"Inny Świat" - G.H. Grudziński jako autor - bohater - narrator



Autor – bohater – narrator Narratorem opowieści o losach więźniów sowieckiego systemu jest sam autor – Gustaw Herling-Grudziński, który wypowiada się w pierwszej osobie, w oparciu o osobiste doświadczenia z okresu II wojny światowej. Czas ten wypełnił mu przede wszystkim pobyt w różnych więzieniach i obozie pracy w Jercewie niedaleko Archangieiska (por. rozdział Informacje biograficzne o autorze). Opisuje więc życie w łagrze z własnej per¬spektywy, czasem z punktu widzenia innych postaci. Był uczestnikiem i obserwatorem przedstawionych zdarzeń, po kilku latach stał się ich rejestratorem i interpretatorem. Autor jest więc narratorem i bohaterem In¬nego Świata. Niekiedy oddaje głos kolegom, zwłaszcza, kiedy jest mowa o ich przeszłości przedobozowej, jednak zasadniczo właśnie on opowia¬da, opisuje, komentuje, porównuje, wnioskuje. Nie uzurpuje sobie prawa do wszechwiedzy, ukazuje postawy ludzkie bez ubarwiania i tendencyj¬nego naginania faktów. Nie stosuje techniki czarno-białej: oni (oprawcy) – bezwzględnie źli, zaś my (więźniowie) – wyłącznie dobrzy, szlachetni i pokrzywdzeni. O ile po stronie tamtych trudno spotkać bohaterów po¬zytywnych, o tyle wśród uwięzionych można zaobserwować całą gamę postaw, zachowań. Ludzie skazani na tak koszmarny los nie są monoli¬tami charakterologicznymi. Reagują zależnie od sytuacji i własnej kon¬dycji psychicznej. Narrator unika jednak łatwych i kategorycznych są¬dów. Swoją postawą i sposobem przedstawiania faktów opowiada się po stronie zachowania zasad moralnych za wszelką cenę, ale jednocześnie kategorycznie stwierdza, że nie wolno oceniać człowieka w obozie tak samo jak na wolności, a więc w pewien sposób łagodzi negatywną oce¬nę donosicielstwa, prostytucji czy kradzieży, jeśli zostały one wymuszo¬ne głodem, cierpieniem, lękiem przed śmiercią. Narracja prowadzona przez autora jest opowiadaniem zdarzeń mi¬nionych, które do pewnego stopnia zatarły się w pamięci lub z per¬spektywy czasu wywołują nieco zmodyfikowane interpretacje. Osoba wypowiadająca się w tekście przyjmuje postawę obserwatora i uczest-nika, który stara się jednak powściągnąć emocje, pozostawić ocenę zjawisk czytelnikowi. Niekiedy uczucia także dochodzą do głosu, są jednakże tonowane, łagodzone faktograficzną precyzją, zwięzłością, dą¬żeniem do ukazania obiektywnej prawdy o świecie łagrów sowieckich. Narrator przedstawia sprawy jednostkowe, poszczególne, indywidu¬alne, ale także uogólnia, interpretuje w aspekcie socjologicznym, hi¬storycznym, moralnym. Nie unika ujawniania swojego stanowiska w sprawie totalitaryzmu, więźniów politycznych, metod funkcjonowania systemu. Oprócz starania o wartości poznawcze (kronikarskie, doku¬mentalne, historyczne) opowiadacz wykazuje troskę o sposób ujęcia – o urodę literacką opisów, ekspresję językową (obozowe słownictwo, wyrazy w języku rosyjskim, wulgaryzmy). W. Bolecki wyróżnia tu różne typy narracji6: autorską (szczerość wypowiedzi o sobie), kronikarską (rejestracja faktów, dat, liczb, miejsc, słownictwa) i traktatowa (analiza zjawisk, synteza oparta na obserwacji, eseistyczny komentarz). Będąc więźniem w obozie pracy, człowiekiem wykorzystywanym w roli narzędzia, narrator nie przestaje być wykształconym humanistą, który zestawia swoje obserwacje z Zapiskami Dostojewskiego, sięga do wiedzy historycznej i do dziedzictwa kultury wraz z odwiecznymi podstawowymi zasadami moralnymi. Do nich „przymierza” konkretne postawy, analizuje cierpienie i reakcje ludzkie na głód. Przygląda się i uczestniczy w życiu obozu jako istota humanitarna, zdolna do współ¬czucia, pomocy, ale też nie unikająca kradzieży żywności, kiedy nada¬rza się okazja. W miarę możliwości Herling przystosował się do no¬wych warunków, ale nie zapomniał, że należy do tych, którzy w szcze¬gólny sposób zobowiązani są do „dania świadectwa prawdzie”. Ani on, ani inni „wybitni” więźniowie (aktor, profesor literatury, konstruk¬tor maszyn) nie wywyższają się – w tych warunkach są przecież taki¬mi samymi „narzędziami pracy” jak pozostali skazańcy. Wręcz prze¬ciwnie – narrator stara się podtrzymać na duchu słabszych, wspomóc chorych, odstąpić pożywienie. Nie heroizuje jednak własnej postawy, o faktach pomocy innym mówi jak o normalnym, zwykłym odruchu. Poprzez swój los i dzieje ludzi wykorzystywanych w obozie pracy przymusowej, z zachowaniem obiektywizmu i bez fanatycznej niena¬wiści, rzeczowo analizuje totalitaryzm rosyjski zbudowany na doktry¬nie komunistycznej. W książce daje się zauważyć ton spokojnej relacji, bezpretensjonal¬nej pochwały niektórych postaw, wyrozumiałości wobec zachowań nagannych (w wyjątkowych przecież warunkach). Dzięki takim walo¬rom narracji jest to zarazem dokument i tekst „do czytania”, pozwala¬jący zrozumieć nieprawdopodobne zjawiska obozowej rzeczywistości.

"Inny Świat" - G.H. Grudziński jako autor - bohater - narrator

Materiały

Cechy powieści poetyckiej na podstawie "Giaura" Cechy powieści poetyckiej (“Giaur”) utwór fabularny posiada akcję narracja w trzeciej osobie kilku narratorów (pierwszy to narrator wszechwiedzący, drugi narrator bohater) narratorzy są często subiektywni brak chronologicznego ułożenia wydarzeń narrator reguluje prezentowanie fabuły, tak aby ukaza...

Czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności TRZY CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ROZMIESZCZENIE LUDNOŚCI: 1. Naturalne, np.: wysokość nad poziomem morza (największe zaludnienie jest do wysokości 200 m n.p.m.), odległość od morza (największe zaludnienie jest w odległości ok. 200 km od morza – 50% ludności), gleby, klimat. 2. Ekonomiczne, np.: miejsca pracy, charakter i rodzaj rolnictwa. 3....

Bohaterowie dramatu "Moralność pani Dulskiej" Bohaterowie dramatu Aniela Dulska Jest to najwyrazistsza postać dramatu, reprezentuje zarazem najbardziej skoncentrowane cechy „dulszczyzny”, obecne w mniejszym lub większym stopniu w charakterach wszystkich bohaterów dramatu. Mówiąc tutaj o Dulskiej, będziemy mieli na myśli konkretną, tytułową postać komedii Zapolskiej, pa...

Sztuka renesansu Renesansowa sztuka odchodzi od dzieł podporządkowanych religii, panowała raczej tematyka świecka. W renesansowej sztuce dominowały harmonia i ład. Wyraźnie dostrzec można było piękno proporcji, wzorowane na antyku. Przyglądając się obrazom zauważamy symetrię, tzn. postać jest komponowana w taki sposób, iż daje się wpisać w trójkąt lub piramid...

Moralność II cz Dziadów Ponieważ główną cechą romantyczną II części \"Dziadów\" jest ludowość i same \"Dziady\" są obrzędem ludowym (bohaterem zbiorowym jest ludność wiejska), należy mówić o moralności postaci z punktu widzenia moralności ludowej. Szkieletem akcji w II części \"Dziadów\" jest stary pogański obrządek przywoływania duchów w noc zaduszną. Zjawy ujawniają ...

"Czatyrdah" Adama Mickiewicza Czatyrdah Czatyrdah, góra-namiot, wysoki szczyt w kształcie trapezu, to wyjątkowe miejsce dla wyznawców islamu. Potęga góry budzi respekt i szacunek, domaga się boskiej czci (Drżąc muślemin [muzułmanin] całuje stopy twej opoki). Podmiot opisujący wyniosły szczyt Czatyrdaha, mirza [tubylec, człowiek pochodzenia książęcego], również ulega wr...

Awangarda krakowska Awangarda Krakowska (program, twórcy, przyk³ady) - grupa skupiona wokó³ Tadeusza Peipera i pisma „Zwrotnica\"; nale¿eli do niej Julian Przyboœ, Jan Parandowski, Adam Wa¿yk; - g³osili zwi¹zek literatury z teraŸniejszoœci¹, w odró¿nieniu od futurystów, ale podobnie do futurystów ma ...

Wpływ ocieplenia klimatu na ekosystem Globalne ocieplenie klimatu może doprowadzić do topnienia pokryw lodowych. Przypuszcza się nawet, że pęknięcie, które pojawiło się w ostatnich latach w pokrywie lodowej Zachodniej Antarktydy jest właśnie wynikiem ocieplenia klimatu. Topnienie pokryw lodowych może spowodować podwyższenie poziomu mórz i zagrożenie dla milionów ludzi żyjących na ni...