Wyjaśnienie pojęć średniowiecznych



Teocentryzm - światopogląd uznający Boga za centrum zainteresowań i uwagi człowieka. Przeniknął on do twórczości, która powstaje w języku łacińskim, zawiera pierwiastki religijne i służy Kościołowi. Pogląd cechuje uniwersalizm - był charakterystyczny dla ówczesnej Euro-py. Dominują dwa style: romański i gotycki. Scholastyka - "szkolna wiedza" - filozofia, która z góry określała niepodważalność do-gmatów wiary uznanych przez Kościół i objawionych w Biblii. Reguły wnioskowania czer-pała z "Logiki" Arystotelesa. Sytuację człowieka w świecie zakreślonym horyzontem wiary widziano jako dramatyczną (augustynizm) albo harmonijną (tomizm). Augustynizm - poglądy św. Augustyna zawarte w utworze "Wyznania" ujmują człowieka jako istotę, która rozważa obecność w świecie i czasie oraz umiejscowienie na granicy bytów między aniołami a zwierzętami. Umiejscowienie to powoduje konflikt między duchowością a cielesnością; pożądaniem dobra i zła. Św. Augustyn analizując psychikę ludzką, odkrył ko-nieczność prowadzenia refleksji nad swoją osobą. Miarą wielkości człowieka są jego wartości wewnętrzne. Tomizm - św. Tomasz z Akwinu, rozważając miejsce człowieka na "drabinie bytów", uznał, że szczebel hierarchii jest celowo przewidziany i naturalny. Głosił konieczność hamo-wania pożądań. Człowiek cnotliwy był wartościową jednostką społeczną. Tomizm odzwier-ciedlał się w feudalnym układzie społeczeństwa; stanów - od najwyższego do najniższego - harmonijnie zespolonych i zapewniających ład na świecie. Niedopełnianie własnych obowiąz-ków, a więc naruszenie porządku społecznego, uznawano za grzech. Franciszkanizm - idea wiary radosnej, prostej, płynącej z miłości do świata, poddanej ewangelicznym nakazom miłosierdzia, ubóstwa i braterstwa. Panteizm, czyli utożsamianie Boga z przyrodą przewija się w zbiorze legend "Kwiatki św. Franciszka z Asyżu". Hagiografia - żywotopisarstwo świętych, ukształtowało się na Wschodzie, gdzie spisywano dzieje pustelników egipskich i syryjskich. W utworach opisujących męczenników podkreślano praktykowane przez nich cnoty; umartwianie, kreując wzór osobowy. Hagiografia wg Ko-ścioła musiała być ściśle związana z materiałami biograficznymi. Z czasem jednak zaczęły dominować elementy fantastyczne. (Piotr Skarga "Żywoty świętych") Pareneza - zadaniem literatury średniowiecznej było potępienie zła, poszerzenie wiedzy, pouczanie, propagowanie wzorców ideowych. Symbolami ideału średniowiecznego człowieka stały się krzyż i miecz. Literatura stosuje egzemplum, moralizatorstwo. Ukazuje bohaterów w tonie pochwalnym, godnych naśladowania. Dzieła posiadają praktyczne wskazówki (Słota "O zachowaniu się przy stole"), rady dotyczące sztuki umierania. Misterium - sztuki dramatyczne prezentujące fragment historii biblijnej. Zwykle były to ob-razy męki Chrystusa. Sceny misteriów odgrywali wyłącznie mężczyźni. Wszystkie elementy dekoracji do sztuki były umieszczane jednocześnie obok siebie. Taka inscenizacja wynikała z wiary, iż boski czas nie wyróżnia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Wszystko było unieruchomione w wieczności. ("Pieśń o chwalebnym zmartwychwstaniu Pańskim"). Obok misteriów tworzono mirakle związane z katedrą Notre Dame, poświęcone NMP. Moralitet - dramat, w którym bohaterem był człowiek usytuowany między niebem, a pie-kłem. Dokonywał on wyboru drogi życiowej, walcząc wewnętrznie między dobrem a złem. Walkę wyobrażano za pomocą alegorii cnót i grzechów. W zależności od dokonanego wyboru - zakończenie było wieńczone nagrodą lub karą. ("Komedia o Justynie i Konstancji")

Wyjaśnienie pojęć średniowiecznych

Materiały

Tematy i gatunki literackie w baroku Tematy i gatunki literackie charakterystyczne dla baroku - najtrudniejszym i wymagaj¹cym najwiêkszego kunsztu gatunkiem poetyckim Baroku jest oczywiœcie sonet; drugim gatunkiem jest epopeja Twórcy epoki: Daniel Naborowski, Jan Andrzej Morsztyn, Jan Chryzostom Pasek, Molier, Wac³aw Potocki, Wiliam Shakespare, Utwory ...

Na czym polega prawo do odpowiednich warunków pracy PRAWO DO ODPOWIEDNICH WARUNKÓW PRACY Deklaracja Uniwersalna (art. 23 i 24), Pakt Ekonomiczny (art. 7), Karta Socjalna (art. 2, 3, 4), Konstytucja ( art. 68, 70). Deklaracja mówi o ,,odpowiednich i zadowalających” warunkach pracy, natomiast oba traktaty o warunkach ,,sprawiedliwych”, przy czym Pakt dodaje jeszcze ,,korzystne&...

Charakterystyka głównego bohatera "Lalki" Scharakteryzuj głównego bohatera „Lalki”. Wyjaśnij, na czym polega złożoność jego osobowości. Wokulski reprezentuje „stracone pokolenie” – był już dorosłym człowiekiem, gdy wybuchło powstanie styczniowe i brał w nim udział. Później przyjął inna postawę - realisty – w jego biografii zmieścił się kawałek ro...

Streszczenie Legendy o św. Aleksym Utwór rozpoczyna się prośbą skierowaną do Boga o oświecenie umysłu i oczyszczenie serca autora, aby mógł on godnie opisać żywot świętego. Opowieść rozpoczyna się od charakterystyki rodziców św. Aleksego. Jego ojciec, Eufamian, żył w Rzymie i pochodził ze znamienitego i bogatego rodu. Matka Aleksego, Aglias, była bardzo miłosierna dla ubogich. Ki...

Miłość Tadeusza i Zosi w "Panu Tadeuszu" Miłość Tadeusza i Zosi Młody szlachcic, syn Jacka Soplicy, wraca do domu stryja, gdzie się wychował, po latach pobytu w wileńskich szkołach. Pierwsze spotkanie z Zosią było dla niego olśnieniem i tak wielkim zaskoczeniem, że nie zdążył się przyjrzeć pięknej dziewczynie, szybkiej, zwinnej, wstydliwej i bardzo naturalnej w swoim zachowaniu. ...

Mity o: Edypie, Demeter i Korze, Dedalu i Ikarze, Syzyfie Mity o: Edypie, Demeter i Korze, Dedalu i Ikarze, Syzyfie. Edyp: Edyp był synem Lajosa i Jokasty - władców Teb. Jako niemowlę został porzucony w górach , ponieważ wyrocznia ostrzegła króla Tebańskiego że zginie z ręki własnego syna, który następnie ożeni się z jego żoną, a swoją matką. Dziecko znaleźli pasterze i zanieśli do władców Koryntu, k...

Opowiadania Borowskiego - charakterystyka OPOWIADANIA TADEUSZA BOROWSKIEGO „Pożegnanie z Marią” -to nie bohaterska walka z okupantem, ale interesy, próba jak najlepszego poziomu życia. Tadek traci Marię, którą złapano, gdy dostarczała bimber . Obraz nie heroiczny, prawdziwy, wysnuty z gorzkiej prawdy o człowieku. Stwierdza, że człowiek może przystosować się do każ...

Krótka charakterystyka oświecenia Oświecenie - wiek filozofów, wiek rozumu, wiek ludzi światłych, mądrych, wykształconych. Kolebką nowego prądu umysłowego była Europa zachodnia Anglia, Francja i Holandia. Podstawe idei oświeceniowej tworzyły podlądy XVII w. uczonych filozofów. Kortezjusz dał początek racjonalizmowi twierdząc, iż prawdziwe jest tylko to poznanie które możemy osią...