Wypowiedzenia złożone podrzędnie



Wypowiedzenia złożone podrzędnie Wypowiedzenie złożone podrzędnie Istotą wypowiedzenia złożonego podrzędnie jest to, że jego składniki nie są wobec siebie współrzędne. Wypowiedzenia te są odpowiednikami związków składniowych; występuje w nich element nadrzędny (określany) i podrzędny (określający). Składnik podrzędny zastępuje lub uzupełnia jedną z części składnika nadrzędnego. Wypowiedzenie złożone podrzędnie a zdanie pojedyncze Każdą część zdania pojedynczego (oprócz orzeczenia czasownikowego i łącznika orzeczenia imiennego) można rozwinąć do postaci zdania podrzędnego; możliwe jest także działanie odwrotne (np. Ewa dba o swoje rzeczy - Ewa dba o rzeczy, które są jej własnością; Spóźnieni nie pojadą na wycieczkę - Ci, którzy się spóźnią, nie pojadą na wycieczkę; Dowiedziałem się o odkryciu nowego pulsara - Dowiedziałem się, że odkryto nowy pulsar ). Analiza struktury elementu nadrzędnego ułatwia nam rozpoznanie, z jakim rodzajem podrzędnika mamy do czynienia. Na przykład podczas analizy struktury wypowiedzenia On był taki, że nie sposób było z nim wytrzymać okazuje się, że częścią zdania nieprecyzyjnie wyrażoną w zdaniu nadrzędnym jest orzecznik (ma on postać zaimka pozbawionego konkretnego znaczenia). O zdanie podrzędne zapytamy: jaki był?, ono bowiem właśnie uzupełnia treść, która nie została wyrażona w orzeczniku. Klasyfikacja wypowiedzeń złożonych podrzędnie ze względu na funkcję Wypowiedzenia złożone podrzędnie dzielimy na wypowiedzenia złożone podrzędnie z podrzędnym: - podmiotowym (Ten, kto widział naszego psa, przestaje nas odwiedzać ) - orzecznikowym (Nasz pies jest taki, że najodważniejsi nie mają ochoty go pogłaskać ) - dopełnieniowym (Powiedz listonoszowi, że pies jest spuszczony ) - przydawkowym (Nasz pies, który nienawidzi ludzi w mu durach, pogryzł listonosza ) - okolicznikowym czasu (Nasz pies rzucił się na listonosza, gdy ten się tego zupełnie nie spodziewał ) - okolicznikowym miejsca (Zamknąłem psa tam, gdzie normalnie przechowuję narzędzia ogrodnicze ) - okolicznikowym sposobu (Listonosz podszedł do psa tak, jakby chciał go uderzyć ) - okolicznikowym przyczyny (Nasz pies rzucił się na listonosza, ponieważ nienawidzi ludzi w mundurach ) - okolicznikowym celu (Pobiegłem do telefonu, żeby wezwać pogotowie ) - okolicznikowym stopnia (Nasz pies pogryzł listonosza tak, że trzeba było wezwać pogotowie ) - okolicznikowym przyzwolenia (Nasz pies rzucił się na listonosza, choć znał go od wielu lat ) - okolicznikowym warunku ( Nasz pies rzuci się na listonosza, jeśli ten spróbuje go uderzyć ). Klasyfikacja wypowiedzeń złożonych podrzędnie ze względu na sposób połączenia składników Można wyróżnić trzy typy połączeń składników wypowiedzeń złożonych podrzędnie: - za pomocą spójników (Dowiedziałem się, że nie przyjdziesz ) - za pomocą zaimków względnych (Zmartwiło mnie to, o czym się dowiedziałem ) - za pomocą zaimków pytających** (Zapytaj go, o czym myśli ). Porównajmy dwa zdania: Zmartwiło mnie to, o czym się dowiedziałem oraz Zapytaj go, o czym myśli. Pozornie występuje w nich taki sam wskaźnik zespolenia (o czym ), jednak pierwsze zdanie ma inną budowę niż drugie (w pierwszym występuje zaimek względny, w drugim - pytający). Zaimek względny wprowadza zdanie względne, zaś zaimek pytający - pytanie zależne. Zaimki względne i pytające są homonimami; odróżnienie obu struktur wymaga ich dokładnej analizy. Warto zauważyć, że zaimki względne mają w wypowiedzeniu swoje odpowiedniki w postaci zaimków wskazujących. Zmartwiło mnie to, o czym się dowiedziałem. Nie było tego tam, gdzie szukaliśmy. Niech martwi się ten, kto tego nie przygotował. Z kolei zaimek pytający wprowadza wyraźną strukturę pytania i nie można go w ten sposób uzupełnić: Zapytaj go, o czym myśli. Powiedzcie, gdzie szukaliście. Czy wiesz, kto tego nie przygotował? Struktury z pytaniem zależnym zaczynającym się od zaimka pytającego można przekształcić w inne, zawierające pytanie zależne zaczynające się od czy ; uzyskujemy w miarę sensowną całość (Zapytaj go, czy myśli; Powiedzcie, czy szukaliście; Czy wiesz, czy tego nie przygotował? ). Przekształcenie takie nie jest możliwe dla struktur ze zdaniem względnym (*Zmartwiło mnie to, czy się dowiedziałem; *Nie było tego tam, czy szukaliśmy; *Niech martwi się ten, czy tego nie przygotował ). Zdanie podrzędne rozwijające Zdanie podrzędne zastępuje lub uzupełnia jedną z części zdania nadrzędnego. Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku zdania podrzędnego rozwijającego; nie uzupełnia ono zdania nadrzędnego, ale wręcz wykorzystuje je jako swoją część. O zdanie podrzędne rozwijające nie można zapytać z punktu widzenia zdania nadrzędnego. Bardzo charakterystyczne jest to, że strukturę z takim zdaniem można na ogół przekształcić w strukturę z normalnym zdaniem podrzędnym, przy czym będzie to podrzędne takiego typu, jaką część zdania stano- wiło zdania nadrzędne dla zdania rozwijającego. Porównajmy: Zdobyłem wczoraj wymarzoną książkę, co mnie bardzo ucieszyło(wypowiedzenie złożone podrzędnie z podrzędnym rozwijającym)Ucieszyło mnie bardzo to, że zdobyłem wymarzoną książkę (wypowiedzenie złożone podrzędnie z podrzędnym podmiotowym). Drugie typowe przekształcenie to zamiana struktury ze zdaniem podrzędnym rozwijającym na dwa osobne zdania: Zdobyłem wymarzoną książkę. Bardzo mnie to ucieszyło. Wyraźnie widać, że w zdaniu rozwijającym (co mnie bardzo ucieszyło ) brakuje podmiotu; treść ta zawarta jest w zdaniu nadrzędnym. Pierwsze wypowiedzenie zawiera zdanie podrzędne rozwijające, które traktuje zdanie nadrzędne jako swój podmiot. Wypowiedzenie drugie zawiera zdanie podrzędne podmiotowe (/że/ zdobyłem wymarzoną książkę ), uzupełniające zdanie nadrzędne. Czasem wypowiedzenie z podrzędnym rozwijającym trudno odróżnić od wypowiedzenia z podrzędnym przydawkowym; należy sobie jednak uświadomić, że zdanie rozwijające rozwija daną treść, wykorzystując zdanie nadrzędne jako punkt odniesienia (wygląda to tak, jakby ktoś skończył już daną wypowiedź i nagle przypomniał sobie, że chce jeszcze coś dodać), zaś "zwykłe" zdanie podrzędne treść tę uzupełnia. Zanalizujmy podane niżej struktury: a) W oddali widziałem jakieś zabudowania, ku którym zdążali ludzie (wypowiedzenie z podrzędnym rozwijającym; por. wypowiedzenie złożone podrzędnie z podrzędnym przydawkowym: Ludzie zdążali ku zabudowaniom, które widziałem w oddali i równoważne mu zdanie pojedyncze: Ludzie zdążali ku zabudowaniom wi- dzianym przeze mnie w oddali ) b) W oddali widziałem jakieś zabudowania, które nie przypominały mi niczego znanego (wypowiedzenie złożone podrzędnie z podrzędnym przydawkowym; por. równoważne mu zdanie pojedyncze:W oddali widziałem jakieś zabudowania nie przypominające mi niczego znanego ).

Wypowiedzenia złożone podrzędnie

Materiały

Kierunki polityki cen Głównym problemem, który winien być rozwiązywany w związku z aspektem planowania polityki cen jest skoordynowanie z decyzjami dotyczącymi rynku docelowego oraz pozostałych elementów marketingu-mix. Niemniej istotne jest także zachowanie spójności pomiędzy krótko i długookresowymi celami kształtowania cen. Jeśli bowiem przedsiębiorstwo upatruje s...

Zmiany klimatu Wciąż jeszcze nie udało się przedstawić takiego wytłumaczenia przyczyn zmian klimatu, które można by w pełni zaakceptować. Żaden pojedynczy proces nie pozwala wyjaśnić wszystkich aspektów owych zmian. Złożoność czynników mogących wchodzić w grę jest wręcz zniechęcająca. Zawiły charakter klimatu staje się oczywisty, gdy prześledzimy drogę prom...

Krótka charakterystyka utworu "Jerozolima wyzwolona" JEROZOLIMA WYZWOLONA (Torquato Tasso) \"Jerozolima wyzwolona\" - na język polski utwór przełożył w 1618 roku Piotr Kochanowski, bratanek Jana Kochanowskiego. Tło epopei stanowią dzieje pierwszej wyprawy krzyżowej i zdobycie Jerozolimy w 1096 roku. Prawda i rzeczywistość krucjaty przysłonięta jest epizodami fantastycznymi, przez co utw...

Kapitały rezerwowe Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe. W spółce akcyjnej może być tworzony kapitał rezerwowy, głownie na pokrycie strat, czy szczególnych wydatków. O takich szczególnych wy¬datkach mówi art. 362 K.s.h. Spółka akcyjna może nabyć własne akcje jeśli ma to na celu zapobieżenie bezpośrednio zagrażającej spółce poważnej szkodzie ora...

Streszczenie "Żeglarz" Jerzego Szaniawskiego AKT I Miejsce akcji: pracownia Rzeźbiarza. Rzeźbiarz ukończył właśnie pracę nad mającym wkrótce ozdobić miejski plac pomnikiem kapitana Nuta i wypoczywa. Med, która mu towarzyszy wyczekuje tęsknie i nie cierpliwie powrotu swego narzeczonego, który wyruszył w podróż przed ponad półtora rokiem. Zjawia się Rektor, któremu towarzyszą Przewodni...

Tragizm pokolenia Kolumbów na przykładzie wierszy Baczyńskiego temat: Tragizm pokolenia Kolumbów na przykładzie wybranych wierszy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Krzysztof Kamil Baczyński był najwybitniejszym poetą pokolenia, które w chwili wybuchu II wojny światowej osiągnęło dojrzałość. Był poetą-żołnierzem w stopniu podchorążego w harcerskim Batalionie Szturmowym \"Zośka\". Zginął jako ucz...

Co to jest paronomazja? Paronomazja - zestawienie podobnie brzmiących słów, uwydatniające ich znaczeniowa bliskość, obcość lub przeciwieństwo. Zaliczano ja do figur retorycznych. Paronomazja bardzo często bywa źródłem żartów językowych (np. J. Tuwim “Lament aniński”), współuczestniczy w kompozycji sloganów i maksym. Traktowana bywa jako sposób uwydatniania ...

Los ludzi w poezji Konopnickiej W wierszu pt. \"Wolny najmita\" autorka mówi o skutkach ustawy carskiej z 1864r. Dała ona chłopu ziemię, jednak była to gleba mało żyzna, podmokła, porastały ją chaszcze. Skutki były tragiczne. Rodzina nie miała środków do życia, ludzie umierali z głodu. Chłop musiał płacić podatki, w przeciwnym razie wyganiano go z domu. Tak było z najmitą. Koc...