"Przeszłość" Cypriana Norwida



II. Przeszłość Drugi utwór cyklu Vade-mecum jest próbą określenia czasu minione¬go w stosunku do teraźniejszości. Wiersz jest zbudowany z trzech czte¬rowersowych zwrotek. W każdej z nich można zauważyć rymy okalające i stosowanie reguły: początkowy i ostatni wers dłuższy, zaś wewnętrzne – krótsze (sześciozgłoskowe). Pierwsze wersy strof zawierają po 12 sylab, zaś w ostatnich brak takiej konsekwencji (11, 12 i 9 sylab). Poszczególne zwrotki pozwalają pojąć przeszłość w oparciu o refleksję o jej pochodze¬niu (1) i „położeniu” w czasie (2) oraz wejść w nurt filozoficznych roz¬ważań o odpowiedzialności człowieka za kształt dni, w których żyje (3). [...] jest to wiersz o wielkiej jedności czasu, wiedzy ludzkiej, hi¬storii, cywilizacji, skażonej, zdaniem Norwida-chrześcijanina, przez „grzech”, czyli zło. Dlatego „ów, co prawa rwie” pragnie „odepchnąć spomnienia”, czyli dręczącą go wiedzę o sobie i swojej winie.23 Krytyka przeszłości i dostrzeganie w niej zła jest więc wynikiem działania szatana i uległości człowieka wobec niego. Pojmowanie czasu zostało tu wyjaśnione przy pomocy opowieści o widzeniu przestrzeni z ruchomego punktu. Względność takiej obserwacji może prowadzić do pomyłek – przecież to wóz się porusza, zaś drzewo pozostaje w miejscu, choć podróżującemu wydaje się, że jest odwrotnie. W taki oto sposób podmiot liryczny wyjaśnia względność upływu czasu. Usytuowanie dziś umożliwia nazwanie tego, co było wcześniej, przeszłością, zaś tego, co nastąpi, przyszłością. Jaki¬kolwiek punkt odniesienia przyjmiemy, zawsze o charakterze czasu de¬cydują ludzie, którzy wypełniają go swoją aktywnością, systemem war-tości, postawą wobec zła. Każde teraz za moment będzie przeszło¬ścią o takich znamionach, jakie zostaną jej nadane. Przeszłość zapamiętana lub utrwalona w kulturze materialnej była dla kogoś teraźniejszością. Nie ma więc pomiędzy tymi okresami za¬sadniczej różnicy – w każdym z nich zaznacza się zdolność do krytycz¬nej oceny czasu minionego, rzadziej – do wniosków na teraz. Wydaje się, że właśnie taką możliwość i potrzebę ujawnia czytelni¬kom drugi liryk cyklu Vade-mecum. Przeszłość – jest to dziś, tylko cokolwiek daléj: Za kodami to wieś, Nie jakieś tam coś, gdzieś, Gdzie nigdy ludzie nie bywali!... Wieś kojarzy się z pracą, przemianami w naturze i włamie ona pozostała za kołami. Przeszłość jest więc znaczona biografiami i aktywnością ludzi, nie jest jakąś nieokreśloną abstrakcją, którą wy¬pełniają odrealnione fakty, charakteryzuje brak człowieka. Pozorne, niedoskonałe widzenie świata, uleganie złudzeniom prowadzą do błędnej interpretacji czasu i zwalniają od odpowiedzialności za jego kształt i jakość. Każda strofa utworu prezentuje inny pogląd na prze¬szłość, pozostają one jak gdyby w konfrontacji – stąd mowa o kom¬pozycji dialogowej wiersza.24 Poeta posłużył się tu zestawieniem stanowisk, z którego wynika prawda o czasie i wpływaniu nań czło¬wieka, ukazał upływ czasu przez analogię do ruchu w przestrzeni, który łatwiej można pojąć (także zrozumieć pułapkę pozornej oceny zjawiska). Nie ma ona budowy typowego porównania, a bardziej przypomina przypowieść (ta część utworu ma charakter narracyjny). Warto również zwrócić uwagę na rytmikę wiersza ukształtowaną w wy¬niku zestawienia wersów o różnej mierze oraz sentencjonalne zakończenie: Przeszłość – jest to dziś, tylko cokolwiek daléj.

"Przeszłość" Cypriana Norwida

Materiały

Motywacja tytułu "Przedwiośnie" i "Granica" Motywacja tytułu \"Przedwiośnie\" Żeromskiego i \"Granica\" Nałkowskiej. Tytuł powieści S. Żeromskiego można interpretować na kilka sposobów. Dosłownie ponieważ pisarz kilkakrotnie wspomina o tej porze roku ( w scenie kiedy Cezary Baryka przekracza granicę Polską, również w ostatniej scenie, podczas marszu robotników na Belweder. Można go odbie...

Leopold Staff jako poeta klasyczny LEOPOLD STAFF - POETA KLASYCZNY “Ars poetica” wiersz zawiera skrót programu poetyckiego poezja ma utrwalać przelotne, chwilowe uczucia, myśli, doznania i zdarzenia ma być łatwa w odbiorze, komunikatywna echo z dna serca - uczucia najbardziej intymne, doznania, emocje ulotne, nieuchwytne treścią ma być to...

Osiągnięcia J. Joyce'a i M. Prousta Cykl powieściowy Marcela Prousta ”W poszukiwaniu straconego czasu” stanowi przełom w historii powieści XX-wiecznej. Rzeczywistość, w której znajduje się narrator, jest zawartością jego indywidualnej świadomości, ludzie i rzeczy nabierają charakteru symboli. Temat powieści jest jedynie tłem, pretekstem do rozpatrywania moralnych, me...

Miłosne losy Gustawa IV cz Dziadów Tragedia miłosna Gustawa w IV części Dziadów Mickiewicza. motto: Kto miłości nie zna ten żyje szczęśliwy. Adam Mickiewicz w losach Gustawa zawarł swój dramat miłosny, rozstanie się z Maryla. Świadczy o tym fakt, że nazwał kochankę Gustawa Marią a także opisywany stan w jakim znajdował się Gustaw po trzyletniej nieobecności. Trzy lata po samob...

Porządek historyczny i porządek umierania w "Zdążyć przed Panem Bogiem" Porządek historyczny i porządek umierania Relacja zawarta w książce „Zdążyć przed Panem Bogiem” nie jest wywiadem, aczkolwiek opiera się na rozmowie. Jest to oczywiście rozmowa dwojga osób, z których jedna podejmuje wysiłek zrozumienia, a druga – trud przekazania swojego unikalnego doświadczenia. Edelman nie jest łatwym r...

Program reform w dziele "O poprawie Rzeczypospolitej" Andrzej Frycz Modrzewski ur. się w 1503 r. w Wolborzu k. Piotrkowa Trybunalskiego w rodzinie wójta. Nauki pobierał w Akademii Krakowskiej, studiował w Wittemberdze (spotkał się tam z Lutrem). Przebywał na dworze Łaskich i przewoził dla nich bibliotekę Erazma z Rotterdamu. Później został sekretarzem Zygmunta Augusta. Umożliwiało to liczne wyjazdy...

Krótka interpretacja "Z lasu" Baczyńskiego Wiersz ten jest wyrazem rozterek poety związanych z decyzją włączenia się do walki zbrojnej, do której przygotowywał się w Szkole Podchorążych Rezerwy i którą potem prowadził jako uczestnik powstania warszawskiego. Baczyński był rozdarty wewnętrznie: subtelny poeta musiał godzić się z koniecznością zabijania. Swoje wahania przedstawił między inn...

Sokrates słusznie oskarżony ? Sokrates - (469-399 r. p.n.e.) syn kamieniarza na trwałe wpisał się do historii jako wielki filozof grecki. To jemu przypisuje się sławnš maksymę : \"Wiem, że nic nie wiem\". Jest też sławny z innego powodu - o jego procesie i mowie obronnej słyszał chyba każdy człowiek, a jeœli nie, to pozwolę sobie przypomnieć tamte odległe wydarzenia ... \" ...