Człowiek w utworach Borowskiego

Borowski: Borowski przedstawia świat zlagrowany. Łagier (ros.) czy lager (niem.) - obóz - niby ten sam świat zagłady a jednak inny. Można dyskutować o wahaniach ideowych Tadeusza Borowskiego, lecz nie da się zaprzeczyć wartości utworów takich jak cykl „Pożegnanie z Marią", lub „Kamienny świat" - jest to doskonała rekonstrukcja obozu niemieckiego. Człowiek zlagrowany: • bezsilny wobec masowej, ciągłej śmierci i zbrodni • zobojętniały na ból i rozpacz • złamany fizycznie, psychicznie i moralnie, egoistyczny w obronie własnego życia. Rzeczywistość obozowa okazuje się tu czystą przemocą, a ludzie, którzy w niej uczestniczą to mocni i słabi, ci, którzy gwałt zadają i ci, którzy mu ulegają. Vorarbeiter Tadek nieźle sobie radził ponieważ wkręcił się do służb medycznych, mógł lepiej funkcjonować, pomagać narzeczonej i czuć się bezpiecznie chodząc „na transporty", siedział w oknie, gdy obóz stał na apelu. Tym niemniej realistycznie opisuje doświadczalny blok kobiet, krematoria, zupę z brukwi i katorżniczą pracę więźniów, całą przerażającą technikę uśmiercania. W tym świecie żyje człowiek zlagrowany. Jak ocenić jego psychikę? Vorarbeiter, zlagrowany, pozostawił sobie tylko jedno uczucie - miłość do dziewczyny i tylko jedną ideę - przetrwanie, a to znaczyło przystosować się do istniejących warunków, zaakceptować śmierć o okrucieństwo. Zdobyć leki, zdobyć jedzenie - oto cel życia. Nie można ocenić tej postawy. Nie jesteśmy do tego uprawnieni. Możemy najwyżej potępić system totalitarny, hitleryzm, który doprowadził do powstania obozów i do wypaczenia ludzkiej psychiki