Twórczość Sępa-Szarzyńskiego



Twórczość Mikołaja Sępa Szarzyńskiego umieszczona jest na przełomie dwóch epok - renesansu i baroku. W jego wierszach mieszają się ze sobą wartości typowe dla pierwszej i dla drugiej. Choć żyje jeszcze w okresie renesansu, to dostrzec można wiele motywów, typowych dla kolejnej epoki. Dlatego słuszne nazywa się Sępa Szarzyńskiego prekursorem nowej epoki. W swoich sonetach wykorzystuje on przestawność szyku (inwersję), pytania retoryczne, antytezy (przeciwstawienia), ciągi epitetów, paradoksy, parentezy (zdania wtrącone w nawias) - a wszystko to współgra z dramatycznym, przerzutniowym tokiem wiersza. Godna uwagi jest trudna i nowa forma sonetu, ukształtowana we Włoszech, a w Polsce znana tylko nielicznym (Kochanowskiemu i właśnie Szarzyńskiemu). Sonet utrwalił się w dwóch odmianach. Sęp Szarzyński stosuje pierwotniejszą, zbudowaną z trzech strof czterowersowych (o układzie rymów abba; abba; cdcd) i jednej dwuwersowej (tzw. dystychu, o rymie ee). Ostatnia zwrotka wyostrza ostateczną refleksję czy też wniosek, wyciągnięty z poprzednich strof. Druga forma sonetu to dwie pierwsze strofy czterowersowe (z rymami abba; abba) i dwie kolejne trójwersowe (o rymach cdc; dcd lub dce; cde). Dwie pierwsze strofy stanowią człon wprowadzający w temat, a dwie ostatnie refleksyjne podsumowanie utworu. Do renesansu nawiązuje on poprzez: - biografię uczonego humanisty, posiadającego wykształcenie i dużą znajomość rzemiosła poetyckiego; - miłość do życia, podkreślanie faktu, iż jego przemijanie nie umniejsza jego wartości ("O nietrwałej miłości świata tego"); - przedstawienie walki dobra ze złem, z szatanem, lecz nie sięga przy tym do straszliwych obrazów, pełnych grozy, strachu i śmierci, tak typowych dla baroku; - pojmuje człowieka jako istotę godną, szlachetną i silną, wartą uwagi chociażby ze względu na trud, jaki podejmuje, walcząc z własnymi słabościami ("O wojnie naszej, jaką wiedziemy z szatanem, światem i ciałem"). Barokowe odniesienia obecne w twórczości Sępa Szarzyńskiego to: - barokowy styl obrazowania, ozdobność wypowiedzi, ich gwałtowność i uczuciowość, rozbudowane, długie i skomplikowane tytuły sonetów; - zanikanie renesansowego światopoglądu, trwoga wynikająca z faktu, iż świat doczesny jest bardzo znikomy i zmienny a człowiek w nim żyjący jest bardzo samotny i słaby; - motywy szatana, śmierci, przemijalności i marności rzeczy doczesnych

Twórczość Sępa-Szarzyńskiego

Materiały

Postawa Kochanowskiego wobec życia w "Pieśniach" Pieśni to wiersze liryczne o różnorodnym charakterze. Wśród 49 pieśni poety są utwory refleksyjne, refleksyjno-filozoficzne, miłosne, patriotyczne i religijne. Niektóre z nich są wzorowane na podobnych utworach Horacego, którego Kochanowski cenił i doskonale znał. Poza jedną nie mają one tytułów, a ponieważ wydane były w dwóch księgach, oznaczon...

Streszczenie "Satyry na leniwych chłopów" Satyra na leniwych chłopów jest anonimowym utworem o tematyce społecznej, powstałym około roku 1483. Z treści wiersza wynika niezbicie, że autor musiał być z pochodzenia szlachcicem, bowiem autor Satyry.. bardzo ostro atakuje chłopów - za ich lenistwo, złośliwość, opieszałość. Utwór jest wyrazem rosnącej w piętnastowiecznej feudalnej szlachcie p...

Praca i cierpienie w "Innym Świecie" Praca Jercewski obiekt, podobnie jak inne łagry sowieckie, był nastawiony na wykorzystywanie więźniów jako darmowej siły roboczej. W trud¬nych warunkach klimatycznych surowej Syberii zmuszano ludzi do nadludzkiej pracy zazwyczaj przez 11-12, czasem przez 20 godzin dziennie, w lichym ubraniu, bez odpowiedniego wyżywienia i wystar¬...

Leasing bezpośredni a pośredni Jest to ważny podział leasingu zarówno z punktu widzenia leasingodawcy (dla którego leasing może być sposobem sprzedaży) jak i leasingobiorcy (który liczyć na niższe opłaty leasingowe w przypadku leasingu bezpośredniego). Kryterium podziału jest w tym przypadku liczba stron i stosunków zobowiązaniowych występujących w tej tranzakcji. ...

Kompozycja "Ludzi bezdomnych" Kompozycja “Ludzie bezdomni” stanowi przykład realistycznej powieści młodopolskiej łącząc elementy typowe dla różnych prądów literackich : • Realizm — konkretność miejsca i czasu akcji, — wierność przedstawienia szczegółów życia i jego tła, — koncepcja człowieka jako istoty społecznej (program życiowy Ju...

Znaczenie tytułu "Granica" Wieloznaczność utworu Granica na płaszczyźnie społecznej. Podział klasowy odgradzający świat posiadających od świata nędzarzy. Jest między nimi przepaść. Dzielą ich przywileje, możliwości życiowe, prawa, możliwości wpływania na życie. Awans społeczny jest nieosiągalny dla ludzi sfery ubogiej - nieprzekraczalna granica. Płaszczyzna psycholo...

Kredyt w rachunku bieżącym Kredyt w rachunku bieżącym. Kredyt w rachunku bieżącym (overdraft) - jest coraz bardziej popularna formą kredytowania. Kredyt ten wiąże się z posiadaniem rachunku bieżącego na którym na dobro zapisuje się wpływy ze sprzedaży w jego wydatki, natomiast jego wydatki w jego ciężar. Saldo debetowe na rachunku bankowym oznacza niedobór środków ...

Program poezji XX-lecia Skamandryci prezentują nam swoją bezprogramowość, ale mimo to kierują się oni szeregiem zasad: aprobatą przeszłości, skierowanie uwagi jednak na teraźniejszość (atak na anachronizm romantyzmu i młodo polskości) jednak nie zrywali całkowicie z ich dorobkiem; pojawia się kult życia, witalizm no i codzienności; Futuryści są skrajnymi przeciwnika...