody wyłączania się poza nawias życia społecznego w celu doskonalenia wewnętrznego (pustelnica). W zgodzie z duchem epoki pozostają opisy uczty, jadła, strojów itp. Historyczna powieść poetycka – jak podkreślał Mickiewicz – była w istocie utworem o każdym czasie, w którym bohater staje wobec konieczności poniesienia ofiary na rzecz ojczyzny. Chodzi tu o poświęcenie osobistego szczęścia, a nawet życia. Sama decyzja o ofierze nie jest jednak wystarczająca – sytuacja wymaga bowiem wystąpienia przeciwko uświęconym tradycją zasadom etycznym, a więc świadomego zepchnięcia się na drogę postępowania niemoralnego, haniebnego, budzącego wstręt u samego bohatera. Historia wywiera więc wpływ na wszystkie sfery życia postaci, niszczy ją pod każdym względem, wpędza w poczucie winy i niesmaku, stawia wobec wyboru, który zawsze pociąga za sobą tragiczne konsekwencje. Jak w antyku, konflikt dwu racji nie pozostawia możliwości bezpiecznego i szczęśliwego wyboru. Tu o tragizmie bohatera rozstrzyga historia. Jeżeli zachowa postawę obojętną wobec sprawy narodowej – nie będzie mógł żyć z tym piętnem, jeżeli zaś postanowi aktywnie działać, będzie zmuszony wejść na drogę podstępu i zdrady. Każda z tych możliwości stoi w sprzeczności z etyką. Niszcząca indywidualne szczęście moc historii bezwzględnie spycha bohatera w konflikt z jego sumieniem i poczuciem godności osobistej. Analogiczna sytuacja polityczna Polski w czasie powstawania Konrada Wallenroda w stosunku do przedstawionej w utworze przenosiła tragicznego bohatera w realia walki z caratem. W pewnym sensie rozgrzeszała i wyjaśniała, że innego sposobu nie ma – tylko metody spisku i podstępu mogą przynieść oczekiwane rezultaty. Rozterki moralne młodzieży podejmującej wysiłek walki z zaborcą usprawiedliwiała interpretacja dziejów Alfa. Nie w tych, często anonimowych, bohaterach tkwi przyczyna owych dylematów, nie w ich osobowości czy braku zasad moralnych, ale w druzgocącym, nieubłaganym mechanizmie historii. Takie spojrzenie na sprawę nadawało tekstowi Mickiewicza walor utworu agitacyjnego, rozgrzeszającego wszelkie nieetyczne działania, jeżeli tylko ich celem jest dobro ojczyzny.

Dzieje "Konrada Wallenroda" A.Mickiewicza

Materiały

Ballada "Lilie" A.Mickiewicza - Romantyzm Wiara i miłość Oświeceniowe wartości nie wystarczają do życia młodemu pokoleniu, zaczyna ono budować swój własny świat wartości i w poszukiwaniach sięga do tradycji ludowych. Racjonalistyczne podejście do spraw wiary i ducha spowodowało ogromną pustkę w wyobraźni człowieka, zanegowało istnienie Boga, do którego człowiek zawsze będzie tęsknił i ...

Kultura w epoce renesansu Rozwój kultury W dziedzinie literatury dokonuje się przede wszystkim \"swoista rewolucja\" z punktu widzenia tematyki. Renesansowa różnorodność zainteresowań znajduje wyraz w różnorodnej tematyce świeckiej Na rozwój i popularyzacje literatury wpłyną rozwój drukarstwa (powstają liczne drukarnie i oficyny wydawnicze np.: Floriana Ungle...

Postacie "Granicy" i ich charakterystyka Postacie w „Granicy” Zofi Nałkowskiej Zenon Ziembiewicz: -prowadził życie spokojne,zorganizowane,nie szukał przygód ’s5’ -miał swoje zasady,racje ‘6’ -uczeń pilny i wzorcowy -gorzki wstyt za rodziców(wspomnienie o ich prostocie) -w Chłopach widział tylko złodziei ‘s10’ ...

Dialog człowieka z Bogiem w utworach literatury polskiej Dialog z Bogiem w utworach literatury polskiej Początki literatury polskiej, jak wszyscy wiemy, sięgają początkom epoki średniowiecza. Jednym z pierwszych, a jednocześnie najlepiej znanym utworem o którym informacja zachowała się do dzisiejszych czasów jest pieśń (czy może modlitwa) \"Bogurodzica\". Już w tym utworze możemy zauważyć próby zwrac...

"Być czy nie być" w literaturze pozytywizmu PROBLEM „BYĆ CZY MIEĆ” W LITERATURZE POZYTYWIZMU Człowiek związany pewnymi normami moralno etycznymi ciągle staje przed koniecznością wyboru. Wybór ten nie zawsze jest rzeczą łatwą i często łączy się z określonym ryzykiem i odpowiedzialnością Ludzie, więc muszą wybierać między: dobrem a złem, prawdą a kłamstwem, wiernością a zdra...

Rozwój ośrodków kulturalnych w oświeceniu Zasadniczym początkiem rozwoju instytucji życia kulturalnego było otwarcie w Warszawie Biblioteki Załuskich, jednej z niewielu w Europie bibliotek publicznych. Ogniskowała ona życie umysłowe stolicy, prowadząc jednocześnie prace bibliograficzne i edytorskie. Drugim ważnym wydarzeniem, o którym należy wspomnieć, było założenie przez prekursora...

Dwojaka prawda w Konradzie Wallenrodzie \"Konrad Wallenrod\" to powieść poetycka o tematyce przede wszystkim narodowowyzwoleńczej. Główny bohater walczy ze znienawidzonym wrogiem ojczyzny.Jednak podobnie jak w wielu innych utworach (np. \"Dziady cz. III\") zawarł tu Mickiewicz swój pogląd na rolę poezji w życiu każdego narodu. \"Pieśń wajdeloty\" śpiewana przez starego Halbana jest...

Spostrzeganie społeczne - wyjaśnienie Spostrzeganie społeczne Spostrzeganie społeczne jest badaniem, jak powstają wyobrażenia i w jaki sposób ludzie wnioskują o innych. Nieustannie tworzymy wyobrażenia, ponieważ pomagają nam zrozumieć i przewidywać świat społeczny wokół nas. Jednym ze źródeł informacji jest niewerbalne zachowanie innych. Komunikacja niewerbalna służy wyrażaniu ...