Reformacja - główny prąd renesansu

b.) Reformacja Drugi wielki prąd renesansowy. Był to ruch społeczno - polityczny wewnątrz Kościoła Katolickiego, który kwestionował nawet dogmaty religijne. Wywołał poważne rozruchy natury społecznej w Europie - np. wojny chłopskie w Niemczech i Czechach. Początek reformacji - to wystąpienie Marcina Lutra (doktora teologii) w 1517r. w Wirttemberdze. On to ogłosił swoje słynne "tezy o odpustach" (przybił do drzwi katedry kartę zawierającą 95 punktów). Negował m. in. uzyskanie odpustu za opłatą. Uważał, że Kościół to tylko instytucja, która nie jest w stanie uchronić człowieka od przeznaczenia. Krytykował niedopuszczalność rozwodów, sakrament kapłaństwa oraz sakrament chrztu we wczesnym wieku. Luter publicznie spalił bullę papieską, która go potępiała. Reformacja rozbiła europejską wspólnotę religijną - przez cały XVI w. trwały wojny religijne w Europie ( Polska uniknęła wojen gdyż "urównouprawniła" wszystkie religie - wolność wyznania i sumienia ). Dopiero słynny Sobór Trydencki (1545 - 1563) rozprawił się z reformacją, ale nie przywrócił dawnego układu. Odłamy protestanckie nie uznały zwierzchności papieża jako następcy św. Piotra na ziemi. Francja, Szwajcaria, Niderlandy wyznawały kalwinizm, Niemcy - luteranizm. W Anglii powstał kościół anglikański (narodowy). W Czechach działali bracia czescy (husyci) oraz Arianie. W Polsce: luteranizm (Pomorze, Wielkopolska, Śląsk), arianizm (bracia polscy), kalwinizm. Luteranizm - teoria ufnej wiary w łaskę Bożą, szansa pozyskania nieba przez człowieka niezdolnego do samodzielnego zbawienia się. Przekonanie o tym , że prawdy wiary można znaleźć samemu w Biblii. Prąd ten dawał człowiekowi samodzielność, ale i ryzyko w dociekaniach natury religijnej. Kalwinizm - obarczał jednostkę poczuciem niepewności i zagrożenia, teoria przeznaczenia (predestynacji). Głosił pogląd, iż Bóg z góry przeznacza człowieka do zbawienia lub potępienia. Arianizm - ruch ten wywodził się z Kościoła Kalwińskiego. Traktowano Chrystusa jako człowieka podniesionego do wysokości Boga po Zmartwychwstaniu. Biblia była dla braci polskich nieskażonym źródłem nauki i wiary. Ruch husycki - Jan Hus ganił zaniedbywanie obowiązków przez duchownych. Nie kwestionował dogmatów religijnych, lecz chciał zreformować Kościół. Otrzymał tzw. "żelazny glejt" od papieża (przekazał mu go Zawisza Czarny), wyjechał do Rzymu i tam po procesie został spalony na stosie za wygłaszanie herezji.