"Krótka rozprawa" jako satyra społeczna



‘Krótka rozprawa” - satyrą społeczną Głównymi przeciwnikami w tej rozprawie są Pan i Pleban, przy czym pierwszy szuka początkowo sprzymierzeńca w osobie Wójta. Pan występuje ostro: — przeciwko zaniedbywaniu przez kler swoich obowiązków (niestaranne odprawianie obrzę-dów; zastępowanie systematycznego nauczania moralnego - łajaniem,) — wytyka duchowieństwu nieuctwo, — oburza się na pasożytniczy tryb życia, — wskazuje na chciwość w ściąganiu ofiar i opłat, szczególnie wyśmiewa odpusty. Wyraźnie autor przyłącza się do tych zarzutów (jako zwolennik reformacji), ale “Krótka roz-prawa” nie jest “agitką” polityczną. To utwór o aspiracjach artystycznych, dąży do ogarnięcia całego obrazu, dbając o równomierne rozłożenie akcentów: dopuszcza więc do głosu Ple-bana, który z kolei krytykuje: — prywatę i ograniczenie umysłowe posłów (“Każdy na swe skrzydło goni;/ Pewnie Pospoli-tej Rzeczy/ Żadny tam nie ma na pieczy.”) — przekupstwo urzędników, szczególnie sądownictwa. Jednoczy się też z Wójtem w narzekaniach na — wysokie świadczenia na rzecz toczonych wojen. Wszystkie wspomniane przez oponentów nadużycia przede wszystkim dają się we znaki chłopom i dlatego pisarz wkłada w usta Wójta skargi równo na ucisk • kościoła: — skrupulatne wyliczanie dziesięciny, — zakłamanie duchowieństwa, które zbierając bogate datki powołuje się na obowiązek wobec Boga (ironia w komentarzu: “Acz nie wiem, wie-li Bóg o tym,/ Aż to zrozumiemy potym:/ To wiem, iż żyta nie jada,/ Bo w stodole nierad siada.”) • szlachty: — narzucanie obowiązku dodatkowych prac poza tradycyjnymi dniami pańszczyzny (tzw. “tłoki”) • i obydwu stanów : — wystawne życie (kosztowne potrawy i trunki “Nie zawżdy [zawsze] wiedzą, co jedzą”; wy-szukane stroje), — namiętne myślistwo niszczące zbiory, — zadłużanie się, czego efektem jest utrata włości (“A prędko ta pycha minie,/ Gdy razem bram [listwa u szaty] z wioską zginie.”) Całość żali stanu chłopskiego doskonale podsumowują gorzkie konkluzje: “Ksiądz pana wini, pan księdza,/ A nam prostym zewsząd nędza...”; “Bo każdy, folgując [dogadzając] sobie,/ Wszystko chce zwysić [powetować] na tobie”. Rej dostrzega linię podziału przeciwstawiającą klasę feudałów od ciemiężonego chłopstwa. Jest to największy jego sukces artystyczny i szczyt postępowości jako społecznika.

"Krótka rozprawa" jako satyra społeczna

Materiały

Krzyż i miecz w średniowieczu Średniowiecze trwało w Europie od IV/V w n.e. do XV w , a w Polsce od X do XV wieku. W społeczeństwie średniowiecznym panowała hierarchia. Szczytowe miejsce zajmowały dwa stany, rycerstwo i duchowieństwo; miesz-czanie i chłopi tworzyli stany niższe. Stąd krzyż i miecz stały się symbolami średniowiecznej epiki. W oparciu o poznaną literaturę,...

"Carpe Diem" w odniesieniu do "Rozmów z katem' Horacjańskie rozumienie \"Carpe Diem\" w odniesieniu do \"Rozmów z katem\" Kazimierza Moczarskiego. Lektura \"Rozmów z katem\" Kazimierza Moczarskiego jest ciekawym doświadczeniem. Rzadko bowiem ma się do czynienia z dokumentem powstałym w tak specyficznych okolicznościach i z bohaterem o takiej historii. Kazimierz Moczarski - żołnierz AK, ...

Teledetekcja - definicja TELEDETEKCJA w geografii ekonomicznej jest to zdalne badanie środowiska. Dotyczy wszelkich surowców, które są w Ziemi i na powierzchni Ziemi. Deficyt wody na Wyżynie Śląskiej spowodowany uciekaniem wody oraz od ponad 200 lat prowadzona jest działalność eksploatacyjna – górnictwo (woda jest niezdatna do picia, duże zasolenie). Woda z uję...

Dramat ojca i filozofia w "Trenach" Kochanowskiego - kiedy powsta³y treny, jaka sytuacja (œmieræ 3-letniej Urszulki, 1579) - 19 utworów spiêtych klamr¹ tematu, podobny do staro¿ytnego epicedium, poœwiêconemu osobie zmar³ej (pochwa³a, op³akiwanie, pocieszanie ¿ywych, ukojenie) - Jest to dramat dla trzech osób w jednej: Ojciec: strata ...

Sąd Stefana Żeromskiego w Dziennikach Stefan Żeromski w swoim sądzie zawartym w Dziennikach nazwał bohatera Ludzi bezdomnych romantykiem realizmu, chybionym pozytywistą i dzisiejszym Hamletem. Od razu po przeczytaniu tego stwierdzenia rzuca się w oczy kontrast i przeciwstawność powyższych określeń, które oznaczają nieumiejętność pogodzenia swoich idei i postawy z epoką, w której jed...

Motyw szczęścia w literaturze Celem życia ludzkiego jest szczęście, tylko jak je osiągnąć. Rozwiń w oparciu o dowolnie wybrane postacie różnych epok. Czym jest szczęście, że stawiamy je jako najważniejszą sprawę w naszym życiu? Według jednych jest to wyzbycie się wszelkich trosk - gdzie nie ma nieszczęścia, tam musi być szczęście. Nie ma stanów pośrednich. Inni zaś twierdzą...

Chłopi i inteligencja w "Weselu" W dramacie Stanisława Wyspiańskiego pt. \"Wesele\" zostały przedstawione stosunki społeczne panujące na ziemiach polskich pod zaborami. W chacie bronowickiej zgromadził poeta przedstawicieli wszystkich ważniejszych ówczesnych grup społecznych, a więc inteligencji i chłopów, Kościoła i środowisk żydowskich. Aby wzbogacić charakterystykę bohat...

Informacyjny wpływ społeczny - wyjaśnienie Informacyjny wpływ społeczny to wpływ innych ludzi, który prowadzi nas do konformizmu, ponieważ spostrzegamy te osoby jako źródło informacji, dające wskazówki dla naszego zachowania; dostosowujemy się, ponieważ wierzymy, że cudza interpretacja niejasnej sytuacji jest bardziej poprawna niż nasza.