"O poprawie Rzeczpospolitej" - projekt reform



Andrzej Frycz Modrzewski ur. się w 1503 r. w Wolborzu k. piotrkowa Trybunalskiego w rodzinie wójta. Nauki pobierał w Akademii Krakowskiej, studiował w Wittemberdze (spotkał się tam z Lutrem). Przebywał na dworze Łaskich i przewoził dla nich bibliotekę Erazma z Rotterdamu. Później został sekretarzem Zygmunta Augusta. Umożliwiało to liczne wyjazdy za granicę. W 1551 r. wydano okrojone dzieło pt. "O poprawie Rzeczypospolitej" (łac.) w Krakowie. Księgi: I "O obyczajach", II "O prawach", III "O wojnie", IV "O kościele", V "O szkole". W 1554 r. w Szwajcarii wydano całość dzieła. Debiutem był utwór "Łaski, czyli o karze za mężobójstwo". Jego twórczość i działalność polityczna sprawiła, że utracił dziedziczne wójtostwo i zmarł w nędzy w 1572 r. W księdze I "O obyczajach" są zawarte rozważania nad organizacją państwa. Modrzewski twierdzi, że: - każdy mieszkaniec jest obywatelem i państwo powinno mu zapewnić szczęście, - o wartości człowieka nie decyduje urodzenie, - każdy człowiek powinien być prawnie przygotowany do pracy, a ludźmi niezdolnymi do niej powinno opiekować się państwo, - należy ustanowić urzędy nadzorujące wszystkie dziedziny życia (urzędy miar, urząd do zwalczania żebractwa. W księdze II "O prawach" pisarz powraca do wymiaru kar za zabójstwo. Ówczesne prawo uzależniało je od pochodzenia społecznego przestępcy (szlachcic za zabójstwo chłopa płacił niewielką grzywnę, zaś w sytuacji odwrotnej chłop był karany śmiercią). Autor proponował opracować nowy kodeks prawny z udziałem przedstawicieli wszystkich stanów. W księdze III "O wojnie" autor przeciwstawia się wszelkim konfliktom zbrojnym, a najsurowiej potępia wojny zaborcze. Proponuje rozwiązywanie konfliktów na drodze dyplomatycznej (spotkania wrogich stron w neutralnym miejscu, sankcje gospodarcze). Modrzewski twierdzi, iż "żadne korzyści z wojny nie są tak wielkie, aby mogły jej szkodom dorównać". Ludzi wywołujących wojny nazywa zbrodniarzami, Tatarami. W księdze IV "O Kościele" odrzuconej przez cenzurę w polskim wydaniu w 1551 r. Modrzewski proponuje: - stworzyć kościół narodowy niezależny od Rzymu, - wybieranie papieża przez wszystkie narody chrześcijańskie, - obsadzanie stanowisk biskupów przez ludzi wykształconych i szlachetnych. W księdze V "O szkole" autor przeciwstawia się wydawaniu pieniędzy na rzeczy zbędne, takie jak wspaniałe domy oraz sute biesiady. Proponuje fundusze przeznaczone na ten cel wykorzystać w inny praktyczniejszy i szlachetniejszy sposób, a mianowicie na dotowanie szkolnictwa w czasach, w których nie docenia się wiedzy i pracy nauczycieli kształcących przyszłe, młode talenty polityczne i literackie. Modrzewski proponuje przejęcie opieki nad szkołami przez państwo, a prawo do uczenia się zapewnia wszystkim chłopcom niezależnie od pochodzenia społecznego. (Po raz pierwszy prawo chodzenia dziewcząt do szkoły ustanowiono w 1773 r.)

"O poprawie Rzeczpospolitej" - projekt reform

Materiały

Niszczący wpływ wojny i obozów na człowieka w utworach Borowskiego i Grudzińskiego Obaj pisarze, zarówno Gustaw Herling-Grudziński, który przeżył łagier sowiecki w Jercewie, jak i Tadeusz Borowski, który przeżył szereg lagrów niemieckich m.in Oświęcim, przelali swoje wspomnienia i obrazy z czasów wojny na papier. Dwa dzieła: \"Inny świat\" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego i opowiadania Tadeusza Borowskiego przedstawiają degraduj...

Elementy pomagające wybrać leasingodawcę Wybierając leasingodawcę należy wziąć pod uwagę następujące elementy: a) doświadczenie w działalności na polskim rynku, im dłuższe tym lepiej; b) kapitał własny i osiągnięte wyniki gospodarcze nie warto wiązać się z firmą słabą, jako że polskie prawo nie chroni leasingobiorcy w razie upadku firmy leasingowej; c) liczbę dotychczas zawar...

Organizacja społeczna - wyjaśnienie  organizacja społeczna – jest to grupa celowa, jakieś zrzeszenie powołane dla realizacji okre-ślonych celów i zmierzające do tych celów w następujący sposób:  zapewniający racjonalne wykorzystanie środków;  sposób zapewniający pewną ekonomię wysiłku;  racjonalny podział pracy między członków organizacji; ...

Bajronizm - znaczenie pojęcia i przykład Bajronizm - bohater otoczony jest tajemnicą, człowiek wielkiego umysłu i serca, mści się na wrogu. Zemsta jednak nie koi rozpaczy - rodzi kolejne rozterki. Bohater ucieka w samotność, potwierdzając niepowtarzalną wielkość uczuć. Byron stworzył wzorzec romantycznego poety - indywidualisty skłóconego z otoczeniem, samotnie walczącego o prawa jedno...

Heurystyka zakotwiczenia - wyjaśnienie Heurestyka zakotwiczenia/dostosowania to uproszczona metoda wnioskowania, która polega na posłuszeniu się jakąś liczbą czy wartością jako punktem wyjściowym i następnie na sformułowaniu odpowiedzi na pytanie przez zmodyfikowanie tej wartości stanowiącej zakotwiczenie; ludzie często nie modyfikują jej w stopniu wystarczającym.

Teoria literatury i Historia Polski w Literaturze współczesnej Teoria literatury: esej- szkic literacko-naukowy. indeks- spis tematów, rzeczy, nazwisk według przyjętego schematu, najczęściej wg alfabetu. farsa- odmiana komedii czerpiąca temat z życia codziennego, o błahych konfliktach. groteska- rodzaj satyry silnie deformującej rzeczywistość. karykatura- deformowanie przedstawianego przedmiotu lub os...

Interpretacja "Nie-Boskiej komedii" Interpretacja dramatu Pierwotnie utwór miał być zatytułowany “Mąż” (tak nazwany jest hr. Henryk) jako osoba dramatu). Wieloznaczność tego słowa (“mąż”: — małżonek, ojciec rodziny; — wojownik, heros, mąż stanu, przywódca) wskazuje na podział tekstu na dwie partie: części 1. i 2., przed-stawiające prywatne życi...

Postawa harcerzy z szarych szeregów wzorem dla innych Czy postawa harcerzy z szarych szeregów może być dla mnie wzorem i przykładem? Zagadnienie to należałoby głównie rozpatrzyć pod kilkoma względami. Przyjrzyjmy się teraz zatem całej sprawie kątem czasu. Wydarzenia, związane z szarymi szeregami są odległe o ponad pół wieku. Przez ten długi czas wiele się zmieniło, a m.in. nastawienie patriotycz...