"Bakczysaraj" Adama Mickiewicza



Bakczysaraj Sonet napisany pod wpływem wrażeń doznanych w ruinach pałacu chanów krymskich w Bakczysaraju, dawnej stolicy. Ten utwór szczególnie mocno przesycony jest pierwiastkami orientalnymi – tu wyrażonymi w opisie architektury. Dwie pierwsze zwrotki (kwartyny) przedstawiają obraz zniszczenia podkreślony napisanym wielkimi literami słowem: RUINA. Wśród śladów degradacji tego bogatego niegdyś pałacu znajduje się ocalała fontanna: W środku sali wycięte z marmuru naczynie; To, fontanna haremu, dotąd stoi cało I pełne łzy sącząc wola przez pustynie: „Gdzież jesteś, o miłości, potęgo i chwało! Wy macie trwać na wieki, źródło szybko płynie, O hańbo! wyście przeszły, a źródło zostało”. Ukazane wcześniej obrazy zniszczenia dokonanego przez czas i dewastującą rękę człowieka napawają smutną refleksją o przemijalności wszystkiego, co stworzyła kultura i cywilizacja. Tryumf nad wytworami myśli ludzkiej przypada także w udziale przyrodzie, która dopełnia dzieła zniszczenia: w murach kiedyś świetnego pałacu mieszka sarańcza i gadzina. Bogate kolorowe szyby w oknach nadające wnętrzom nastrój bajkowy i odrealniony wypychają agresywne powoje obejmujące w posiadanie dawną własność człowieka. Wymowa sonetu skłania do kilku refleksji: o przemijalności dóbr wytworzonych ludzką ręką, o odchodzeniu w niepamięć śladów życia niegdyś ekspansywnego narodu (warto tu zwrócić uwagę na sens tajemniczego napisu, jaki pojawił się na ścianie komnaty babilońskiego władcy Baltazara – mówił on o kresie panowania; autor przywołał go jako źródło refleksji o upadku orientalnej kultury i zastąpił bardziej dosadnym i jednoznacznym słowem RUINA odnoszącym się przede wszystkim do wartości materialnych), o braku troski współczesnych o dobra kultury orientalnej. Egzotyczny koloryt zwiedzanego miejsca uzupełnia refleksja zakorzeniona w Biblii, mówiąca o wywyższeniu pokornych i poniżeniu pysznych. Ruiny chańskiego pałacu potwierdzają tę odwieczną prawdę, pozostały jako ślad obecności dawnych właścicieli, dowód ich potęgi, a przy tym stan budowli mówi o nieodwracalnej degradacji reprezentowanego przez nich systemu wartości. Ostatnia strofa utworu wypowiada stylem retorycznym myśl zwiedzającego ruiny podmiotu, której bezpośrednim nadawcą jest tu fontanna haremu: Gdzież jesteś, o miłości, potęgo i chwało! Wśród zniszczonych murów pałacu brzmi ona już tylko jak westchnienie żalu po utraconych wartościach.

"Bakczysaraj" Adama Mickiewicza

Materiały

Teorie emocji a) teoria J. Langego (introspekcyjna, trzewiowa) - założenia: bodziec – zmiany fizjologiczne – psychiczne odczucie = EMOCJA - np. jest mi smutno bo płaczę, boję się bo uciekam - kontynuacja to teoria Schachtera (pyt 38) b) teoria wzgórkowa Kanona – Branda: - powstawanie emocji: bodziec – wzgórze – informacja d...

Fordyzm - wyjaśnienie Tradycyjny model i sposób produkcji w gospodarce rynkowej to tzw. FORDYZM. Fordyzm polegał na standaryzowanej wytwórczości przestrzennej, sprzężonej z masową konsumpcją, która napędzała dalszą produkcję. Mechanizm ten wspierany był interwencjonizmem państwa, polegający na regulacji efektywnego popytu, jako funkcji wzrostu produkcji. Tak były ...

"Jeszcze słychać śpiew i rżenie koni" Historia Polski i trudna droga Polaków do odzyskania niepodległości miały ścisły związek ze sztuką w szerokim tego słowa znaczeniu. Najbardziej wrażliwi, czyli artyści, postrzegali Ojczyznę jako jedną z wartości najważniejszych. Często, gdy prawie całe społeczeństwo traciło nadzieję na jej odzyskanie i było zniechęcone do dalszej walki o wolność...

Rodzina w "Rozmowach z katem" „Rozmowy z katem\" - środowisko rodzinne studium osobowości, forma wywiadu-rzeki, wiadomości zbiera w więzieniu, celi śmierci, po amnestii wszystkie dane weryfikuje i na tej podstawie pisze powieść księstwo - miniaturowe odbicie państwa prawie wszyscy wszystkich znali, przynajmniej tych najważniejszych, „wszyscy na oczach wszyst...

Czynniki określające życie społeczne Życie społeczne zdeterminowane jest przez trzy czynniki: I. przyrodnicze - czynniki biologiczne, geograficzne i demograficzne • czynniki biologiczne - cechy fizjologiczne, potrzeby, popędy, odruchy, skłonności - to co jest zapisane w genach lub nabywa się w czasie rozwoju osobniczego, • czynniki geograficzne - klimat, teren, r...

Gatunki literackie średniowiecza Legenda - dosłownie „czytanka\", utwór nasycony motywami niezwykłości i cudowności. Ukazuje obrazy z życia świętych i męczenników. Posiada cechy hagiograficzne i parenetyczne. (zbiory: Jakub z Voragine „Złota legenda\" oraz „Legenda austriacka\") Pieśń - wiersz zdaniowo-rymowy, początkowo nie przestrzegał jednakowego rozmi...

Światopogląd J.A. Morsztyna Światopogląd Jana Andrzeja Morsztyna Na twórczość Jana Andrzeja Morsztyna składają się olśniewające, lekkie i błyskotliwe wiersze o tematyce miłosnej lub towarzyskiej, które są świadectwem wysokiej klasy sztuki poetyckiej, opartej na dyscyplinie i znajomości reguł współczesnych szkół poetyckich. Poeta bawi się w wierszach konceptem , grą słów,...

Cechy powieści młodopolskiej Powieść kontynuowała nurt realistyczny i czerpała inspiracje z naturalizmu i impresjonizmu. Element naturalistyczny stanowi pesymistyczna wizja determinizmu - bohater podporządko-wany jest instynktom (miłości, agresji, strachu, nienawiści), a jego wolę więzi rytm biologicz-ny. Człowieka cechuje walka o byt, w której wygrywa jednostka bezwzglę...