Streszczenie "Confiteor" Stanisława Przybyszewskiego



W roku 1899, w pierwszym numerze krakowskiego tygodnika "Życie", Stanisław Przybyszewski ogłasza manifest zatytułowany Confiteor, w którym deklaruje swoje stanowisko ideowe i artystyczne. W manifeście Przybyszewski zdecydowanie przeciwstawia się pozytywizmowi i wskazuje nowe drogi rozwoju sztuki. Tytuł zaczerpnięty jest z łaciny i znaczy: "wyznaję". Tak zaczyna się jedna z modlitw odmawianych podczas mszy. Taki tytuł artykułu programowego podkreśla jego "wyznaniowy" charakter i może być odczytany jako "wyznanie wiary literackiej". Przybyszewski określa tu dokładnie swoje poglądy artystyczne, przedstawia swój punkt widzenia sztuki: "Sztuka nie ma żadnego celu, jest celem sama w sobie, jest absolutem, bo jest odbiciem absolutu - duszy" - pisze o istocie sztuki. Jest to bardzo ważne hasło, motyw sztuki dla sztuki będzie przewijał się odtąd w wielu deklaracjach ideowych młodopolan. Sztuka według Przybyszewskiego nie powinna być traktowana jako niewolnica jakiejkolwiek idei, ani pełnić służebnej roli wobec społeczeństwa czy wobec narodu. Dla sztuki bowiem bardzo niebezpiecznie jest stać się służebnicą idei, wtedy przestaje być godna określania mianem sztuki, staje się co najwyżej "biblią ubogich", czyli, jak pisał Przybyszewski: "biblią pauperum dla ludzi, którzy nie umieją myśleć". Artyście nie wolno moralizować, bawić, uczyć patriotyzmu, sztuka powinna wyjść poza wszelkie ograniczenia, stać się zjawiskiem uniwersalnym ponadnarodowym: "Działać na społeczeństwo pouczająco albo moralnie, rozbudzać w nim patriotyzm lub społeczne instynkta za pomocą sztuki, znaczy poniżać ją, spychać z wyżyn absolutu do nędznej przypadkowości życia, a artysta, który to robi, niegodny jest miana artysty" Sztuka powinna być "najwyższą religią", zaś artysta - jej kapłanem. Artysta więc nie może w żaden sposób ulegać chęci przewodzenia czy służenia społeczeństwu, celom narodowym czy ideom moralnym. Artysta jest absolutnie wolny, święty, czysty, niezależny: "Artysta nie jest sługą ani kierownikiem, nie należy ani do narodu, ani do świata, nie duży żadnej idei ani żadnemu społeczeństwu. Artysta stoi ponad życiem, ponad światem, jest Panem Panów, nie kiełznany żadnym prawem, nie ograniczany żadną siłą ludzką" Sztuka powinna stać się odbiciem duszy artysty, powinna więc podążać w kierunku metafizyki, mistyki, spirytualizmu, dążyć do poznania tajemnic "nagiej duszy" ludzkiej: "Artysta odtwarza zatem życie duszy ludzkiej we wszystkich jej przejawach (...). Sztuka jest objawieniem duszy we wszystkich jej stanach, śledzi ją na wszystkich drogach, wybiega za nią we wieczność i wszechprzestrzeń, (...) sięga w tęczowe szczyty" Przybyszewski przeciwstawiał się pozytywistycznej idei "pracy u podstaw", odrzucał hasła sztuki demokratycznej i "sztuki dla ludu". Przeciwstawiał jej sztukę elitarną, tworzoną przez wybranych dla wybranych, przez wielkich dla wielkich: "Dla ludu chleba potrzeba, nie sztuki, a jak będzie miał chleb, to sam sobie drogę znajdzie" Przybyszewski był przez współczesnych mu pisarzy, poetów i malarzy otaczany prawdziwą czcią, a jego wpływ na kształtowanie się postaw estetycznych i artystycznych był ogromny. Od jego nazwiska wzięła się nawet nazwa postawy ideowej przybyszewszczyzna.

Streszczenie "Confiteor" Stanisława Przybyszewskiego

Materiały

Znaczenie literatury baroku w literaturze polskiej Jakie znaczenie twoim zdaniem w literaturze polskiej odegrała literatura baroku. Literatura baroku kształtowała się pod wpły-wem licznych wojen wyniszczających cały konty-nent, powodujących upadek kulturalny państw. Znaczącą rolę w kształtowaniu literatury baroku odegrał także sobór trydeński powołujący ruch kontrreformacyjny mający na celu w...

"Artysta nie może oddzielić się od niedoli świata" - rozwinięcie myśli Camusa \"Artysta nie może oddzielić się od niedoli świata\". Rozwiń myśl A.Camusa odwołując się do XX - wiecznych utworów literatury polskiej i obcej. Literatura wyrasta z przeżyć i doznań człowieka, rejestruje jego reakcję, postawy wobec rzeczywistości. Sztukę tworzą konkretne jednostki, mające rozmaite doświadczenia życiowe, obdarzone indywidualną...

Bohaterowie "Krzyżaków" Bohaterowie fikcyjni i historyczni W powieści historycznej zazwyczaj wyróżnia się bohaterów znanych z przekazów źródłowych oraz postaci wymyślone przez autora, dostosowane pod każdym względem do przedstawionej epoki. Osoby z obu tych planów spotykają się, razem walczą, uczestniczą w tych samych sytuacjach. W powieści tej najbardziej wyeksp...

Krytyka szlachty w literaturze polskiej 6. Krytyka szlachty w literaturze polskiej Szlachta przez wiele wieków naszej historii była nie najliczniejszą, ale za to najważniejszą grupą społeczną, dbając o obronę granic, tworząc kulturę i tradycję narodową. Mimo to wielokrotnie była wówczas krytyko¬wana i atakowana przez przedstawicieli samej szlachty. Pierwsze słowa krytyki pojawi...

Motyw wojny w literaturze Wojna Wojna - Zorganizowana walka zbrojna między państwami, narodami, klasami lub grupami społecznymi wywołana dla osiągnięcia określonych celów politycz¬nych, ekonomicznych lub ideologicz¬nych albo zmierzająca do obrony włas¬nych interesów. W przenośni - spór, kłótnia, konflikt. Literatura nader często odwołuje się do motywu woj...

Rozwój miasta - geografia Rozwój miasta promieniuje na otaczający go region a także na dalsze regiony co jest osnową teorii biegunów wzrostu Perroux. Region nie rośnie gospodarczo w tym samym stopniu na całym swoim obszarze. Wzrost jest najszybszy w jednym lub niewielu punktach (biegunach), są to miasta duże i średnie. Ich wzrost oddziałuje na zmiany w pozostałym obsza...

Cezary Baryka jako "młody gniewny" w "Przedwiośniu" W 1924 roku pisze Stanisław Żeromski \"Przedwiośnie\". Powieść składa się z trzech części: \"Szklane domy\", \"Nawłoć\" i \"Wiatr od wschodu\". Bohater powieści, Cezary Baryka przeżywa rewolucję w Rosji, traci rodziców i spokojny dom, przyjeżdża do Polski, \"której ani znał, ani pragnął\". Bierze udział w wojnie polsko-radzieckiej, po której prz...

Literatura romantyczna Literatura romantyczna – relikt przeszłości czy wciąż żywa tradycja? Romantyzm polski porównać można do wielkiego przełomu, rewolucji wynoszącej nowych bogów na piedestał. To nurt samoistnie wytworzony na ojczystym gruncie, różniący się znacznie od założeń romantyzmu ogólnoeuropejskiego. Nie dość, że na tle innych państw odrzuca orygina...