"Powrót posła" jako komedia Niemcewicza dzisiaj

Komedia Niemcewicza dziś Teatralny sukces Powrotu posła w dobie Sejmu Czteroletniego był nie do powtórzenia. Zdecydował o tym aktualny wydźwięk dzieła napisanego właśnie na użytek tej chwili. Nie znaczy to jednak, że żywot sceniczny komedii zakończył się wraz z oświeceniem. Patriotyczna wymowa utworu, propagowanie właściwych postaw i za¬chowań to uniwersalne walory tego dzieła, które znajdują mu od¬biorców w końcu XX w. Przesadna gadatliwość posłów, brak zgody narodowej w wielu sprawach, prywata to także znaki czasów, które nastąpiły po dwu wie¬kach od napisania Powrotu posła. Obecnie grywa się ten utwór z jed¬nej strony jako ciekawostkę historyczno-teatralną z epoki oświecenia, z drugiej jako tekst budzący nowe skojarzenia. Nie tylko aspekty polityczne, ale także społeczne i obyczajowe, mogą być dyskutowane w kontekście aktualnego stanu rzeczy. Pogoń za cudzoziemszczyzną przybrała formę małpowania wzorów ame¬rykańskich (zwłaszcza stylu życia). Postawa fircyka i łowcy posagów zamieniła się w podobną – kolekcjonerów sukcesów miłosnych. Takich analogii można doszukać się więcej. Wystarczy stwierdzić, że Powrót posła w dzisiejszym teatrze polskim jest nie tylko formą przy¬bliżenia młodzieży lektury szkolnej, ale może być także zachętą do refleksji nad współczesnym społeczeństwem polskim.