"O poprawie Rzeczpospolitej" - projekt reform



Andrzej Frycz Modrzewski ur. się w 1503 r. w Wolborzu k. piotrkowa Trybunalskiego w rodzinie wójta. Nauki pobierał w Akademii Krakowskiej, studiował w Wittemberdze (spotkał się tam z Lutrem). Przebywał na dworze Łaskich i przewoził dla nich bibliotekę Erazma z Rotterdamu. Później został sekretarzem Zygmunta Augusta. Umożliwiało to liczne wyjazdy za granicę. W 1551 r. wydano okrojone dzieło pt. "O poprawie Rzeczypospolitej" (łac.) w Krakowie. Księgi: I "O obyczajach", II "O prawach", III "O wojnie", IV "O kościele", V "O szkole". W 1554 r. w Szwajcarii wydano całość dzieła. Debiutem był utwór "Łaski, czyli o karze za mężobójstwo". Jego twórczość i działalność polityczna sprawiła, że utracił dziedziczne wójtostwo i zmarł w nędzy w 1572 r. W księdze I "O obyczajach" są zawarte rozważania nad organizacją państwa. Modrzewski twierdzi, że: - każdy mieszkaniec jest obywatelem i państwo powinno mu zapewnić szczęście, - o wartości człowieka nie decyduje urodzenie, - każdy człowiek powinien być prawnie przygotowany do pracy, a ludźmi niezdolnymi do niej powinno opiekować się państwo, - należy ustanowić urzędy nadzorujące wszystkie dziedziny życia (urzędy miar, urząd do zwalczania żebractwa. W księdze II "O prawach" pisarz powraca do wymiaru kar za zabójstwo. Ówczesne prawo uzależniało je od pochodzenia społecznego przestępcy (szlachcic za zabójstwo chłopa płacił niewielką grzywnę, zaś w sytuacji odwrotnej chłop był karany śmiercią). Autor proponował opracować nowy kodeks prawny z udziałem przedstawicieli wszystkich stanów. W księdze III "O wojnie" autor przeciwstawia się wszelkim konfliktom zbrojnym, a najsurowiej potępia wojny zaborcze. Proponuje rozwiązywanie konfliktów na drodze dyplomatycznej (spotkania wrogich stron w neutralnym miejscu, sankcje gospodarcze). Modrzewski twierdzi, iż "żadne korzyści z wojny nie są tak wielkie, aby mogły jej szkodom dorównać". Ludzi wywołujących wojny nazywa zbrodniarzami, Tatarami. W księdze IV "O Kościele" odrzuconej przez cenzurę w polskim wydaniu w 1551 r. Modrzewski proponuje: - stworzyć kościół narodowy niezależny od Rzymu, - wybieranie papieża przez wszystkie narody chrześcijańskie, - obsadzanie stanowisk biskupów przez ludzi wykształconych i szlachetnych. W księdze V "O szkole" autor przeciwstawia się wydawaniu pieniędzy na rzeczy zbędne, takie jak wspaniałe domy oraz sute biesiady. Proponuje fundusze przeznaczone na ten cel wykorzystać w inny praktyczniejszy i szlachetniejszy sposób, a mianowicie na dotowanie szkolnictwa w czasach, w których nie docenia się wiedzy i pracy nauczycieli kształcących przyszłe, młode talenty polityczne i literackie. Modrzewski proponuje przejęcie opieki nad szkołami przez państwo, a prawo do uczenia się zapewnia wszystkim chłopcom niezależnie od pochodzenia społecznego. (Po raz pierwszy prawo chodzenia dziewcząt do szkoły ustanowiono w 1773 r.)

"O poprawie Rzeczpospolitej" - projekt reform

Materiały

Gatunki publicystyczne gatunki publicystyczne Gatunki należące do tej grupy znajdują się na pograniczu literatury pięknej i innych form piśmiennictwa esej gatunek wypowiedzi krytyczne, naukowej czy filozoficznej, w którym obok elementów wykładu występują składniki anegdotyczne, opisy literackie, a bohater zostaje niekiedy dość wszechstronnie scharakteryzowany. fel...

Podstawowe grupy majątku i źródeł ich finansowania: aktywa i pasywa Aktywa Aktywa zmniejszające kapitały własne I Należne wpłaty na poczet kapitału Majątek trwały I Rzeczowe i zrównane z nimi składniki II Wartości niematerialne i prawne III Finansowe składniki majątku Majątek obrotowy I Zapasy II Należności i roszczenia III Środki pieniężne IV Krótkoterminowe papiery wartościowe V Rozliczenia międzyo...

Publicystyka oświecenia W okresie oświecenia rozwija się publicystyka. Powstają pierwsze czasopisma: „Monitor\" (1765r.), „Zabawy przyjemne i pożyteczne\", „Gazeta Narodowa i Obca\". Na łamach „Monitora\" redagował m.in. I. Krasicki. W esejach, felietonach, report-ażach autorzy kryty-kują sarmackie zachowanie, propagują wzór oświeconego szl...

Co to jest dramat romantyczny ? dramat romantyczny Nazwy tej odmiany sztuki dramatycznej nie należy wiązać z epoką. Twórcy: W. Hugo, J. słowacki, Z. Krasiński, A. Mickiewicz korzystając z doświadczeń Szekspira odrzucili regułę trzech jedności, wprowadzili fabułę o luźnej kompozycji, dającej znaczną swobodę poszczególnym epizodom. Swobodnie też łączyli elementy dramatyczne z p...

Główni wierzyciele Polski Głównymi wierzycielami Polski są dwie organizacje międzynarodowe Klub Paryski oraz Klub Londyński. Klub Paryski – reprezentuje wierzycieli publicznych, czyli banki krajów, które udzieliły kredytów gwarantowanych przez rządy. Do wierzycieli zrzeszonych w Klubie Paryskim należą: Austria, Belgia, Brazylia, Dania, Finlandia, Francja, Hola...

Polscy przedstawiciele renesansu Renesansowi twórcy polscy Klemens Janicki Syn chłopa, karierę literacką osiągnął dzięki możnym mecenasom. Uzyskał doktorat filozofii we Włoszech, otrzymał wieniec laurowy od papieża. Zmarł młodo na gruźlicę. Pisał po łacinie, ale treść jego utworów ma już charakter świecki, renesansowy. \"Elegia o sobie samym do potomności\" Elegia to utwór ...

Zachowanie asertywne Do bloku podstawowych zachowań asertywnych należą:  Obrona swoich praw  Wyrażanie uczuć pozytywnych  Wyrażanie uczuć negatywnych  Przyjmowanie uczuć i opinii innych osób  Stanowienie swoich praw  Wyrażanie osobistych opinii i przekonań  Zabieranie głosu na szerszym forum  As...

Pojęcie kontraktu forward Najprostszymi pod względem konstrukcji instrumentami pochodnymi są kontrakty forward. Odgrywają one coraz ważniejszą rolę na światowych rynkach kapitałowych. Kontrakty forward określa się mianem kontraktów terminowych. Transakcja terminowa prawie zawsze zawiera w sobie element spekulacji, wynikający z przewidywania że towar lub walor który j...