Prometeizm i mesjanizm w Dziadach



"Prolog" - w klasztorze bazylianów odbywa się walka między duchami o Więźnia. Umiera dusza Gustawa - rodzi się Konrad. Scena I ukazuje wigilię Bożego Narodzenia w celi Konrada; spotykanie filomatów. Przybywa Żegota, który oznajmia, iż powodem aresztowań studentów jest przybycie na Litwę carskiego komisarza, Nowosilcowa. Tomasz Zan proponuje wraz z sierotami i nieżonatymi oddać się w ręce policji, by w ten sposób ocalić innych. Jan Sobolewski opowiada o kibitkach, w których wywożeni byli na Syberię mali chłopcy. Jeden z nich trzykrotnie wzniósł okrzyk "jeszcze Pol-ska nie zginęła". Konrad śpiewa bluźnierczą przeciw Bogu pieśń ("Zemsta, zemsta, zemsta na wroga, z Bogiem i choćby mimo Boga"). Konrad opisuje swą wizję - mała improwizacja. Zdaje mu się, iż jest orłem, leci nad krajem, próbując ujrzeć losy narodu, widok jednak prze-słania kruk. Orzeł podejmuje walkę, chwilowo zwycięża, wprowadza zamęt do umysłu Konra-da. Więźniowie rozchodzą się do swych cel. W "Wielkiej Improwizacji" Konrad prowadzi monolog na temat samotności artysty i wła-snej poezji. Uważa się za równego Bogu; wypowiada: "Daj mi rząd dusz". Buntuje się prze-ciwko obojętności: "Kłamca, kto Ciebie nazwał miłością, ty jesteś tylko mądrością". Konrad utożsamia się z ojczyzną: "Nazywam się Milion - bo za miliony, kocham i cierpię katusze". Apogeum uniesienia wyrażają słowa: "Tyś nie ojcem świata, ale... carem". Poeta pada ze-mdlony. Scena III to rozgrzeszenie Konrada przez ks. Piotra. Konrad odzyskuje przytomność - opisuje męki więzienne Rollisona - próbuje popełnić samobójstwo. Kapłan odprawia egzorcyzmy, do modlitw dołącza się chór aniołów - szatan opuszcza umysł Konrada. Scena IV ukazuje dom pod Lwowem, gdzie Ewa składa modliwy za więźniów torturowanych przez Moskali. Scena V przedstawia wizję ks. Piotra. Dostrzega drogi wiodące zesłańców na Sybir. Jeden młodzieniec uratował się - przyszły wskrzesiciel narodu - nosi imię "czterdzieści i cztery". Dalej, pojawia się obraz męki Polaków. Na drodze krzyżowej naród dźwiga krzyż, ukuty z zaborców, z ramionami długimi na całą Europę. Francja - Piłat, Austriak i Niemiec - poją go żółcią i octem. Rosjanin przebija jego bok. Naród kona, zmartwychwstaje i w kobiecej posta-ci, biała szatą otula świat. Scena VI ukazuje sen Nowosilcowa - car nadaje mu godności; wszyscy tego zazdroszczą. Na-gle władca okazuje swoje niezadowolenie; ludzie kpią i szydzą. W scenie VII w salonie warszawskim Adolf opowiada historię o więźniu Cichowskim. Po latach tortur doznał psychozy lęku. Toczy się dyskusja czy jego dzieje mogą stać się tematem literackim. Damy hołdują liryce francuskiej. Zdrajcy uważają, iż temat byłby zbyt brutalny dla sielankowego społeczeństwa. Rozwija się kłótnia polityczna. W scenie VIII Senator omawia z Doktorem, Pelikanem i Bajkowem przesłuchanie Rollisona, który zachorował w wyniku pobicia. Przychodzi pani Rollison, prosząc o widzenie z synem lub dopuszczenie do niego księdza. Nowosilcow pozostawia matce nadzieję na uwolnienie syna. Po jej wyjściu Doktor radzi by umożliwić chłopakowi popełnienie samobójstwa. Odby-wa się przesłuchanie ks. Piotra - zostaje kilkakrotnie uderzony w twarz - przepowiada śmierć carskim urzędnikom. Następnie, odbywa się bal. Do sali dostaje się pani Rollison - przeklina Senatora, za wypchnięcie syna przez okno, z trzeciego piętra - mdleje bluźniąc Bogu. Uderze-nie pioruna zabija Doktora. Ksiądz udaje się do konającego Rollisona. Spotyka Konrada, prowadzonego na przesłuchanie. Ten ofiarowuje mu pierścień, który ma przeznaczyć na ubo-gich i msze w intencji dusz cierpiących w czyśćcu. Bernardyn przepowiada Konradowi zesła-nie. Scena IX ukazuje obrzędy dziadów. Guślarz i Kobieta z wnętrza spróchniałego dębu upatrują zjaw. Guślarz wzywa, bezskutecznie ducha kochanka Kobiety - Konrada. O świcie widzą ma-rę z krwawą raną na piersi (zadali ją "narodu nieprzyjaciele") i niewielką - na czole (w wyniku Wielkiej Improwizacji). Konrad prezentuje ideę prometeizmu. Przechodzi metamorfozę - ujawnia się w nim siła du-chowa. Konrad jest samotnikiem, wizjonerem, poetą, bluźniercą, profetą. Podobnie jak mito-logiczny Prometeusz cechuje go bunt wobec tyranii niebios. Konrad uważa, iż świat stworzo-ny przez Boga jest niedoskonały; panuje w nim zło, cierpienie. Prometeizm cechuje uczucie wyższości, indywidualizm, pycha; cierpienie, samotna walka o szczęście ludzi. Bohater jest postacią tragiczną, nie spełnia dążeń. Mickiewicz poprzez prometeizm wyraża przyczynę klę-ski powstania listopadowego. Zaprzeczeniem prometeizmu jest chrześcijańska pokora, wiara w Polskę jako naród wybra-ny, który swym cierpieniem musi odkupić grzechy własne i ludzkości. Prześladowanie mło-dzieży i ucieczka w scenie V są analogią do sytuacji Chrystusa, który uniknął śmierci z rąk Heroda. Droga krzyżowa, uśmiercenie narodu na krzyżu - symbolizują powstanie listopadowe. Zmartwychwstanie - daje Polakom nadzieje na odzyskanie wolności. Niewinność - biała szata - jest pokornym, biernym oczekiwaniem na niepodległość. Mesjanizm to tłumaczenie historii za pomocą Biblii.

Prometeizm i mesjanizm w Dziadach

Materiały

Analiza słow "trzeba zobaczyć Syzyfa szczęśliwym" Rozpoczynając pracę od \"Mitu o Syzyfie\", należy od razu zaznaczyć, że jest on wyrazem marzeń człowieka o niedoścignionym szczęściu bycia nieśmiertelnym i o niemożności jego uzyskania. Syzyf próbuje przechytrzyć bogów i odsunąć od siebie wizję starości i śmierci. Jego poczynania zostają jednak odkryte, a sam bohater ponosi dotkliwą karę. Boskie...

Prawda o człowieku i rzeczywistości w literaturze Rzeczywistość, która otacza człowieka, przedstawia mu się jako siła niezbadana i zadziwiająca. Czasem złowroga, innym razem przyjazna. Człowiek, w swojej rzeczywistości jako istotę aktywną, silną, formującą swój świat, lub też słabeuszem, pełnym niemocy, biernie poddający się naciskowi otoczenia. Stwierdzam, że obie postawy uwikłane są w zasady ...

Nurty literackie baroku Nurty literackie baroku to: - marinizm - nazwa ta pochodzi od nazwiska włoskiego pisarza Gianbattista Marino; marianizm to inaczej kwiecisty barok; odrzucał renesansową harmonię między treścią a formą i kładł nacisk na formę; lubował się w olśniewających konceptach, wymyślnych epitetach i metaforach; stosowano następujące środki artystyczne: ...

Efekt dźwigni finansowej, wskaźniki finansowe - pojęcie Efekt dźwigni finansowej jest to wprowadzenie niżej oprocentowanego kapitału obcego dla podniesienia rentowności kapitału własnego. Wzór na stopień dźwigni finansowej w ciągu dynamicznym. DFL (degree of financig leverage)= = % zmiana (przyrost) rentowności kapitału własnego % zmiana zysku operacyjnego DŹWIGNIA POŁĄCZONA DOL + DFL = DTL D...

Natura według Mickiewicza - Pan Tadeusz Mickiewiczowskie widzenie natury w Panu Tadeuszu. \"Pan Tadeusz\" jest poematem epickim, dominują w nim partie narracyjne. Ważne miejsce zajmują bogate, różnorodne opisy nieba polskiego, ziemi ojczystej - całej, bajecznej przyrody \"kraju lat dziecinnych\". Przyroda nie żyje w utworze jakimś odrębnym, samoistnym bytem. Towarzyszy człowiekowi ...

Bóg w średniowieczu - ogólnie rzecz biorąc, jako że Kościół był nadrzędną siłą w średniowieczu, to wg jego zasad, Bóg był nadrzędną istotą rządzącą nad światem, istotą wszechmocną (choć nie wiem co to znaczy, bo stwierdzenie \"może wszystko\" jest logicznie bez sensu), istotą która stworzyła ten świat i człowieka na swoje podobieństwo i dała mu władzę nad ziemi...

Rola sytuacji w utworze lirycznym Rola sytuacji w utworze lirycznym Podmiot liryczny stanowi niejako motywację dla pozostałych elementów, które pojawiają się w utworze, sam jednak jako wypowiadający wymaga także motywacji. Ową motywację tworzy sytuacja. Jest ona istotnym czynnikiem konstrukcyjnym i może występować w rozmaitych postaciach: - liryki wyznania - nie występuje tu d...

Krótka charakterystyka Walerego w "Powrocie posła" Julian Ursyn Niemcewicz jest autorem dramatu pod tytułem Powrót posła. Pisarz ten żył w XVIII wieku. W latach 1788-92 był przedstawicielem Partii Patriotycznej na Sejmie Wielkim. W Powrocie posła przedstawiał swój punkt widzenia (i poglądy swojej partii) jako Walery. W utworze po raz pierwszy spotykamy Walerego, gdy ten powraca z Sejmu Cztero...