Romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w "Nad Niemnem"



Odwołując się do powieści Orzeszkowej „Nad Niemnem” wyjaśnij, na czym polegała romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu. Młode pokolenie końca lat 60, które ujrzało na własne oczy klęskę powstania styczniowego, wystosowało protest wobec ideologii romantycznej, Młodzi byli już zniecierpliwienie irracjonalnymi koncepcjami, zrywami, które kończyły się śmiercią młodzieży, konfiskatą dóbr, zsyłkami lub emigracją. Zachęceni racjonalną filozofia Zachodu, porażeni wizją ziemskiej nędzy, niesprawiedliwości społecznej, zaczęli głosić przyziemne, niezbyt „cudowne”, lecz praktyczne ideały. Do romantyzmu i postawy uduchowionego romantyka - wieszcza odnosili się niechętnie, stosując nieraz ośmieszenie, pogardę lub kpinę. Następnym ważnym zagadnieniem powieści jest kwestia tradycji romantycznej. Problematykę tę wprowadza do utworu drugi z zaznaczonych porządków czasu przeszłego – XIX wiek, który jest ukazany poprzez dwie retrospekcje – kampanię napoleońską i powstanie styczniowe. Dla mieszkańców dworu i zaścianka to przeszłość mniej odległa, funkcjonująca jeszcze żywo w pamięci, wzniosłą i niejednokrotnie bolesna. Paradoksalnie, mimo szaleństwa historii, była czasem zgody i pojednania Korczyńskich i Bohatyrowiczów. Razem wówczas walczyli, bo we wspólnej walce dostrzegli szanse odzyskania „ raju utraconego”, powrotu do świata Jana i Cecylii. Materialnym świadectwem dawnej walki i ideałów jest mogiła powstańcza – symbol solidarności i patriotyzmu. Spoczywa w niej 40 powstańców, wśród nich brat Benedykta Korczyńskiego, Andrzej, i ojciec Janka Bohatyrowicza, Jerzy. W nadniemeńskiej przestrzeni mogiła stanowi miejsce święte. Jest przedmiotem wzniosłego kultu ze strony okolicznych mieszkańców. Pamięć o bohaterskiej walce przodków określa stosunek potomnych do historii, do narodowych tradycji. Staje się, obok szacunku dla pracy, drugim ważnym kryterium oceny wartości człowieka. Bohaterowie „Nad Niemnem” według wyraźnego biało-czarnego schematu dzielą się na tych, którzy kultywują pamięć o powstańczej walce (Anzelm i Jan Bohatyrowicz, Andrzejowa Korczyńska), i tych, dla których mity przeszłości nie maja żadnego znaczenia ( Emilia, Kirło, Zygmunt, Różyc). Ci pierwsi budzą sympatię, są wyraźnie kreowani na wzory pozytywne. Kosmopolici i renegaci potrafiący odnaleźć się jedynie w wielkim świecie Paryża zostali poddani ostrej krytyce. To, według autorki, jednostki kompletnie bezwartościowe, puste duchowo, wyjałowione pod względem moralnym. Tak jednoznaczny układ kompozycji postaci, chociaż mało przekonujący i artystycznie niedoskonały, ma za zadanie odsłonić prawdę o istotnej roli, jaką odgrywa w życiu człowieka jego związek z przeszłością, dziejami przodków. Ludzie odcięci od korzeni, pozbawieni świadomości historycznej ulegają degeneracji i alienacji, nie chce i nie potrafią odnaleźć dla swojej egzystencji wyższej motywacji. Pielęgnowanie i uświęcanie tradycji daje natomiast oparcie, pozwala zachować niezachwianą postawę moralną i duchową. Ukazanie przez Orzeszkową postawy Polaków po klęsce powstania styczniowego są reprezentatywne nie tylko dla szlachty kresowej, ale dla całego społeczeństwa. Upadek powstania podzielił świat szlachty kresowej. W powieści powraca motyw dawnych czasów, kiedy to Korczyńscy przyjaźnili się z Bohatyrowiczami ( Andrzej i Jerzy), razem szli do powstania, wyznawali te same idee demokratyzmu. Postacią wręcz symboliczną jest Andrzej Korczyński, szerzący oświatę i pomagający ludowi. Jego brat – Benedykt – zdaje się zapominać o dawnych ideach, choć również brał udział w konspiracji. Podkreślone jest jednak, że waśnie z Bohatyrowiczami sprawiają mu ból, nie chce on również sprzedać lasu z mogiłą powstańców, której nie odwiedza, opiekują się nią Bohatyrowicze, są oni również ostoją religijności. Postawa Benedykta przypomina postawę pozytywistów, którzy zostali zmuszeni przez okoliczności historyczne do zapomnienia o swoim młodzieńczym idealizmie. Przypomina mu o nim syn - Witold, zarazem realista, wychowanek pozytywistów, zwolennik pracy organicznej, reformator, jak i idealista, marzyciel, demokrata, pragnący zmienić świat, podobny do ojca i zarazem odsłaniający jego błędy. Postać Benedykta jest heroiczna i tragiczna.

Romantyczna i pozytywistyczna koncepcja patriotyzmu w "Nad Niemnem"

Materiały

Literatura średniowieczna - wypracowanie PLAN: I. Wstęp: Literatura średniowieczna jako obraz epoki Dzisiejsze spojrzenie na średniowiecze II. Rozwinięcie: Utwory o charakterze religijnym i filozoficzno-refleksyjnym, nie mogące podlegać ocenie: \"Legenda o św. Aleksym\" - ideał świętego \"Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią\" - średniowieczna filozofia życia. Utwory pre...

Biografia Stanisława Konarskiego STANISŁAW KONARSKI (1700-1773) Pochodził z ubogiej rodziny szlacheckiej. Po ukończeniu szkoły wstąpił do zakonu pijarów. Był nauczycielem w kolegium pijarskim w Warszawie. Dwa lata studiował w Rzymie, a następnie wyjechał do Paryża, gdzie dokładnie poznał stan i nowoczesność szkolnictwa francuskiego. Po powrocie do kraju poświęca się pra...

Świat w balladach Mickiewicza Obecne czasy bardzo się różnią od dawnych epok. Człowiek od początku swego istnienia na tym świecie cały czas ewoluuje. Zmienia się jego język, kultura i obyczaje. Zmianie ulega również jego wyobrażenie na temat świata i siebie samego. Chcąc się przekonać, jak wyglądała wizja świata romantycznego najlepiej byłoby zbudować maszynę umożliwiającą p...

Giaur - opis postaci \" .ty byłaś, ty jesteś najbardziej umiłowanym szaleństwem mego serca. \" Powieść poetycka \"Giaur\" lorda Bajrona jest to opowieść o samotnym, tajemniczym młodzieńcu, który znalazł się w Grecji opanowanej przez Turków. Nikt nie zna jego imienia ani przeszłości. \"Giaur\" oznacza po prostu innowiercę i nazwany tak został z punktu widzenia...

Motyw pielgrzyma w literaturze \"Każdy z nas jest Odysem Co wraca do sWej Itaki\" (L. Staff \"Odys\") Podróż symbolizuje: drogę życia, ryzykowne przedsięwzięcie, dążettie do celu; przygodę, potrzebę nowych doświadczeń, odkrycie, poszukiwanie duchowych celów.zó Dla wędrowca jest nauką, dla wygnańca udręką. Wgdrówka może stać się pielgrzymką zmierzającą do miejsc świętych (...

Projektowanie kanałów dystrybucji ETAPY PROJEKTOWANIA KANAŁÓW DYSTRYBUCJI • sformułowanie celów dystrybucji • identyfikacja alternatywnych kanałów • ocena kanałów alternatywnych • wybór kanałów dystrybucji • ocena i wybór konkretnych pośredników WYMAGANIA NABYWCÓW WYWIERAJĄ WPŁYW NA RODZAJ KANAŁÓW DYSTRYBUCJI • uzyskanie po...

Ruchy natywistyczne i millenarystyczne - wyjaśnienie Ruchy natywistyczne i millenarystyczne 2 znaczenia natywizmu: 1. antropologia kulturowa – dążenia do zachowania zagrożonej tożsamości kulturowej danej zbiorowości ludzkiej, poprzez autoafirmację jej kultury, podkreślanie tubylczości. Świadoma zorganizowana próba odrodzenia lub uwiecznienia przez część członków danej społeczności wybranyc...

Cezary Baryka wobec kraju swoich rodziców Cezary wobec kraju swoich rodziców : • nie znał osobiście Polski • o Polsce rozmawiał tylko z matką • zapomina o ideach polskości, rusyfikuje się • przykładał małą uwagę do Polski, kojarzyła mu się z wspomnieniami matki (stawem w Siedlcach, Sekutą) • Polska była dla niego obca i obojętna • nie poznał Po...