"Romantyczność" - cechy ballady



Na przykładzie jednej z ballad A. Mickiewicza wykaż typowe cechy tego gatunku literackiego. (cechy ballady romantycznej). Jedną z programowych ballad A. Mickiewicza jest utwór pt. „Romantyczność”. Jest to udramatyzo-wana scenka, w której obłąkana dziewczyna Karusia rozmawia ze swoim zmarłym kochankiem, którego widzi co noc we śnie. Zjawa jest biała jak chusta, ma zimne dłonie, znika kiedy zaczyna świtać, kiedy pierwszy kur zapieje. Dziewczyna obawia się zjawy, jednocześnie prosi, aby ukochany nie opuszczał jej. Obłąkanej dziewczynie przygląda się tłum wiejskich ludzi i mędrzec. Z postawą ludu, który współczuje rozpaczającej dziewczynie solidaryzuje się sam poeta: „I ja to słyszę, i ja tak wierzę Płaczę i mówię pacierze”. Natomiast mędrzec, czyli jak poeta wyjaśnił – Jan Śniadecki, szydzi z dziewczyny, ludu i poety, mówiąc: „Ufajcie memu oku i szkiełku Nic tu nie widzę dokoła.(…) Dziewczyna duby smalone bredzi, A gmin rozumowi bluźni”. W balladzie „Romantyczność” autor głosi typowo romantyczne poglądy, które wyrażają się nie tylko w głoszeniu bezwzględnej wyższości uczucia nad rozumem, czy też w wprowadzeniu ludowej bohaterki, obłąkanej Karusi. Romantyczne jest także poczucie niezrozumienia i osamotnienia, motyw nieszczęśliwej miłości: „Nie lubię świata Źle mnie w złych ludzi tłumie”. Inną balladą typowo romantyczną jest piękna, udramatyzowana ballada pt. „Lilie”, której pomysł został zaczerpnięty z popularnej pieśni ludowej: „Zbrodnia to niesłychana pani zabiła pana”. Fabuła pieśni ludowej jest błaha – przybywają bracia zamordowanego i wymierzają okrutnej żonie karę: „Wyjechali za lasy I tam darli z niej pasy”. Motyw utworu opracował Mickiewicz w niezwykle twórczy, oryginalny sposób, zgodny z romantyczną poetyką. Akcja dramatu rozgrywa się w średniowieczu, kiedy to mąż wyrusza na wojnę. Wyprawa męża na Kijów trwała kilka lat, toteż bohaterka utworu nie dochowała mężowi wiary, a kiedy powrócił, w okrutny sposób zamordowała go. Popełniona zbrodnia nie pozwalała jej jednak zachować równowagi psychicznej, dręczą ją wyrzuty sumienia, tym bardziej, że dzieci wciąż pytają co się stało z ojcem, który dopiero co powrócił. W nocy duch zamordowanego męża błąka się po dworze wołając „To ja dzieci, wasz tato”. Pani nie umiejąc sama dokonać wyboru udaje się po poradę do pustelnika, gdyż obaj bracia męża poprosili ją o rękę. Pustelnik proponuje jednak morderczyni, że jeśli szczera jest jej skrucha, może wskrzesić zamordowanego. Przerażona kobieta nie chce jednak oglądać męża żywego, wówczas pustelnik radzi bohaterce, aby przyjęła oświadczyny jednego z braci. Wówczas następuje końcowa katastrofa, zgodna z ludowym przekonaniem, że nie ma zbrodni bez kary. W kościele pojawia się duch zamordowanego męża. Kościół wraz ze wszystkimi uczestnikami mającej się odbyć ceremonii zapada się pod ziemię. Ponosi zasłużoną karę wiarołomna żona, a z nią giną bracia, ksiądz, świadkowie. Akcja tej ballady rozgrywa się w typowo romantycznej scenerii – Pani biegnie do pustelnika przez las, w którym złowieszczo kraczą wrony i hukają puchacze, wieje wiatr, po drodze błąka się duch zamordowanego męża, pustelnik obdarzony jest nadprzyrodzoną mocą – może wskrzesić zamordowanego męża. W podobnej romantycznej scenerii rozgrywa się akcja ballady pt. „Świteź”. Poeta tu przedstawia ludową wiarę w istnienie boginek rodnych w zatopionym na dnie jeziora mieście. Nikt jednak nie odważy się oglą-dać tego pięknego miejsca nocą, ponieważ wówczas panują tam niepodzielne jakieś potwory, straszydła, mary i zjawy. Po poświęceniu przez księdza użyte sprzęty i pobłogosławieniu zamierzeń, wyłowiono z dna rusałkę, która opowiedziała tragedię „Świtezi”. Akcja opowieści rozgrywa się w czasie walki Litwy z Rusią. Władca Świtezi Tuhan pośpieszył na pomoc obleganemu przez cara Rusi Mendogowi pozostawiając w grodzie bezbronne kobiety, dzieci i starców. Po odjeździe Tuhana wojska ruskie napadają na gród, kobiety modlą się o śmierć. Wtedy właśnie wody jeziora Świteź występują z brzegów i zatapiają miasto, zamieniają pozostawione w grodzie kobiety i dzieci w kwiaty. Kwiaty te miały tajemną i okrutną moc – kto je zerwał padał rażony nagłą chorobą i śmiercią. Znowu w balladzie pojawia się zgodne z ludowym pojęciem moralności przekonanie, że każda zbrodnia – a był nią atak na bezbronny gród – pociąga za sobą zasłużoną karę, ponieważ najpierw kwiaty zerwał car i „ruska zgraja”. Karę ponosi się także – zgodnie z ludowym poczuciem moralności – za niedochowanie przysięgi. Taka właśnie sytuacja została ukazana w balladzie „Świtezianka”, gdzie karę za krzywoprzysięstwo ponosi strzelec. Spotyka on nad brzegiem Świtezi tajemniczą nieznajomą, której przyrzeka wierność i miłość prosząc ukochaną, aby zamieszkała z nim. Wówczas strzelec zostaje poddany próbie. Ta sama Świtezianka przybierając inną postać, również dziewczyny o przecudnej urodzie uwodzi młodzieńca. Strzelec urzeczony urodą stojącej przed nim dziewczyny lekceważy złożoną przysięgę. Wtedy to Świtezianka daje poznać się jako ta, której złożył przysięgę. Tak więc, zgodnie z wyobrażeniami na ten temat, za niedochowanie przysięgi niewiernego strzelca spotkała okrutna kara. Podobny problem został przedstawiony w balladzie „Rybka”, której bohaterka, młoda wiejska dziewczyna, została uwiedziona przez panicza, a potem zaś porzucona. W dniu ślubu swego ukochanego z bogatą księżniczką Krysia topiąc się w jeziorze, pozostawia małe dziecko. Krysia nie utonęła, została zamieniona w rybę, która przyjmując kobiecą postać codziennie rano i wieczorem karmi swoje dziecko. Natomiast panicz i jego żona zostają ukarani i zamienieni w dwa głazy przypominające ludzkie kształty. Ballady jako gatunek literacki stały się nagle modne. Mickiewicz stał się twórcą ballady polskiej i postawił ten gatunek na wysokim poziomie artystycznym. A więc cechy romantyczne ballad to: - fantastyka - aprobata irracjonalnego widzenia świata - duchy, zjawy, cuda - ludowy świat baśni i legend - ludowe poczucie sprawiedliwości - sięganie po tematy w zamierzchłą przeszłość („Świteź”) - historyzm - miłość - obecność przyrody - elementy tajemnicze

"Romantyczność" - cechy ballady

Materiały

Etyka zawodowa - pojęcie Pojęcie: etyka zawodowa (moralność zawodowa - określeń tych powszechnie używa się zamiennie) - oznacza system norm moralnych, związany z podziałem pracy i sposobem jej wykonywania. Pojęciem tym często obejmuje się również teo-retyczną refleksję etyczną dotyczącą społeczno-zawodowego zróżnicowania mo-ralności. Przedmiotem tej refleksji jest m.in....

Metody ustalania funduszu promocyjnego USTALANIE BUDŻETU PROMOCJI Metody ustalania funduszu promocyjnego • metody pragmatyczne (procentowy udział w sprzedaży, realizacji do zysku, możliwości finansowych parytetu, konkurencji, odchylenia od średniej w danej branży i inne) • metody zorientowane na osiągnięcie założonego celu • metody analityczne i eksperymentaln...

Co to jest środowisko (socjologia) Środowisko to krąg osób: - trwale znajdujących się w bliskości przestrzennej - o stałym charakterze - o jednostronnym wpływie na jednostkę Środowisko to nie wszystkie elementy oddziałujące na jednostkę ale elementy powtarzające się, wspólne dla tego środowiska – oddziaływują one nie tylko na jedną jednostkę, ale na wszystkie osoby zn...

Poezja Młodej Polski Charles Baudelaire 1821-1867 • Padlina – trupizm, brzydota, przemijalność ludzkiego ciała (nawiżaznie do baroku), bardzo naturalistyczne spojrzenie; • Kwiaty zła 1857 – największe osiągnięcie artysty, haszysz, opium, choroba weneryczna; • Spleen II – odraza do rzeczywistości, przygnębienie, ponury stan dusz...

Nawiązania do antyku w literaturze polskiego odrodzenia Nawiązania do antyku w literaturze polskiego odrodzenia. Związki polskiego renesansu z polskim antykiem są bardzo silne. Można zaryzykować twierdzenie, że antyk „opanował” i określił renesans, stał się źródłem tej epoki. Renesansowi twórcy byli olśnieni starożytną kulturą jako całością. Najświatlejsze umysły zaczęły studiować hist...

Poezja okresu XX-lecia Poezja okresu dwudziestolecia na tle europejskich tendencji artystycznych. I Wojna Światowa zmieniła ukształtowanie i pozycję państw europejskich. Duże znaczenie miała także rewolucja październikowa w Rosji, która doprowadziła do powstania nowego państwa socjalistycznego. Wzbudziła ona nadzieje wśród proletariatu innych państw, stanowiła po...

Okresy w antyku Mówiąc o kulturze antycznej, bardzo często mamy na myśli kulturę starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu. W rozwoju kultury greckiej możemy wyróżnić 4 okresy: Okres archaiczny (do pocz. V w. p.n.e.). Zawiązki stanowiły pieśni robocze, religijne i bohaterskie. Następnie z nich zaczęła się rozwijać poezja epicka, której szczytem była twórczo...

"Mała apokalipsa" - wyjaśnienie tytułu Mała apokalipsa – wyjaśnienie tytułu Tytuł powieści T. Konwickiego odsyła do pojęcia gatunkowego „apokalipsa”. Wyraz ten pochodzi z języka greckiego i oznacza obja¬wienie, odsłanianie; [...] Księga prorocza, bogata w symbole, stanowią¬ce przedmiot licznych egzegez12. Pojęcie to najczęściej kojarzy się z prorocką...