"Beniowski" Juliusza Słowackiego jako poemat dygresyjny

“Beniowski” - Juliusza Słowackiego jako poemat dygresyjny. OKOLICZNOŚCI POWSTANIA POEMATU:  krytyka twórczości Słowackiego  intrygi przeciwników ośmieszające recenzje: trzy poematy » odpowiedź: Balladyna Anhellim  ośmieszanie utworów, które jeszcze się nie ukazały  uczta u Januszkiewicza - improwizacja na cześć Mickiewicza - hołd ale nie poniżanie się - improwizacja Mickiewicza "Wiedzcie, że dla poety jedna tylko droga, W sercu szukać natchnienia i dążyć do Boga."  krytyczna uwaga o intelektualnym charakterze poezji Słowackiego i jego tendencjach do analitycznego i krytycznego przedstawiania obrazów rzeczywistości » idea braku miłości  nastąpiła zgoda między poetami - czego nie mogli znieść przeciwnicy Słowackiego - intrygi + "Improwizatorowie" - Januszkiewicz * fałszywy przebieg treść obu improwizacji "Adam odpowiedział Juliuszowi wyrzucał mu jego grzechy poetyckie. Oświadczył wręcz, że nie jest on poetą. Tłumaczył co go zgubiło. Nie jesteś poetą - mówił - bo nie masz wiary i miłości"  Słowacki oburzony i rozgoryczony zaczął niesłusznie podejrzewać, że ogłoszenie tego artykułu odbyło się nie bez wiedzy i aprobaty Mickiewicza (pojedynek - nie);  odpowiedź - część poematu "Beniowski" - poemat DYGRESYJNY :atak jezuitów : i innych przeciwników  przerabia V pieśni dygresja skierowana przeciwko Mickiewiczowi - aluzja do wypadków uczty;  1841 rok poemat ukazuje się w druku  akcenty polemiczne w stosunku do osobistych wrogów  treść sięga o wiele głębiej - sprawy polityczne - postawa wobec tego co dzieje się w kraju i na emigracji  partie epickie i dygresyjne to tren polemiki politycznej i artystycznej - walka o rolę wieszcza AKCJA obraz konfederacji barskiej w czasie walk z wojskiem rosyjskim i powstańcami ukraińskimi; BOHATER proety szlachcic B., który po stracie majątku przystąpił do konfederacji dalsze pieśni, piosane w latach 1841-46 - dzieje B. - wysłannika na Krym do chana tatarskiego TEMAT konfederacja barska - przyciągał ówczesnych pisarzy Grabowski, Rzewuski - oświetlanie z pozycji zdecydowanie wstecznych konfederaci - reprezentanci najwyższego patriotyzmu - zbuntowanych przeciw nadużyciom szlachty, chłopów ukraińskich - zbrodniczych morderców; Słowacki - przeciwstawia się gloryfikatorom szlachty - nie ukazał rzeczywistego obrazu - źródła hist. na to nie pozwalały - rewizja poglądów - sławił bohaterstwo konfederatów - ale nie przemilczał jednak i niektórych ciemnych stron tej walki - potępiał okrutne rzezie dokonywane przez wzburzonych chłopów ukraińskich - nie przemilczał, że ich powstanie (kaliszczyzna) wywołane zostało nadużyciami magnatów polskich typu LAdawskiego, Dzieduszyckiego - krytyka kierownictwa konfederacji -magn. LIST DO KS> MARKA PIEŚŃ IV "[...] niech was powystrzela Moskal i diabeł, że się tak kłócicie I zostawcie Bar Moskali pastwą; I choć szlachetne imiona nosicie, Jest z was ohyda boska i plugastwa." Na tym tle historycznym występuje B. - nowy typ bohatera poezji Słowackiego; BOHATER  zubożały szlachcic  niezbyt wykształcony  niezbyt obyty towarzysko  pozbawiony cech wyróżniających go spośród ówczesnej szlachty nie ma nic wspólnego z dawnymi bohaterami S. - Kordianem - Balladyna - Anhellia  stosując w poemacie metodę ironii S. wyraża żartobliwie zdumienie, że taki prosty szlachcic może być bohaterem jego poematu [wpisy] METODA - poetycka - "ariostyczna" (Arios, poeta wł. z XVI w. - "Orland szalony") - żartobliwe, przeskakiwanie z tematu na temat - zmienność nastroju - mieszanie rzeczy poważnych z lekko drwiącym stosunkiem do świata, do siebie samego, do swego dzieła, nawet do czytelnika - występuje też w dygrsjach » zdumiewających bogactwem tematycznym i zmiennością nastroju DYGRESJE walka polemiczna z przeciwnikami ideologicznymi, artystycznymi, osobistymi - w imię prawdziwego postępu "Jednak wierzę Że ludy płyną jak łańcuch żurawii W postęp."  krytyka stronnictwa emigracyjnego - czartoryszczyków = burżuazyjnych demokratów - wstecznictwo, monarchia = oportunizm, obawa przed rewolucją ludową  rozminięcie się z dążeniami narodu PIEŚŃ V CREDO POLITYCZNE SŁOWACKIEGO (w. 405...)  najostrzej został zaatakowany obóz "Młodej Polski" - zgraja "jezuitów" - najbardziej reakcyjne tendencje w polityce - najbardziej podłe metody walki z wrogami [wypisy] ARCYDZIEŁO - DYGRESJA • polemiki i walki polityczne » końcowa dygresja z pieśni V zwrócona przeciw Mickiewiczowi • aluzje do uczty, improwizacji • atak od strony różnicy w poglądach polit (stanowisko w duchu zgody z caratem) • (wiązanie spraw pol. z Watykanem)"jezuici" nie M. • nie był to małostkowy spór natury osobistej • przeciwnie » podkreślił uznanie dla Mickiewicza • "Bądź zdrów! - a tak się żegnają nie wrogi, • Lecz dwa na słońcach przeciwnych - Bogi." • uznanie - pieśń VIII - dygresja poświęcona arcydziełu - "Pan Tadeusz" REASUMUJAC - DLACZEGO "BENIOWSKI" JEST POEMATEM DYGRESYJNYM ? • najprościej - dlatego, że dygresje zawarte w tym poemacie są dużo ważniejsze niż główna oś akcji, główni bohaterowie (taka jest zasada konstrukcyjna p. dygr.); • fabuła i losy bohaterów są jedynie pretekstem do zamieszczania dygresji (pobocznych, nie związanych z treścią wstawek odautorskich) • dygresje dotyczą z reguły współczesności autora • są polemiką z wrogami • refleksją na tematy polityczne lub literackie • dygresje "Beniowskiego" - własnej twórczości, sposobach pisania utworu - stosunkach na emigracji - przeciwko Mickiewiczowi - ośmieszające krytyków Słowackiego - zawierające program poetycki - polemika z koncepcją poezji Mickiewicza "Chodzi mi o to, aby język giętki powiedział wszystko, co pomyśli głowa" Opracowanie: Katarzyna Walecka