Średniowiecze - ogólnie o epoce



Nazwa epoki: -średniowiecze (wieki średnie - łac. media tempora) - oznaczono tą nazwą tzw. okres przejściowy pomiędzy epoką starożytną, a nowymi czasami odrodzenia. Ramy czasowe: Upadek Cesarstwa Zachodniego - 467r Zdobycie Konstantynopola przez Turków - 1453r W Polsce: - chrzest Polski 966r do XV w. 3 Okresy: faza wstępna: V w - X w rozkwit epoki: XI w - XIII w faza schyłkowa: XIV w - XVw Wzorce ideowe: Doskonały rycerz chreścijański: waleczny i mężny, wierny swemu władcy i Kościołowi, dbały o cześć i honor, żądny wojennych przygód i płynącej z nich sławy. Szlachetny i dworny wobec kobiet. Wzór dobrego władcy - księcia lub króla stanowił elitarną odmianę tego ideału. Wzorce religijne Ascetów i Świętych - czlowiek wybierający drogę ascezy to ludzie wybierający ucieczkę od wygód i uciech życia ziemskiego, umartwianie się, doskonalenie w cnocie i pobożności, miał osiągnąć dwa cele. zapewnić sobie zgodnie z wierzeniami szczęście wieczne po śmierci. zdobyć aureolę świętości, a z nią wielką sławę i uwielbienie ze strony wiernych. Pojęcia: Teocentryzm - Bóg w centrum Tomizm - oficjalna filozofia kościoła katolickiego. Głosiła tezę o stworzeniu świata przez Boga osobowego i o jego opatrzności w kierowaniu światem. Odróżniano wiedzę objawioną od naturalnej, odrzuca jednak wszystko co jest sprzeczne z treścią dogmatów. Traktuje człowieka jako byt złożony z ciała i niematerialnej duszy. Dualizm - pogląd, wg którego w rzeczywistości działają dwie odrębne, przeciwstawne sobie zasady istnienia: siły, substancji lub rodzajów bytów. Augustynizm - pogląd św Augustyna (354-430). Sprowadzał się do ujmowania człowieka jako istoty filozoficznej, która rozważa swą obecność w świecie i czasie, swe dramatyczne położenie na granicy bytów, między aniołami, a zwierzętami. Franciszkanizm - (św Franciszek z Asyżu 1182-1226) zapoczątkował wielki ruch odnowy moralnej w świecie pełnym okrucieństwa. Zbiór legend z życia świętego i jego towarzyszy tzw: "Kwiatki św Franciszka z Asyżu" pozostają do dziś tekstem podziwianym, czytanym i twórczo przekształcanym. 395r - podział Europy na dwa kręgi kulturowe: wschodni na podłożu greckim. zachodni na podłożu łacińskim. W kościele doprowadziło to do podziału chrześcijaństwa na katolickie i prawosławne. Polska należała do kultury zachodniej. Ustrój feudalny przewidywał podział społeczeństwa na poszczególne stany. Stany te różniły się pomiędzy sobą pozycją społeczną i uprawnieniami. Pomimo rozwarstwienia stanowego zasadnicze elementy były wspólne dla wszystkich społeczności tego kręgu kulturowego. Uniwersalizm kulturowy średniowiecza przejawiał się w pojmowaniu świata, nauce, sztuce i literaturze. Społeczeństwo średniowieczne pojmowano jako organizm złożony ze stanów pełniących pewne funkcje społeczne. Uprzywilejowane miejsce zajmowało rycerstwo i duchowieństwo. Mieszczanie i chłopi tworzyli stany niższe o ograniczonych prawach. Krzyż i miecz stały się symbolem tej epoki. Temu ułożeniu społecznemu odpowiadał także porządek moralny oparty na jednolitej dominującej idei Teocentrycznej. Scholastyka - filozofia szkolna. Uznała ona Biblię oraz dzieła najdawniejszych pisarzy chrześcijańskich, to jest ojców kościoła, ale też pisarza Arystotelesa, za ostateczny autorytet. Zadaniem tejże scholastyki było określenie i nadanie prawd wiary na drodze rozumowania zgodnego z zasadami logiki Arystotelesa. Logika - nauka polegająca na tym, by kształcić zasady i formy poprawnego rozumowania, stąd też filozofię uważano za służebnicę teologii. "Pieśń o Rolandzie" "Legenda o św Aleksym" "Bogu rodzica" "Kwiatki św Franciszka" "Kronika polska" - Gala Anonima. "Tristan i Izolda" "Lament świętokrzyski" Sztuki misteryjne - (misteria - z łac. tajemnica), czyli sztuki dramatyczne prezentujące najczęściej jakiś fragment historii biblijnej, konstruowane były z myślą o ukazaniu akcji jako wielkiego dramatu chrześcijńskich dziejów ludzkości. Scena, na której wystawiono sztuki misteryjne, zwykle grywane przez członków cechów zawodowych, wyłącznie mężczyzn. Była zbudowana tak, iż wszystkie elementy jej przestrzeni były pokazane jednocześnie, niezależnie od tego, kiedy przychodził ich czas "odegrania". Polskie dramaty misteryjne pochodzą dopiero z XVI wieku. Dramaty liturgiczne - zachowały się natomiast krótkie dramaty liturgiczne, wystawione w kościołach w święto wielkanocne, były to wplecione w obrzędy nabożeństwa sceny prezentujące przybycie trzech niewiast do grobu zmartwychwstałego Jezusa. Moralitet - miał skierować człowieka na właściwą drogę życia. Pierwotnym bohaterem moralitetu był po prostu człowiek usytuowany między niebem a piekłem, dokonujący wyboru odpowiedniej linii życia, toczący wewnętrzną walkę między siłami dobra i zła. "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" "Wielki testament" Architektura: styl preromański styl romański styl gotycki przy czym dwa ostatnie reprezentowały zach. Europę, bo w wschodniej był Bizantyzm. styl romański - powstał w poł. Francji u schyłku X w., lecz nazwę otrzymał dopiero w XIXw. Utrzymywał się w Europie do połowy XIIIw. Reprezentują go głównie kościoły i klasztory projektowane przez duchownych, zwłaszcza zakonników. Są to obronne, potężne budowle kamienne, wznoszone z ciosów o konstrukcji klockowej, w sklepieniach półokrągłych, a później krzyżowych. Charakterystyczne dla świątyń romańskich są szczególnie ozdobne portale i okna bliźniacze, czyli podwójne lub potrójne okienka o półkolistych łukach. Twórcy tych budowli mieli na uwadze, nie tylko obronność, ale również ukazanie potęgi i przewagi kościoła o czym miał przypominać także dalekosiężny głos dzwonów z wysokich wież. gotyk - pojawił się około poł. XIIw w miastach pn. Francji. Przetrwał do poł XVIw. We Francji jako budulec utrzymał się kamień, lecz gdzie indziej, zastąpiły go cegły. Budowle gotyckie dzięki konstrukcji opartej na systemie szkieletowym stały się lekkie. Ich strzelistość podkreślały łamane, ostre łuki, wysokie okna, z kolorowymi witrażami, a także ozdobne szczyty, oraz wieżyczki zakończone kamiennymi kwiatami. Wśród pomników arch. gotyckiej znajdują się również budowle świeckie i ratusze, mury obronne, zamki staromiejskie, budownictwo mieszkalne.

Średniowiecze - ogólnie o epoce

Materiały

Dworek szlachecki i jego mieszkańcy w literaturze 36. Dworek szlachecki i jego mieszkańcy w literaturze Właściwie kultura polska do końca II Wojny Światowej miała charakter ziemiańsko-dworkowy. Do¬piero założenia ustroju realnego socjalizmu doprowadziły do przekształcenia Polski w kraj, którego siłą przewodnią miała był siła proletariatu. W literaturze polskiej dworek szlachecki i życie ...

Uniwersalizm trenów Kochanowskiego \"Treny\" wydane po raz pierwszy w 1580 roku nie miały tytułów poza trenem XIX, który nosi tytuł \"Sen\". Przyczyną napisania \"Trenów\" była śmierć najmłodszej córki Kochanowskiego, Urszulki, dziecka bardzo uzdolnionego, niejednokrotnie nazywanego przez ojca słowiańską Safoną. Jej śmierć przyszła nagle, niespodziewanie w 1579 roku. \"Treny\" pr...

Miłość, tęsknota i samotność w "Ludziach bezdomnych" Miłość, tęsknota, samotność Tomasz Judym to bohater wrażliwy pod każdym względem: na krzywdę biedoty, cierpienia chorego, ale i na piękno dzieł sztuki, pejzaży, wdzięk kobiet. Początkowo Tomasz interesuje się Natalią Orszeńską, podejmuje nawet brawurową akcję zniechęcenia jej do bawidamka i hulaki czyhającego na jej posag – Karbowski...

Cechy poezji Wisławy Szymborskiej Poezja Wisławy Szymborskiej koncentruje się wokół problemów egzystencjalnych człowieka - przemijania, stosunku do historii, praw przyrody: - przemijanie, niemożliwość dokonania korekty poprzednich wydarzeń, trudności w porozumieniu się \"Nic dwa razy\", - trudności w porozumieniu się \"Niespodziane spotkanie\", \"Na wieży Babel\", \"Przy w...

Planowanie zasobów ludzkich Planowanie zasobów ludzkich Planowanie zasobów ludzkich polega na przewidywaniu potrzeb w tej dziedzinie tzn. określaniu ilu pracowników i o jakich kwalifikacjach będzie potrzebnych do realizacji celów danego zespołu / organizacji. Takie planowanie powinno uwzględniać z jednej strony zadania i wymagania stawiane zespołowi / organizacji, z drugi...

Strategia penetracji i rozwoju rynku Strategia penetracji rynku (Ansoff) Strategia penetracji rynku to poszukiwanie możliwości zwiększenia sprzedaży do-tychczasowych produktów na dotychczasowym rynku. Polega ona na takich działaniach firmy, które zapewniają coraz pełniejsze wykorzystanie warunków i możliwości, jakie ist-nieją w sferze dotychczas obsługiwanej. Oznacza to prz...

Nowatorstwo "Wesela" 8. Synteza sztuk w \"Weselu\" (muzyka, malarstwo, słowo) - nowatorstwo dramatu. Dramat ten łączył w synkretycznym zamyśle rózne rodzaje sztuki (słowo, muzykę, kompozycje plastyczne, taniec), konsekwentnie wpisywał się bowiem w wieloznaczną formułę symbolizmu. Obok przedstawiania realnego wydarzenia i wyprowadzenia z niego

Analiza "Wyroki" Krzysztofa Baczyńskiego Wyroki Basi D. Nic gruzy Dwułodygą wyrośniem, dwugłosem zielonym światła, podobni chmurom i sośnie, kwiatom płynącym na tratwach, gdy rzeka wilgocią śliska jest tonem świata – kołyska. Nic ciemność. Przez nią przepłyniem, a ręce na niej – promień w błogosławionym czynie, w żyjącym ogromie, bo i z krzemienia się śp...