"Odprawa posłów greckich" - kompozycja



Kompozycja utworu Układ scen (aktów) z jakich zbudowana została Odprawa jest zgodny z kanonem antycznego dramatu greckiego. Pięć aktów stanowi odpowiedniki epeisodiów, zaś rozdzielające je wystąpienia Chóru – stasimów. Epeidodiony poprzedzone zostały prologiem, prezentującym racje dwóch głównych, skonfliktowanych ze sobą osób dramatu. Pierwsze epeisodion to scena bezpośredniego starcia poglądów bohaterów, która zostaje skomentowana przez pierwsze stasimon Chóru – rymowany, stroficzny wiersz nie pozostawiający wątpliwości, po której stronie jest racja: By rozum był przy młodości, Nigdy takiej obfitości Pereł morze i ziemia złota nie urodzi, Żeby tego nie mieli tym dostawać młodziy. Mniej by na świecie trosk było, By się to dwoje łączyło; I oni by rozkoszy trwalszych używali, Siebie ani powinnych w żal by nie wdawali.5 Po epeisodion trzecim kolejne stasimon Chóru zapowiada, że właśnie ma nastąpić scena rozstrzygająca o losach wszystkich osób dramatu. Słowa wygłaszane przez Chór powstały wcześniej niż cały dramat, Kochanowski wprowadził do Odprawy niegdyś napisaną Pieśń. Jest to jeden z najbardziej znanych (i często cytowanych) liryków autora, jego wykorzystanie w tym właśnie miejscu tragedii jest doskonale uzasadnione przebiegiem akcji, ale zarazem może być traktowane jako bezpośrednia wypowiedź Kochanowskiego skierowana do dostojnych osób zgromadzonych w sali (przypomnijmy, widzami prapremierowego spektaklu był król i dwór królewski): Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie, A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie, Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono I zwirzchności nad stadem bożym zwierzono: Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi, Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi, Z którego macie nie tak swe własne rzeczy, Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy. A wam więc nad mniejszymi zwierzchność jest dana, Ale i sami macie nad sobą pana, Któremu kiedyżkolwiek z spraw swych uczynić Poczet macie: trudnoż tam krzywemu wynić.6 Opowieść Posła, stanowiąca trzecie epeisodion, jest klasyczną formą podawczą dramatu antycznego. W ten sposób – z relacji widzowie poznawali wydarzenia, jeśli bezpośrednia prezentacja akcji wymagałaby zgromadzenia na scenie większej liczby postaci (czego, jak wiemy, tragicy greccy unikali). Kochanowski wykorzystał tę formę w sposób mistrzowski, w opowiadaniu Posła zastosował oratio recta (mowę przytoczoną), dzięki czemu faktyczny monolog przybiera formę dialogu ze zindywidualizowanym językiem poszczególnych postaci (znakomicie została scharakteryzowana postać warchoła sejmowego, Iketaona). Komentarz Chóru jest krótki, zaledwie czterowersowy, jak gdyby poeta nie chciał hamować wartko następujących po sobie wydarzeń. Następuje epeisodion czwarte – dialog Greków zapowiadający krwawą wojnę i upadek Troi. Trzecie stasimon Chóru to najpiękniejszy fragment Odprawy, pod względem kompozycyjnym i językowym stanowiący szczytowe osiągnięcie poetyckie autora. Pieśń „O białoskrzydła morska pływaczko, / Wychowanico Idy wysokiej” jest tak różna od pozostałych partii dramatu i poprzedniej twórczości poety, że aż manifestacyjna w swym śmiałym eksperymencie. Liczne neologizmy (uznawca, pływaczka), peryfrazy [zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej rozbudowane jego opisanie – przyp.] (mokre słonych wód ścieżki), compisita [złożenia] (białoskrzydła, stokorodna) szyk inwersyjny (śmierci podległy nieśmiertelne uznawca twarzy rozeznawał), wreszcie wiersz nie tylko pozbawiony rymu, ale i jednakowej ilości sylab, rozkładem akcentów przywodzący na myśl metrum greckie – wszystko to istotnie [...] było popisem wynalazczości wersyfikacyjnej i wirtuozerii.7 Epeisodion piąte wypełniają dialogi Antenora z Priamem, a potem monolog Kasandry, zakończony dwuwersową wypowiedzią Chóru. Ostatnia scena (dialog Rotmistrza i Więźnia) stanowi epilog – wszystko jest już jasne, słowa bohaterów nie posuwają akcji do przodu, lecz jedynie ją podsumowują. Następstwu epeisodiów (aktów) odpowiada układ poszczególnych części akcji. Antyczna tragedia grecka dzieliła się na protasis, epitasis, katastasis i katastrophe. Pierwsza część utworu (prolog i akt pierwszy) to odpowiednik protasis, w której widzowie poznają temat sztuki. Epitasis zawiera dalszy rozwój wątków, gdzie zasadniczy konflikt przybiera na sile – w Odprawie odpowiadają mu akty drugi i trzeci. W katastasis powikłania dochodzą do szczytu, tutaj następuje kulminacja napięcia – w dramacie Kochanowskiego jest to akt czwarty, kiedy poznajemy decyzję Rady i rozumiemy, że odprawienie posłów oznacza rozpoczęcie wojny z Grekami. W epeisodion piątym dochodzi do katastrophe: dla zachowania jedności akcji Kochanowski nie mógł pokazać zagłady Troi, posłużył się zatem wróżbą Kasandry; jej wizja spalonego miasta jest odpowiednikiem relacji Posła z przebiegu Rady. Zgodność kompozycyjna Odprawy z antyczną tragedią była tak ścisła, że dotyczyła nawet nastroju prezentowanych wydarzeń; zwykle protasis i epitasis mogą mylić pogodnym nastrojem i sugerować możliwość uniknięcia konfliktu – podobnie u Kochanowskiego: akt pierwszy i drugi zdają się jeszcze dopuszczać szansę na uniknięcie wojny z Grekami.

"Odprawa posłów greckich" - kompozycja

Materiały

Bolesna prawda o własnym narodzie w "Odprawie posłów greckich", "Dziadach cz.III" i "Weselu" Bolesna prawda o własnym narodzie w “Odprawie posłów greckich”, “Dziadach cz.III” i “Weselu”. “Odprawa posłów greckich” Jana Kochanowskiego jest pierwszą polską tragedią humanistyczną utrzymaną w konwencji tragedii greckiej. Treść utworu odwołuje się do “Iliady” oraz mitu tr...

Utwory o II wojnie światowej które wywarły na mnie wrażenie - \"Medaliony\" Zofii Nałkowskiej, relacja z pracy w Komisji do Badania Zbrodni Hitlerowskich, opowiadania bliskie reportażowi, przybierające formę zeznań świadków, bliskie literaturze faktu. Zawierają dowody zachwianego ładu moralnego, oskarżenie i przestroga przed wojną, opis techniki ludobójstwa, mechanizmów mordowania i degeneracji człowieka...

Charakterystyka "Kordiana" MAŁY, WIELKI KORDIAN „Mały jest Kordian jako wódz narodu. Wielki jest tylko, naprawdę wielki jako kreacja psychologiczna” Juliusz Kleiner W pełni zgadzam się z opinią pana Juliusza Kleinera. Dokonania Kordiana są tak znikome, że właściwie można by się zastanawiać, czy zasługu...

Na czym polega prawo do odpowiednich warunków pracy PRAWO DO ODPOWIEDNICH WARUNKÓW PRACY Deklaracja Uniwersalna (art. 23 i 24), Pakt Ekonomiczny (art. 7), Karta Socjalna (art. 2, 3, 4), Konstytucja ( art. 68, 70). Deklaracja mówi o ,,odpowiednich i zadowalających” warunkach pracy, natomiast oba traktaty o warunkach ,,sprawiedliwych”, przy czym Pakt dodaje jeszcze ,,korzystne&...

Teoria czynników motywacyjnych i higienicznych Teoria czynników motywacyjnych i higienicznych Psycholog Frederick Herzberg wysunął teorię czynników motywacyjnych i higienicznych na podstawie analizy odpowiedzi pracowników, którzy opisywali czynniki powodujące niezadowolenie i czynniki prowadzące do zadowolenia z pracy. Zdaniem Herzberga usunięcie cech powodujących niezadowolenie z danej pra...

Architektura średniowiecza Architektura. Styl romański - (rozwijający się głównie po 1000r.)proste budowle, racjonalnie rozplanowane, zwykle zaokrąglone (rotundy), charakteryzowały się obronną grubością murów wznoszonych z kamieni o kwadratowym ciosie (patrz: symboliczność czterech cnot kardynalnych). Łatwo uchwytne proporcje tych gmachów, akcetowane koumnami, wska...

Wszystko o rozliczeniach międzynarodowych I ROZLICZENIA MIĘDZYNARODOWE Rozliczenia międzynarodowe polegają na regulowaniu, powstałych między podmiotami znajdującymi się w różnych krajach, należności i zobowiązań pieniężnych z tytułu obrotu handlowego, usługowego, kapitałowego i świadczeń jednostronnych ( nieodpłatnych). Rozliczenia mogą być dokonywane w dwojaki sposób: ...

Manifesty i programy Młodej Polski Zenon Przesmycki-Miriam w artykule „Maurycy Maeterlinck i jego stanowisko we współ-czesnej poezji belgijskiej\" zarzucał filozofii pozytywistycznej minimalizm poznawczy i rezy-gnację z określania miejsca człowieka w naturze. Sztuka „wielka\", nieśmiertelna powinna być symboliczna i odkrywać świat poprzez intuicję - być „sztu...