"Ogólniki" Cypriana Norwida



Ogólniki Wiersz ten otwiera najbardziej znany cykl utworów Cypriana Nor¬wida Vade-mecum i pełni funkcję wprowadzenia do całego tomu (pełny zapis tytułu: Za wstęp. Ogólniki). Tytuł cyklu oznacza w języku łaciń¬skim Pójdź za mną i kojarzy się z nakazem kierowanym przez Chrystusa do Jego przyszłych uczniów. Zaproszenie do wspólnej wędrówki, kiero¬wane do czytelnika, stawia poetę w roli duchowego przewodnika zarów¬no wobec jemu współczesnych, jak też w stosunku do późniejszych od¬biorców dzieła. Vade-mecum składa się ze 100 ogniw, przedmowy prozą, wiersza Ogólniki „za wstęp” oraz jako epilogu – listu poetyckiego Do Walentego Pomiana Z. [...].17 Poeta zamieścił tu utwory z lat 1847-1866. Mimo starań, nie udało mu się wydać tego zbioru. Ukazał się w całości dopiero w 1947 r. w Warszawie staraniem Wacława Borowego. Cykl ten charakteryzuje się swobodą wersyfikacyjną, formą dostosowaną do idei konkretnego utworu, odejściem od wcześniej panującej w poezji skłon-ności do opisu, precyzją myśli, kondensacją refleksji. Wiersz Ogólniki odsyła czytelnika do przykładu – jak można mówić o tej samej rzeczy lub sprawie, zależnie od postawy i dojrza¬łości osoby wypowiadającej się (poety lub mówcy). W dwu pierw¬szych spośród trzech zwrotek utworu podmiot liryczny zestawia sposób ujmowania rzeczy przez człowieka młodego (z wiosną życia), skłonnego do ogólników, uproszczeń, spontaniczności (1) z relacją przedstawioną przez osobę dojrzałą (ukazaną „jesienią życia”), ostrożną i dokładną, dbającą o rzetelność wypowiedzi (2). Za każdym razem opinia dotyczy naszej planety: „Ziemia – jest krągła – jest kulista!” (1) oraz „U biegu¬nów – spłaszczona – nieco...” (2). Pierwsze zdanie zostało wypowiedzia¬ne stanowczo, kategorycznie, bez cienia wątpliwości – zakończono je wykrzyknikiem, drugie zaś, bliższe rzeczywistości, jak gdyby jest otwar¬te na dalsze, jeszcze lepiej oddające prawdę, treści. W trzeciej strofie następuje komentarz oparty na tych dwu, w gruncie rzeczy prawdziwych, ale nie tak samo precyzyjnych, sądach: Ponad wszystkie wasze uroki, Ty! Poezjo, i ty, Wymowo, Jeden – wiecznie będzie wysoki: **************** Odpowiednie dać rzeczy – słowo! Celem i zadaniem poezji oraz retoryki jest służba prawdzie. Zesta¬wienie obu dziedzin, których tworzywem jest język, na jednym po¬ziomie podnosi do wysokiej rangi również krasomówcę, polityka, przywódcę zwracającego się do narodu. Taka nobilitacja jednak zobowiązuje do odpowiedzialności za słowo, do właściwego doboru wyrazów. Nie tyle forma i uroda stylu są celem przemawiającego, ile treści, które przekazuje. Na twórcach literatury i autorytetach u¬znawanych w społeczeństwie (naukowcach, politykach, dziennikarzach) ciąży moralna odpowiedzialność za publikowane wypowiedzi. Ogólni¬kowe opinie przystoją jedynie młokosom, wiek i doświadczenie zobo¬wiązują do samokontroli i pielęgnowania prawdy, do rzetelności w uka¬zywaniu rzeczywistości, choćby trudnej i niepokojącej. Wiersz składa się z trzech zwrotek napisanych dziewięciozgło¬skowcem o rymach okalających (1) i przeplatanych (2, 3). Metafo¬ryczne obrazy w dwu pierwszych zwrotkach (skłonność do ogólni¬ków w młodości i rozważne posługiwanie się językiem w wieku dojrzałym) stanowią podstawę do refleksji podsumowującej, podkreślonej przez autora rozstrzelonym drukiem i oddzielonej gwiazdkami: Odpo¬wiednie dać rzeczy – słowo! Odpowiednie – to znaczy zgodne z prawdą i wiedzą mówiącego na dany temat, adekwatne do przedmiotu refleksji. Temu nadrzędnemu zadaniu podporządkowane są wszystkie inne – właściwe danym formom wypowiedzi. Moralnym obowiązkiem człowieka jest również przyznanie się do pomyłki lub nie¬ścisłości i weryfikacja dotychczasowej opinii.

"Ogólniki" Cypriana Norwida

Materiały

Jacek Soplica - postac pozytywna czy negatywna Czy Jacek Soplica jest postacią pozytywną, czy negatywną? Jacek Soplica jest jednym z głównych bohaterów epopei Adama Mickiewicza „Pan Tadeusz czyli ostatni zjazd na Litwie historia szlachecka z r. 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem”. Jego życiorys można przedstawić na podstawie przemiany z jednego życia na drugie. W pierws...

W kręgu miłości i nienawiści - o bohaterach literackich, których rozumiem, podziwiam, oskarżam Obiektem zainteresowania literatury od początków jej istnienia był człowiek - bohater literacki wraz ze swymi problemami, życiowymi dylematami i przeżywanymi konfliktami. Czytelnik zaś, śledząc losy literackich bohaterów kształtował swe opinie o nich, klasyfikował na dobrych i złych, próbował analizować ich postępowanie, często stawiał siebie w ...

Prekursorzy oświecenia: Stanisław Konarski, Stanisław Leszczyński 2. PREKURSORZY 1. Stanisław Konarski Wszechstronny działacz, zajmował się: • praca nad reformą ustroju państwa “Traktat o skutecznym rad sposobie” Charakteryzuje ówczesną RP i wysuwa postulaty, żądania mające uzdrowić państwo. Przeciwstawia się liberum veto, proponuje, aby źródłem decyzji była większość głosów. Gani pryw...

Metamorfoza wewnętrzna Andrzeja Kmicica TEMAT: Przemiana wewnętrzna Andrzeja Kmicica. Losy Kmicica: • testament dziadka Oleńki; Kmicic w Wodoktach; • dzika zabawa w Lubiczu, obietnica poprawy; • śmierć kompanów, spalenie Wołmontowicz; • ratunek u Oleńki i odprawa; • pojedynek z Wołodyjowskim z powodu porwania Oleńki; • list księcia upoważni...

Szczegółowa charakterystyka Tomasza Judyma CHARAKTERYSTYKA DOKTORA TOMASZA JUDYMA, BOHATERA \"LUDZI BEZDOMNYCH\" \"Ludzie bezdomni\" - tytuł jednej z najbardziej znanych powieści Stefana Żeromskiego. Ma on, jak tytuły wielu powieści tego pisarza, dwa znaczenia- dosłowne i przenośne. Dosłowne znaczenie tego tytułu jest całkiem zrozumiałe. O \"bezdomności\" świadczy wegetowanie w trud...

Odpowiedzialność w biznesie PROBLEM ODPOWIEDZIALIYOŚCI. Wartość i zasada odpowiedzialno¬ści należy do centralnych kategorii w etyce biznesu - podobnie zresztą jak w etyce ogólnej. Można ją porównać do kategorii wolności, godności, sprawiedliwości, uczci¬wości. Ma ona aspekt zarówno prawny, jak i moralny. Odpowiedzialność pojmowana bywa jako cecha szczególna, zn...

Koszty faktoringu Przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z faktoringu, należy przeprowadzić dokładną kalkulację. Może się przecież okazać, że zysk z tytułu przyspieszonego otrzymania środków będzie mniejszy niż poniesione koszty związane z faktoringiem. Należy zwrócić uwagę, czy opłaty pobierane są przez faktora z góry (w chwili przelewu wierzytelności), czy ...

Gatunki dydatktyczne gatunki dydaktyczne bajka Jako samodzielny gatunek literacki w literaturze europejskiej bajka ukształtowała się w starożytnej Grecji. Szczególne znaczenie miała w twórczości Ezopa, na wpół legendarnego poety frygijskiego z w. VI p.n.e. Bajki Ezopowe maiły charakter ludowy, w literaturze poslkeij tłumaczył je Biernat z Lublina na pocz. XVI w. W...