Wartości moralne w wierszach Herberta, Miłosza i Stachura

Jakie wartości moralne pragną ocalić?- Z. Herbert, Cz. Miłosz, Edward Stachura MORALNOŚĆ- zespół ocen norm, wzorów postępowania i ideałów osobowych, mających regulować postępowanie jednostek oraz stosunki między jednostkami i grupami społecznymi; całokształt zachowań i postaw jednostki lub grupy społecznej, oceniany na zasadzie społecznie funkcjonującego systemu ocen i norm moralnych. Czesław Miłosz jest laureatem literackiej Nagrody Nobla w 1980r. Wybuch II wojny światowej oznacza dla wielu twórców spełnienie najgorszych oczekiwań. Wojna jest w wierszach Miłosza częstym motywem, stanowiącym punkt wyjścia do rozważań na temat wartości moralnych, etycznych. Tak jest na pewno w „Campo di Fiori”, powstałym w kwietniu 1943r. W czasie likwidacji żydowskiego getta w Warszawie. Tytuł nawiązuje do placu w Rzymie, na którym w 1600r. został spalony Giardano Bruno, włoski filozof, pisarz i teolog, oskarżony o herezję i skazany na śmierć. Poeta umyślnie zestawia te dwa tak odległe od siebie w czasie wydarzenia, aby ukazać problem obojętności ludzi na nieszczęście dru-giego człowieka. Apeluje, chce obudzić w nich sumienie, nawołuje ich do opamiętania się. Miłosz chce uratować miłość człowieka do drugiej osoby, niezależnie od tego w jakiej sytuacji się znajduje - w wierszu pokazane są jednostki samotne, stojące w obliczu śmierci a jego cierpienie nie interesuje nikogo. Poucza, by nie zapomnieć o podstawowych wartościach moralnych, takich jak dobro i prawda Wiele miejsca w swej twórczości poświęcił refleksji nad postawami życiowymi .Przykładem znaczącym jest ”Traktat moral-ny” a zwłaszcza niektóre jego fragmenty, np. ten zaczynający się od słów: „Żyjesz tu, teraz. Hic et nunc(...) Co zdążysz zrobić, to zostanie”, Będący pouczeniem nas, czytelników, że żyjemy w określonej sytuacji historycznej i społecznej, nie wymyślimy jej, ale możemy na nią wpływać: „Lawina bieg od tego zmienia, Po jakich toczy się kamieniach... Możesz więc wpłynąć na bieg lawiny”. Powinnyśmy łagodzić obyczaje, nie wyrzekać się dobra, nie godzić się na kłamstwa i manipulacje. Poeta współczesny dostrzega za-leżności człowieka od rzeczywistości społecznej i uczy jak się w niej poruszać. Wojna pojawia się również w wierszu „Piosenka o porcelanie”. Podmiot liryczny wyraża tu niezadowolenie z rozbijanej porcelany, którą należy rozumieć jako symbol dorobku kulturowego całej ludzkości, efekt dążeń wielu pokoleń filozofów, artystów, myślicieli i poetów: „Sny majstrów drogocenne, Pióra zamarzłych łabędzi” W wierszu tym Miłosz chce ocalić szacunek wobec polskiej kultury- oskarża ludzi o kruchość ideałów i norm etycznych. Zbigniew Herbert urodzony we Lwowie w 1924r. Wśród licznych wierszy Herberta tom pt. „Pan Cogito” – człowiek my-ślący- zdobył chyba największą popularność. W „Przesłaniu Pana Cogito” autor chce współczesnego człowieka uświadomić jak powinien postępować w życiu, chce uratować wartości moralne, które powoli zanikają. Jest to „propozycja dekalogu”, przykazań Zestaw przykazań Pana Cogito brzmi: -przyjmij aktywną postawę wobec świata, nie bądź obojętny wobec przemocy, obłudy wystosuj Gniew i Pogardę - oddziel dobro od zła i potęguj dobro - nie zwalczaj zła siłą, bo spotęgujesz zło - bądź odważny w obliczu przemocy, bądź szlachetny, bądź wierny jak prastare wzorce: Gilganesz, Hektor, Roland - kochaj świat i jego piękno. Edward Stachura (1937-1979r.) urodzony we Francji. Największymi wartościami dla Stachury są : prawa człowieka, ich niezależność, uczy nas jak powinno się postępować w życiu. Ukazuje to w wierszu pt. „Człowiek człowiekowi”. Twierdzi, że człowiek dla drugiego człowieka jest zły, bezwzględny porównuje go do wilka, daje nam radę abyśmy nie byli dla bliź-niego wrogo nastawieni(chce ocalić dobro), mamy z nim współpracować, mamy walczyć ze złem: „Człowiek człowiekowi wilkiem... Lecz ty się nie daj zgnębić Lecz ty się nie daj spętlić” Ostrzega nas, że człowiek jest jednostką bardzo zdradliwą, potrafi zadać krzywdę, zranić nawet najbliższą osobę: „Człowiek człowiekowi szpada Człowiek człowiekowi zdradą Lecz ty się nie daj zgładzić Lecz ty się nie daj zdradzić aby zrealizować swój plan, cel w życiu. Mamy nie dać się zdradzić, poniżyć, mamy bronić swych praw . Stachura chce ocalić uczci-wość międzyludzką, broni naszych praw Porównuje człowieka do łomu i gromu. Według mnie chodzi mu o to, że człowiek człowiekowi wyrządza krzywdę, bezprawnie po-zbawia go życia Broni podstawowe prawo jakie ma człowiek- prawo do życia. „Lecz ty nie daj się skruszyć”. Na koniec stwierdza, że jeżeli „człowiek człowiekowi jest bliźnim” należy nie rezygnować z jego miłości, wierności, szlachetności, należy te wartości docenić i szanować. Wiersz: „Człowiek człowiekowi” Człowiek człowiekowi wilkiem Człowiek człowiekowi stryjem Lecz ty się nie daj zgnębić Lecz ty się nie daj spętlić Człowiek człowiekowi szpadą Człowiek człowiekowi zdradą Lecz ty się nie daj zgładzić Lecz ty się nie daj zdradzić Człowiek człowiekowi pumą Człowiek człowiekowi dżuma Lecz ty się nie daj pumie Lecz ty się nie daj dżumie Człowiek człowiekowi łomem Człowiek człowiekowi gromem Lecz ty się nie daj zgłuszyć Lecz ty się nie daj skruszyć Człowiek człowiekowi wilkiem Lecz ty się nie daj zwilczyć Człowiek człowiekowi bliźnim Z bliźnim się możesz zabliźnić Stachura był wędrowcem – wędrował po całej Polsce, najczęściej w Bieszczady z gitarą. Poezja Stachury odzwierciedla, oddaje życie ludzkie jako nieustanne wędrowanie. Człowiek wędruje po to, aby odnaleźć jakieś wartości, które nadałyby sens ludzkiego życia. Wiersz: „Cudownie jest” Powietrze jest! Dwie ręce mam Dwie nogi mam W chlebaku chleb Do chleba ser Do picia deszcz. W tym fragmencie przebija afirmacja życia i przyrody. Stachura proponuje proste, zgodne z naturą życie – zgodnie z filozofią św. Franciszka z Asyżu. Wyraża opozycję między cywilizacją a przyrodą, której przypisuje wartości dodatnie.