Temat: XVII-wieczna kultura plebejska a pozycja szlachcica-sarmaty. W XVII wieku bujnie rozwijała się literatura plebejska. Jej twórcami byli ludzie spoza stanów uprzywilejowanych (magnaterii, szlachty). Byli to protoplaści dzisiejszej inteligencji. Środki do życia czerpali z pracy umysłowej, często związani byli z Kościołem. Nie posiadali majątków, wywodzili się najczęściej z niezamożnego mieszczaństwa. W poszukiwaniu zarobku wędrowali z miejsca na miejsce, zatrudniali się chętnie w szkołach parafialnych. Nazywano ich "sowizdrzałami". W swojej ulotnej twórczości, przedstawianej często na jarmarkach, wydawanej drukiem w niskich nakładach, wyśmiewali ideał Sarmaty, byli niepokorni wobec "właściwie urodzonych". Własne, trudne położenie rodziło w nich bunt przeciwko uprzywilejowanej pozycji niewykształconej, nietolerancyjnej szlachty. Orężem w walce była tu drwina, humor, satyra i błazeńska szata, ukrywająca mądrość. W twórczósci plebejskiej protestowano także przeciwko okrutnemu traktowaniu chłopów przez szlachtę (np. anonimowy utwór "Lament chłopski na pany"). Literatura sowizdrzalska parodiowała i wyśmiewała oficjalne normy społeczno-obyczajowe, sarmacki etos. Tworzono np. poematy na cześć "Wielkiego Hetmana Łotrowskiego" czy "Księcia Ultajskiego". Poza naturalnym humorem i kpiarskim tonem wobec wszelkich świętości znajdziemy tu liczne dowody narastających podziałów społecznych, samoświadomości warstw niższych. Utwory nurtu plebejskiego były najczęściej anonimowe lub podpisane wymyślnymi, fantazyjnymi pseudonimami, np. "Jadam Nieboraczkowski z Chudej Woli". Wynikało to z ostrożności - już w 1617 roku nieprawomyślne dzieła plebejskie Kościół umieścił na indeksie ksiąg zakazanych.
XVII wieczna literatura plebejska
Temat: XVII-wieczna kultura plebejska a pozycja szlachcica-sarmaty. W XVII wieku bujnie rozwijała się literatura plebejska. Jej twórcami byli ludzie spoza stanów uprzywilejowanych (magnaterii, szlachty). Byli to protoplaści dzisiejszej inteligencji. Środki do życia czerpali z pracy umysłowej, często związani byli z Kościołem. Nie posiadali majątków, wywodzili się najczęściej z niezamożnego mieszczaństwa. W poszukiwaniu zarobku wędrowali z miejsca na miejsce, zatrudniali się chętnie w szkołach parafialnych. Nazywano ich "sowizdrzałami". W swojej ulotnej twórczości, przedstawianej często na jarmarkach, wydawanej drukiem w niskich nakładach, wyśmiewali ideał Sarmaty, byli niepokorni wobec "właściwie urodzonych". Własne, trudne położenie rodziło w nich bunt przeciwko uprzywilejowanej pozycji niewykształconej, nietolerancyjnej szlachty. Orężem w walce była tu drwina, humor, satyra i błazeńska szata, ukrywająca mądrość. W twórczósci plebejskiej protestowano także przeciwko okrutnemu traktowaniu chłopów przez szlachtę (np. anonimowy utwór "Lament chłopski na pany"). Literatura sowizdrzalska parodiowała i wyśmiewała oficjalne normy społeczno-obyczajowe, sarmacki etos. Tworzono np. poematy na cześć "Wielkiego Hetmana Łotrowskiego" czy "Księcia Ultajskiego". Poza naturalnym humorem i kpiarskim tonem wobec wszelkich świętości znajdziemy tu liczne dowody narastających podziałów społecznych, samoświadomości warstw niższych. Utwory nurtu plebejskiego były najczęściej anonimowe lub podpisane wymyślnymi, fantazyjnymi pseudonimami, np. "Jadam Nieboraczkowski z Chudej Woli". Wynikało to z ostrożności - już w 1617 roku nieprawomyślne dzieła plebejskie Kościół umieścił na indeksie ksiąg zakazanych.
Materiały
Literatura w Baroku i jego przedstawiciele
Literatura barokowa
Na kształt literatury barokowej miał przeogromny wpływ dynamiczny rozwój sztuki architektonicznej, malarskiej, rzeźbiarskiej i urbanistyki . Styl barokowy rozprzestrzeniał się po dworach królewskich, świątyniach, pałacach magnatów i siedzibach szlacheckich. Najogólniej dokonując charakterystyki można powiedzieć, iż polegał ó...
Motyw teatru świata w literaturze
Teatr mundi (teatr świata)
Teatr mundi (teatr świata) - Koncep¬cja przypisywana Platonowi zakłada, że świat został stworzony przez istotę wyż-szą (Demiurgosa), która jest jednocześ¬nie reżyserem dziejących się na nim wydarzeń. Ludzie przypominają akto-rów, a czasem nawet marionetki, od¬grywające z góry wyznaczoną im rolę. Szerzej...
Motyw wesela w polskiej literaturze
Motyw wesela w literaturze polskiej (na wybranych przykładach).
Wesele pojawia się dość często na kartach polskiej prozy. Dzieje się tak dlatego, że jest to święto radosne - uwieńczenie miłości, śmiało więc może być pretekstem do zaprezentowania optymistycznych spojrzeń w przyszłość, nadziei na zgodę narodową i na powodzenie planów. Bywa też ...
"Medaliony" jako arcydzieło
Medaliony\" Zofii Nałkowskiej jako arcydzieło pisarskiej powściągliwości.
Zofia Nałkowska po zakończeniu wojny brała udział w pracach Międzynarodowej Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskich. Efektem pracy autorki w tej komisji był zbiór ośmiu krótkich opowiadań o tematyce obozowej. Niezwykłość doświadczeń okupacyjnych, przerażające rozmiary du...
Balladyna jako zabawa konwencjami literackimi
BALLADYNA” jako zabawa konwencjami literackimi
Baśniowo ludowy charakter dramatu
Elementy fantastyki:
1. ludzie w utworze to katolicy, akcja zaś rozgrywa się w głębokim średniowieczu, gdy katolicyzm nie był popularny
2. obyczaje stylizowane na sarmacki styl
3. istnienie świata irracjonalnego
4. ingerencja wiata irracjonalnego w...
Realizm socjalistyczny - co to ?
Socrealizm
Socrealizm, czyli realizm socjalistyczny, kierunek określany jako metoda twórcza, obowiązujący w ZSRR od 1934 r. we wszystkich dziedzinach sztuki, następnie przeniesiony do innych państw socjalistycznych. Proklamowany na Zjeździe Związku Literatów Polskich w styczniu 1949 r. w Szczecinie, obowiązywał do połowy lat 50. Podporządkow...
Porównanie Achillesa i Hektora
Czytając historię wojny trojańskiej dowiadujemy się wiele o dwóch głównych bohaterach tego mitu – Achillesie i Hektorze. Na pierwszy rzut oka byli bardzo do siebie podobni. Później okazało się, że mają także cechy, którymi się różnią.
Achilles był synem Peleusa, księcia tesalskiego, i pięknej Tetydy, boginki morskiej. Był herosem. Sylwetk...
Polityka otwartego rynku
Operacje otwartego rynku i czynniki go kształtujące.
Polityka otwartego rynku polega na tym, że Bank Centralny jest upoważniony do sprzedaży i zakupu krótkoterminoeych papierów wartościowych, przeważnie państwowych. Są to przede wszystkim weksle skarbowe. Zakup papierów wartościowych z jednej strony powiększa aktywa Banku Centralnego, a z d...