Trzy pokolenia idealistów w "Lalce"



"Lalka" drukowana była na łamach "Kuriera Codziennego" w latach 1877-79. Bolesław Prus zamierzał nadać dziełu tytuł "Trzy pokolenia". Z "Listu do nieznanego adresata ..." wynika, iż inspiracją ostatecznej nazwy stał się proces o dziecinną lalkę w Wiedniu. Wywołał on "skrystalizowanie się, sklejenie całej powieści". Tytuł ten może być określeniem Izabeli Łęckiej - pięknej i pustej. Z wypowiedzi Rzeckiego wynika, że marionetkami są ludzie kierowani przez rządzę majątku i rujnujący przez to życie innym. "Lalka" ukazuje spektrum społeczeństwa polskiego. Do arystokracji należą Łęccy, Krzeszowscy, Starski. Klasa ta żyje w przepychu, próżniactwie, obłudzie; nadrzędną rolę stanowi pieniądz. Cechuje ją poczucie dominacji nad resztą społeczeństwa, obojętność na losy kraju. Wyjątek stanowią baronowa Zasławska, która opiekuje się chłopami zamieszkującymi na jej majątku, obwinia arystokrację o doprowadzenie do rozbiorów oraz Ochocki, który poświęca życie dla nauki. Warstwą zamierającą jest szlachta, która po uwłaszczeniu chłopów nie umie gospodarować, przenosi się do miast. Mieszczaństwo pochodzenia polskiego (Węgrowicz) cechuje brak inicjatywy, wzorowanie się na arystokracji, natomiast niemieckiego (Minclowie) i żydowskiego (Szuman, Szlangbaum) - kult pracy, zdobywanie oszczędności. Klasa ta wraz ze studentami (Klejn, Mraczewski) i socjalistami (Maleski, Patkiewicz) stanowi zaczątek inteligencji. Biedota to ludzie zamieszkujący warszawskie Powiśle (Maria, Wysoccy). Nędza i choroby powodowały, że ich życie było walką o przetrwanie. Według Prusa w społeczeństwie polskim "jedni gniją z niedostatku, a drudzy z rozpusty". Idealiści nie znajdują zrozumienia; działają w samotności na tle "społecznego rozkładu". Powieść ukazuje trzy warstwy: romantyków (Rzecki, Katz), pozytywistów (Ochocki, Klejn) i pokolenie przejściowe (Wokulski). Ignacy Rzecki jest idealistą politycznym (bonapartystą), brał udział w Wiośnie Ludów. Żył przeszłością, oczekiwał wojny ogólnoeuropejskiej, która przyniosłaby Polsce wolność. Był człowiekiem skromnym, uczciwym, ale naiwnym i krótko-wzrocznym. Pozytywiści wywodzili się z kręgów naukowych, kupieckich. Ci ostatni byli zwolennikami kapitalizmu, studenci zaś - socjalizmu. Wokulskiego jako romantyka cechuje udział w powstaniu styczniowym, szaleńcza miłość do Izabeli (kształtowana przez dzieła Mickiewicza); próba samobójstwa, prometeizm (pragnął przekazać ludzkości swe wynalazki); marzenie o sławie i wielkości, wiara iż młodzi mogli zmienić świat. Bohater wykazuje cechy pozytywisty - był entuzjastą wiedzy i postępu (scientystą), wierzył w znaczenie pracy u pod-staw, był filantropem, uwikłał się w konflikt między klasami społecznymi; chciał przebudować mentalność arystokracji. Idealistów można określić - non omnis moriar. Prus podkreślił, iż tacy Ludzie jak Rzecki, Wokulski; szlachetni, pełni miłości - zostawiają po sobie ślad. Wokulski przez całe życie był wyszydzany przez otoczenie. Wyśmiewano go, gdy uczył się po pracy w winiarni Hopfera. Gdy ożenił się z wdową po Janie Minclu zarzucano mu, iż żyje kosztem pracy trzech pokoleń Minclów. Tragizm Wokulskiego polega na braku umiejętności wyboru między wartościami. Z jednej strony był przeciwny arystokracji, z drugiej zaś zabiegał o jej względy. Uważał, że do grupy tej mają wstęp tylko posiadacze tytułów lub fortun. Utworzył spółkę do handlu z Rosją, a prezesem uczynił Tomasza Łęckiego. Przedsięwzięcie mogło doprowadzić do upadku polskich fabryk - romantyczny kochanek postawił miłość ponad patriotyzm. Chciał zbliżyć się do Izabeli. Miłość nie była jednak odwzajemniona, gdyż doprowadziłaby do mezaliansu. Wokulski podczas pobytu w Paryżu uświadomił sobie, iż prawdziwe uczucie daje radość a nie cierpienie. Postanowił więc zerwać z przeszłością, zająć się z Geistem pracą naukową. Jednak pod wpływem listu od prezesowej Zasławskiej powrócił do kraju i zaręczył się z Izabelą. Ukochana, romansując ze Starskim, poniżała Wokulskiego za pochodzenie społeczne i zawód kupca. Próbował samobójstwa. Nie godził się na życie ze zdemoralizowaną kobietą - nie doprowadził siebie do klęski moralnej - zerwał ostatecznie z dotychczasowym życiem, opuścił kraj.

Trzy pokolenia idealistów w "Lalce"

Materiały

Preliminarz obrotów gotówkowych PRELIMINARZ OBROTÓW GOTÓWKOWYCH Z finansowego punktu widzenia funkcjonowanie przedsiębiorstwa w krótkich odcinkach przejawia się ciągłym dwustronnym ruchem środków pieniężnych: wpływami i wydatkami. Oba kierunki ruchu gotówki nakładają się w czasie. W związku z tym firma musi zwracać szczególną uwagę na to, aby być w każdym momencie wypłacal...

Literatura w Baroku i jego przedstawiciele Literatura barokowa Na kształt literatury barokowej miał przeogromny wpływ dynamiczny rozwój sztuki architektonicznej, malarskiej, rzeźbiarskiej i urbanistyki . Styl barokowy rozprzestrzeniał się po dworach królewskich, świątyniach, pałacach magnatów i siedzibach szlacheckich. Najogólniej dokonując charakterystyki można powiedzieć, iż polegał ó...

Cierpienie jako jedna z podstawowych zasad naszego istnienia 11. CIERPIENIE „Ból to radość, co jeszcze twarzy nie odkryła”, napisał L. Staff w wierszu „O słodyczy cierpienia”, określając jedną z podstawowych zasad naszego istnienia. Warunkiem osiągnięcia szczęścia jest doznanie cierpienia. Ból nie jest wyłącznie doświadczeniem niszczącym, ma swój głęboki moralny sens. ...

Wybory moralne Zenona Ziembiewicza „Wybory moralne Zenona Ziembiewicza a uniwersalizm ludzkich zachowań.” „Granica” Zofii Nałkowskiej zaczyna się i kończy w tym samym miejscu – w splocie tych samych zdarzeń. Autorka celowo odwróciła kompozycję fabuły utworu. W ten sposób chciała zachęcić odbiorcę do głębokiej analizy postępowań poszczególnych b...

Znaczenie symboli: "rozdarta sosna", "złoty róg", "czapka z piór", "złota podkowa", "chocholi taniec" Symbol \"rozdarta sosna\" łączy się z głównym bohaterem powieści \"Ludzie bezdomni\" Stefana Żeromskiego. Tomasz Judym wyrzeka się osobistego szczęścia, nie decyduje się na małżeństwo z Joasią Podborską. Rani ją, odtrącając miłość i plany na stworzenie rodziny. Bohater pochodzi z ubogiej, robotniczej rodziny. Po zdobyciu zawodu lekarza jego c...

Gwałtowny przyrost ludności Eksplozja demograficzna – gwałtowny przyrost ludności Duży przyrost ludności na świecie modyfikuje znacznie strukturę ludności na świecie. Jest dużo ludności młodej (grupa przedprodukcyjna). Ta grupa ludzi wymaga dużo inwestycji – szkoły, szpitale... (są to inwestycje nieprodukcyjne). W momencie gdy ta grupa dojdzie do wieku pro...

Tytułowi bohaterowie "Mistrz i Małgorzata" Mistrz i Małgorzata Para tytułowych bohaterów kojarzy się z postaciami z Fausta Goethego (imiona, konszachty z diabłem). Mistrz – uzdolniony pisarz fascynuje się osobą Jezusa. Jako autor książki o tym niezwykłym Człowieku i wielkim nieszczęściu tchórzącego wobec systemu Piłata wystąpił przeciwko obowiązującemu światopoglądowi ateisty...

Fraszka - wyjaśnienie pojęcia i przykłady Fraszka - drobny utwór poetycki wierszem, często o charakterze żartobliwym, oparty na dowcipnym pomyśle, będący odmianą epigramatu. Nazwę gatunkową wprowadził z włoskiego (\"frasca\" - drobiazg, głupstewko) Jan Kochanowski, który swoimi \"Fraszkami\" ustalił obowiązujący wzór stylistyczny. Pierwowzór fraszek w literaturze polskiej dał Mikołaj Re...