Prometeizm i mesjanizm w Dziadach



"Prolog" - w klasztorze bazylianów odbywa się walka między duchami o Więźnia. Umiera dusza Gustawa - rodzi się Konrad. Scena I ukazuje wigilię Bożego Narodzenia w celi Konrada; spotykanie filomatów. Przybywa Żegota, który oznajmia, iż powodem aresztowań studentów jest przybycie na Litwę carskiego komisarza, Nowosilcowa. Tomasz Zan proponuje wraz z sierotami i nieżonatymi oddać się w ręce policji, by w ten sposób ocalić innych. Jan Sobolewski opowiada o kibitkach, w których wywożeni byli na Syberię mali chłopcy. Jeden z nich trzykrotnie wzniósł okrzyk "jeszcze Pol-ska nie zginęła". Konrad śpiewa bluźnierczą przeciw Bogu pieśń ("Zemsta, zemsta, zemsta na wroga, z Bogiem i choćby mimo Boga"). Konrad opisuje swą wizję - mała improwizacja. Zdaje mu się, iż jest orłem, leci nad krajem, próbując ujrzeć losy narodu, widok jednak prze-słania kruk. Orzeł podejmuje walkę, chwilowo zwycięża, wprowadza zamęt do umysłu Konra-da. Więźniowie rozchodzą się do swych cel. W "Wielkiej Improwizacji" Konrad prowadzi monolog na temat samotności artysty i wła-snej poezji. Uważa się za równego Bogu; wypowiada: "Daj mi rząd dusz". Buntuje się prze-ciwko obojętności: "Kłamca, kto Ciebie nazwał miłością, ty jesteś tylko mądrością". Konrad utożsamia się z ojczyzną: "Nazywam się Milion - bo za miliony, kocham i cierpię katusze". Apogeum uniesienia wyrażają słowa: "Tyś nie ojcem świata, ale... carem". Poeta pada ze-mdlony. Scena III to rozgrzeszenie Konrada przez ks. Piotra. Konrad odzyskuje przytomność - opisuje męki więzienne Rollisona - próbuje popełnić samobójstwo. Kapłan odprawia egzorcyzmy, do modlitw dołącza się chór aniołów - szatan opuszcza umysł Konrada. Scena IV ukazuje dom pod Lwowem, gdzie Ewa składa modliwy za więźniów torturowanych przez Moskali. Scena V przedstawia wizję ks. Piotra. Dostrzega drogi wiodące zesłańców na Sybir. Jeden młodzieniec uratował się - przyszły wskrzesiciel narodu - nosi imię "czterdzieści i cztery". Dalej, pojawia się obraz męki Polaków. Na drodze krzyżowej naród dźwiga krzyż, ukuty z zaborców, z ramionami długimi na całą Europę. Francja - Piłat, Austriak i Niemiec - poją go żółcią i octem. Rosjanin przebija jego bok. Naród kona, zmartwychwstaje i w kobiecej posta-ci, biała szatą otula świat. Scena VI ukazuje sen Nowosilcowa - car nadaje mu godności; wszyscy tego zazdroszczą. Na-gle władca okazuje swoje niezadowolenie; ludzie kpią i szydzą. W scenie VII w salonie warszawskim Adolf opowiada historię o więźniu Cichowskim. Po latach tortur doznał psychozy lęku. Toczy się dyskusja czy jego dzieje mogą stać się tematem literackim. Damy hołdują liryce francuskiej. Zdrajcy uważają, iż temat byłby zbyt brutalny dla sielankowego społeczeństwa. Rozwija się kłótnia polityczna. W scenie VIII Senator omawia z Doktorem, Pelikanem i Bajkowem przesłuchanie Rollisona, który zachorował w wyniku pobicia. Przychodzi pani Rollison, prosząc o widzenie z synem lub dopuszczenie do niego księdza. Nowosilcow pozostawia matce nadzieję na uwolnienie syna. Po jej wyjściu Doktor radzi by umożliwić chłopakowi popełnienie samobójstwa. Odby-wa się przesłuchanie ks. Piotra - zostaje kilkakrotnie uderzony w twarz - przepowiada śmierć carskim urzędnikom. Następnie, odbywa się bal. Do sali dostaje się pani Rollison - przeklina Senatora, za wypchnięcie syna przez okno, z trzeciego piętra - mdleje bluźniąc Bogu. Uderze-nie pioruna zabija Doktora. Ksiądz udaje się do konającego Rollisona. Spotyka Konrada, prowadzonego na przesłuchanie. Ten ofiarowuje mu pierścień, który ma przeznaczyć na ubo-gich i msze w intencji dusz cierpiących w czyśćcu. Bernardyn przepowiada Konradowi zesła-nie. Scena IX ukazuje obrzędy dziadów. Guślarz i Kobieta z wnętrza spróchniałego dębu upatrują zjaw. Guślarz wzywa, bezskutecznie ducha kochanka Kobiety - Konrada. O świcie widzą ma-rę z krwawą raną na piersi (zadali ją "narodu nieprzyjaciele") i niewielką - na czole (w wyniku Wielkiej Improwizacji). Konrad prezentuje ideę prometeizmu. Przechodzi metamorfozę - ujawnia się w nim siła du-chowa. Konrad jest samotnikiem, wizjonerem, poetą, bluźniercą, profetą. Podobnie jak mito-logiczny Prometeusz cechuje go bunt wobec tyranii niebios. Konrad uważa, iż świat stworzo-ny przez Boga jest niedoskonały; panuje w nim zło, cierpienie. Prometeizm cechuje uczucie wyższości, indywidualizm, pycha; cierpienie, samotna walka o szczęście ludzi. Bohater jest postacią tragiczną, nie spełnia dążeń. Mickiewicz poprzez prometeizm wyraża przyczynę klę-ski powstania listopadowego. Zaprzeczeniem prometeizmu jest chrześcijańska pokora, wiara w Polskę jako naród wybra-ny, który swym cierpieniem musi odkupić grzechy własne i ludzkości. Prześladowanie mło-dzieży i ucieczka w scenie V są analogią do sytuacji Chrystusa, który uniknął śmierci z rąk Heroda. Droga krzyżowa, uśmiercenie narodu na krzyżu - symbolizują powstanie listopadowe. Zmartwychwstanie - daje Polakom nadzieje na odzyskanie wolności. Niewinność - biała szata - jest pokornym, biernym oczekiwaniem na niepodległość. Mesjanizm to tłumaczenie historii za pomocą Biblii.

Prometeizm i mesjanizm w Dziadach

Materiały

Podział kosztów zysków i strat: pośrednie i bezpośrednie Podział kosztów działalności operacyjnej na koszty bezpośrednie i pośrednie Podział ten jest niezbędny do ustalenia kosztów sprzedanych produktów w wariancie kalkulacyjnym rachunku zysków i strat. Biorąc pod uwagę związki poszczególnych pozycji kosztów globalnych z technologią i organizacją procesu produkcyjnego wyróżnia się następujące kate...

Walter Alf jako bohater byroniczny Walter Alf jako typowy bohater byroniczny działa samotnie jest skłonny do desperackich czynów nieszczęśliwie zakochany w Aldonie poświęca życie osobiste dla ojczyzny bohater aktywny, walczy indywidualista skłócony ze światem, walczy z porządkiem rządzącym nim kieruje się emocjami i uczuciami impulsy...

Kariera Szekspirowskiej tragedii miłości w "Romeo i Julia" Kariera Szekspirowskiej tragedii miłości Dramat Romeo i Julia już w czasach Szekspira zapoczątkował swój wielki tryumfalny pochód poprzez sceny całego świata. Pierwsze inscenizacje powstawały w zespołach wędrownych aktorów angielskich. Żywotność utworu wiążę się z kręgiem ponadczasowych problemów, jakie zostały tu poruszone. Przede wszystk...

Jan Kochanowski - życie i twórczość Życie i twórczość Jana Kochanowskiego Jan Kochanowski był największym poetą polskiego odrodzenia, nazywanym „ojcem poezji polskiej”. Obdarzony niezwykłym słuchem językowym i talentem poetyckim, stał się sprawcą największego przełomu literackiego w historii polskiego piśmiennictwa, a jego spuścizna literacka na długie wieki pozo...

Przedsiębiorca korzystający z leasingu ADRESACI OFERTY LEASINGOWEJ Trendy rozwoju polskiej gospodarki powodują, że grupa przedsiębiorców dla których leasing stanowi często jedyną możliwość pozyskania środków niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej wciąż wzrasta. Przedsiębiorca korzystający z leasingu jest w stanie szybciej się rozwijać, modernizować park maszynowy i na ...

Psychoanaliza Freuda Sigmund Freud (1856-1939) - austriacki neurolog, psychiatra, twórca psychoanalizy. Początkowo zajmował się neuropatologią, później leczeniem nerwic, zwłaszcza histerii. W latach 1885-86 pracował w paryskiej klinice psychiatrycznej Salpetriere pod kierunkiem J.M. Charcot\'a. Po powrocie do Wiednia prowadził prywatną praktykę lekarską. Wspólnie z ...

Komizm i język "Powrotu posła" Komizm i język Powrotu posła Ulubiony gatunek dramatyczny oświecenia J. U. Niemcewicz przy¬stosował do celów, jakim miał służyć jego utwór. Wyposażył tekst w postaci jednoznacznie określone pod względem sympatii polity¬cznych, wprowadził dyskusję na tematy ogólnospołeczne. Poważne rozważania, argumenty, polemiki zatopione są w sc...

Podobieństwa i róźnice tragedii antycznej a szekspirowskiej Tragedia antyczna, a tragedia szekspirowska – podobieństwa i różnice. Omów na przykładzie „Antygony” Sofoklesa i „Makbeta”. Wiemy, że tragedia to gatunek dramatyczny powstały w starożytnej Grecji. Obejmuje on utwory, których ośrodkiem jest nieprzezwyciężony konflikt między dążeniami wybitnej jednostki, a siłami ...