Romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w "Nad Niemnem"



Odwołując się do powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem” wyjaśnij, na czym polegała romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu. Młode pokolenie końca lat 60, które ujrzało na własne oczy klęskę powstania styczniowego, wystosowało protest wobec ideologii romantycznej, Młodzi byli już zniecierpliwienie irracjonalnymi koncepcjami, zrywami, które kończyły się śmiercią młodzieży, konfiskatą dóbr, zsyłkami lub emigracją. Zachęceni racjonalną filozofia Zachodu, porażeni wizją ziemskiej nędzy, niesprawiedliwości społecznej, zaczęli głosić przyziemne, niezbyt „cudowne”, lecz praktyczne ideały. Do romantyzmu i postawy uduchowionego romantyka - wieszcza odnosili się niechętnie, stosując nieraz ośmieszenie, pogardę lub kpinę. Następnym ważnym zagadnieniem powieści jest kwestia tradycji romantycznej. Problematykę tę wprowadza do utworu drugi z zaznaczonych porządków czasu przeszłego – XIX wiek, który jest ukazany poprzez dwie retrospekcje – kampanię napoleońską i powstanie styczniowe. Dla mieszkańców dworu i zaścianka to przeszłość mniej odległa, funkcjonująca jeszcze żywo w pamięci, wzniosłą i niejednokrotnie bolesna. Paradoksalnie, mimo szaleństwa historii, była czasem zgody i pojednania Korczyńskich i Bohatyrowiczów. Razem wówczas walczyli, bo we wspólnej walce dostrzegli szanse odzyskania „ raju utraconego”, powrotu do świata Jana i Cecylii. Materialnym świadectwem dawnej walki i ideałów jest mogiła powstańcza – symbol solidarności i patriotyzmu. Spoczywa w niej 40 powstańców, wśród nich brat Benedykta Korczyńskiego, Andrzej, i ojciec Janka Bohatyrowicza, Jerzy. W nadniemeńskiej przestrzeni mogiła stanowi miejsce święte. Jest przedmiotem wzniosłego kultu ze strony okolicznych mieszkańców. Pamięć o bohaterskiej walce przodków określa stosunek potomnych do historii, do narodowych tradycji. Staje się, obok szacunku dla pracy, drugim ważnym kryterium oceny wartości człowieka. Bohaterowie „Nad Niemnem” według wyraźnego biało-czarnego schematu dzielą się na tych, którzy kultywują pamięć o powstańczej walce (Anzelm i Jan Bohatyrowicz, Andrzejowa Korczyńska), i tych, dla których mity przeszłości nie maja żadnego znaczenia ( Emilia, Kirło, Zygmunt, Różyc). Ci pierwsi budzą sympatię, są wyraźnie kreowani na wzory pozytywne. Kosmopolici i renegaci potrafiący odnaleźć się jedynie w wielkim świecie Paryża zostali poddani ostrej krytyce. To, według autorki, jednostki kompletnie bezwartościowe, puste duchowo, wyjałowione pod względem moralnym. Tak jednoznaczny układ kompozycji postaci, chociaż mało przekonujący i artystycznie niedoskonały, ma za zadanie odsłonić prawdę o istotnej roli, jaką odgrywa w życiu człowieka jego związek z przeszłością, dziejami przodków. Ludzie odcięci od korzeni, pozbawieni świadomości historycznej ulegają degeneracji i alienacji, nie chce i nie potrafią odnaleźć dla swojej egzystencji wyższej motywacji. Pielęgnowanie i uświęcanie tradycji daje natomiast oparcie, pozwala zachować niezachwianą postawę moralną i duchową. Ukazanie przez Orzeszkową postawy Polaków po klęsce powstania styczniowego są reprezentatywne nie tylko dla szlachty kresowej, ale dla całego społeczeństwa. Upadek powstania podzielił świat szlachty kresowej. W powieści powraca motyw dawnych czasów, kiedy to Korczyńscy przyjaźnili się z Bohatyrowiczami ( Andrzej i Jerzy), razem szli do powstania, wyznawali te same idee demokratyzmu. Postacią wręcz symboliczną jest Andrzej Korczyński, szerzący oświatę i pomagający ludowi. Jego brat – Benedykt – zdaje się zapominać o dawnych ideach, choć również brał udział w konspiracji. Podkreślone jest jednak, że waśnie z Bohatyrowiczami sprawiają mu ból, nie chce on również sprzedać lasu z mogiłą powstańców, której nie odwiedza, opiekują się nią Bohatyrowicze, są oni również ostoją religijności. Postawa Benedykta przypomina postawę pozytywistów, którzy zostali zmuszeni przez okoliczności historyczne do zapomnienia o swoim młodzieńczym idealizmie. Przypomina mu o nim syn - Witold, zarazem realista, wychowanek pozytywistów, zwolennik pracy organicznej, reformator, jak i idealista, marzyciel, demokrata, pragnący zmienić świat, podobny do ojca i zarazem odsłaniający jego błędy. Postać Benedykta jest heroiczna i tragiczna.

Romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w "Nad Niemnem"

Materiały

Rozmyślania o życiu w utworach Kochanowskiego - w różnych utworach są różne punkty widzenia życia, zależy to od stanu ducha autora Pieśni: czerpać radość z każdego dnia (starożytność), stoicki pogląd na wyroki losu, życie; rozum jako środek utrzymania równowagi pokusy-tragiczny los; równowaga psychiki wymusza nie zaspokajanie własnej dumy kosztem innych ludzi; równowaga też z kontemplacji d...

Wierzenia i bogowie Słowian Wierzenia i bogowie Słowian O d początku świata ludzie wierzyli w różne przedmioty i bóstwa. Brały się one z niewiedzy i zagadek na, które człowiek nie mógł znaleźć odpowiedzi. Wykopaliska dostarczyły pewnej liczby znalezisk z związanych z obsługą kultu religijnego Słowian. Klepsydrowate obiekty gliniane były zapewne miniaturowymi ołt...

Przykłady z mitologii dla twórców różnych epok Wybrane przykłady z mitologii inspiracją dla twórców różnych epok. Mitem, nazywa się dawną baśń lub opowieść o bóstwach i półlegendarnych bohaterach. Wiele narodów posiada własne mitologie - zbiory mitów. Najbardziej znaną i obszerną jest mitologia grecka. Grecy wyobrażali sobie bogów na podobieństwo ludzi - mieli więc bogowie wiele cech ...

Autobiografizm 4. \"o sobie samych do potomności\". Autobiografizm w literaturze i sztuce. albo: Subiektywne postrzeganie świata - pamiętnik i motywy autobiograficzne w literaturze. Jan Parandowski w \"Alchemii słowa\" pisząc o podstawowych elementach dzieła literackiego, stwierd...

Kapitał założycielski w przedsiębiorstwach państwowych W przedsiębiorstwach państwowych fundusz podstawowy to fundusz założycielski. Odzwierciedla on wartość wydzielonej przedsiębior¬stwu części majątku ogólnonarodowego, wyrażając tym samym udział Skarbu Państwa w finansowaniu majątku przedsiębiorstwa. Wielkość tego funduszu podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych...

Miłość romantyczna nieszczęśliwy kochanek "Dziady" cz. IV Miłość romantyczna nieszczęśliwy kochanek (cz. IV) Gustaw – wzorcowy kochanek romantyczny Upiór, a zarazem Widmo z II części Dziadów, pojawia się w części IV jako Pustelnik (Gustaw). Zasygnalizowana podczas obrzędu dziadów odmienność Widma w stosunku do pozostałych duchów zostaje tu wyjaśniona. Otóż jest to umarły dla świata niesz...

Gatunki mieszane w epice gatunki mieszane: poematy bezfabularne poemat opisowy - dłuższy utwór wierszowany w którym dominuje opis (czyli motywy statyczne), ich tematyka obejmuje najczęściej zjawiska przyrody, życie wiejskie, prace rolnicze, krajobrazy, zabytki kultury itp. poemat dydaktyczny - dłuższy utwór wierszowany o charakterze rozprawy pouczającej, nasycony ele...

Streszczenie wierszy Daniela Naborowskiego Marność Już sam tytuł, a także tematyka wiersza stanowią nawiązanie do biblijnej Księgi Koheleta. Kohelet, czyli kaznodzieja przemawiający do zebranych na zgromadzeniach, nauczał o sensie istnienia człowieka, o stosunku ludzi do Boga i do rzeczy materialnych. Przewodnią myślą, a zarazem przesłaniem całej księgi było powiedzenie: \"marność nad...