"Krótka rozprawa" jako satyra społeczna



‘Krótka rozprawa” - satyrą społeczną Głównymi przeciwnikami w tej rozprawie są Pan i Pleban, przy czym pierwszy szuka początkowo sprzymierzeńca w osobie Wójta. Pan występuje ostro: — przeciwko zaniedbywaniu przez kler swoich obowiązków (niestaranne odprawianie obrzę-dów; zastępowanie systematycznego nauczania moralnego - łajaniem,) — wytyka duchowieństwu nieuctwo, — oburza się na pasożytniczy tryb życia, — wskazuje na chciwość w ściąganiu ofiar i opłat, szczególnie wyśmiewa odpusty. Wyraźnie autor przyłącza się do tych zarzutów (jako zwolennik reformacji), ale “Krótka roz-prawa” nie jest “agitką” polityczną. To utwór o aspiracjach artystycznych, dąży do ogarnięcia całego obrazu, dbając o równomierne rozłożenie akcentów: dopuszcza więc do głosu Ple-bana, który z kolei krytykuje: — prywatę i ograniczenie umysłowe posłów (“Każdy na swe skrzydło goni;/ Pewnie Pospoli-tej Rzeczy/ Żadny tam nie ma na pieczy.”) — przekupstwo urzędników, szczególnie sądownictwa. Jednoczy się też z Wójtem w narzekaniach na — wysokie świadczenia na rzecz toczonych wojen. Wszystkie wspomniane przez oponentów nadużycia przede wszystkim dają się we znaki chłopom i dlatego pisarz wkłada w usta Wójta skargi równo na ucisk • kościoła: — skrupulatne wyliczanie dziesięciny, — zakłamanie duchowieństwa, które zbierając bogate datki powołuje się na obowiązek wobec Boga (ironia w komentarzu: “Acz nie wiem, wie-li Bóg o tym,/ Aż to zrozumiemy potym:/ To wiem, iż żyta nie jada,/ Bo w stodole nierad siada.”) • szlachty: — narzucanie obowiązku dodatkowych prac poza tradycyjnymi dniami pańszczyzny (tzw. “tłoki”) • i obydwu stanów : — wystawne życie (kosztowne potrawy i trunki “Nie zawżdy [zawsze] wiedzą, co jedzą”; wy-szukane stroje), — namiętne myślistwo niszczące zbiory, — zadłużanie się, czego efektem jest utrata włości (“A prędko ta pycha minie,/ Gdy razem bram [listwa u szaty] z wioską zginie.”) Całość żali stanu chłopskiego doskonale podsumowują gorzkie konkluzje: “Ksiądz pana wini, pan księdza,/ A nam prostym zewsząd nędza...”; “Bo każdy, folgując [dogadzając] sobie,/ Wszystko chce zwysić [powetować] na tobie”. Rej dostrzega linię podziału przeciwstawiającą klasę feudałów od ciemiężonego chłopstwa. Jest to największy jego sukces artystyczny i szczyt postępowości jako społecznika.

"Krótka rozprawa" jako satyra społeczna

Materiały

"Tango" wobec "Wesela" Tango wobec Wesela Tango ma również pewne punkty odniesienia na gruncie dramatu polskiego. Jednym z nich, może najbardziej wyrazistym, jest Wesele Stanisława Wyspiańskiego.12 Do tego utworu nawiązuje też dramat Zabawa, w którym Mrożek wykorzystuje podobną sytuację (spotkanie towarzyskie) do tego, by przez dialogi i zachowanie trzech parobk...

Definicja etnocentryzmu Etnocentryzm – stereotypy narodowe i etniczne Etnocentryzm – wartościująca postawa określająca afirmatywny stosunek do kultury własnej grupy etnicznej lub do kultur innych grup (religijnych, rasowych, regionalnych) i równocześnie deprecjonujący stosunek do kultury grupy obcej: - własna kultura jest uważana za najlepszą, wzorcową, g...

Motyw samotności w literaturze 103. „Samotność, cóż po ludziach?” – najciekawsze Twoim zdaniem literackie portrety bohaterów skazanych na samotność z wyboru. Bohaterowie opisywani przez literaturę różnych epok, którzy nie byli rozumiani przez otoczenie, bardzo często doświadczali uczucia samotności. Myślę, że takiej samotności doświadczali przede wszystki...

Miłość jako podstawa szczęścia Miłość jako podstawa szczęścia. O poezji sentymentalistów. Franciszek Karpiński to obok Franciszka Dionizego Kniaźnina najwybitniejszy przedstawiciel polskiego sentymentalizmu. Początki sentymentalizmu wiążą się z nazwiskiem filozofa Jana Jakuba Rousseau, który głosił przewagę serca nad rozumem, przewagę natury nad cywiliza...

Zarządzanie wartością - znaczenie Czym jest zarządzanie wartością? W teorii i praktyce zarządzania panuje powszechna zgoda, iż wartość firmy dla akcjonariuszy określana jest przez obecną wartość przyszłych przepływów pieniężnych (Free Cash Flow) generowanych przez firmę, która jest dyskontowana przy wykorzystaniu średniego ważonego kosztu kapitału (Weightd Average Cost of Ca...

Manifest poetycki - renesans Manifest poetycki • świadectwo możliwości i potrzeby tworzenia wielkiej poezji w języku narodowym • nawet styl hymnu jest renesansowy. Stroni od konkretu, wyrazistego szczegółu. Obrazowanie wskazuje tylko na pewne typowe, powszechnie przyjęte rysy; charakterystyczne pod tym względem są personifikacje czterech pór roku. Jesteśmy tu ...

Teoria hierarchii potrzeb Maslow’a a) zachowanie ludzkie podzielił na utylitarne (motywowane, wyuczone, celowe, kontrolowane) i ekspresywne (bez celu, służące wyrażaniu siebie, niekontrolowane, względnie nie motywowane, lub przez motywację rozwoju) b) hierarchia potrzeb – aby osiągnąć potrzebę wyższą trzeba zaspokoić niższe - fizjologiczne - bezpieczeństwa - społeczne ...

Alighieri Dante krótko o jego utworach Dante urodził się w 1265 r. we Florencji. Dzięki studiom w Bolonii posiadł gruntowną wiedzę. Brał udział w życiu politycznym, uczestniczył w walkach o zjednoczenie Włoch (w bitwie pod Campaldin w 1289 r.), był jednym z członków rady miejskiej Florencji. Przeciwnicy polityczni tzw. Gwelfowie Czarni (Dante należał do Gwelfów Białych) skazali g...