Prasa w życiu społecznym

Lektura gazet cieszy się w Niemczech dużą popularnością. Pod względem ilości gazet na 1000 mieszkańców Niemcy plasują się na siódmym miejscu w Europie. 80% obywateli czyta gazetę codziennie, przeciętnie przez 30 min. Na rynku prasowym dominują dzienniki lokalne i regionalne. W dni powszednie ukazuje się 369 gazet z prawie 1580 wydaniami lokalnymi i regionalnymi. Sprzedawany nakład ogólny wynosi 25,2 mln egzemplarzy. Gazeta „Bild” osiąga najwyższy nakład- 4,5 mln egzemplarzy. Niemiecki rynek czasopism jest bardzo zróżnicowany, wliczając wszystkie czasopisma fachowe oferuje się na nim prawie 10 tys tytułów. Najsilniejszym segmentem są czasopisma fachowe. Natomiast liczba samodzielnych gazet stale spada. Prawo prasowe regulują krajowe ustawy prasowe. W punktach zasadniczych zawierają one jednakowe rozwiązania. Należy do nich obowiązek umieszczania stopki redakcyjnej, obowiązek rzetelności, prawo do odmawiania zeznań przez dziennikarzy oraz prawo do sprostowania nieprawdziwych informacji. Organem samokontroli wydawców i dziennikarzy jest Niemiecka Rada Prasowa, która zajmuje się wykroczeniami przeciwko obowiązkowi rzetelności i etyki dziennikarskiej. Jej stanowisko nie jest jednakże wiążące. Po wkroczeniu na teren Polski we wrześniu 1939r, Niemcy zlikwidowali wszystkie polskie wydawnictwa prasowe. Jednak dziennikarze i działacze konspiracyjni wydawali prasę tajną. Była to jedna z ważniejszych form, polskiego ruchu oporu. Ogółem znanych jest ok. 1400 tytułów czasopism powielanych nielegalnie. Po wyzwoleniu odbudowa prasy utrudniona była zniszczeniami bazy poligraficznej i dewastacją przemysłu papierniczego. Pierwsze gazety na wyzwolonych terenach to: „Trybuna Wolności”, „Rzeczpospolita”, „Życie Warszawy” i „Głos Ludu”. W czasach współczesnych, rynek prasowy i wydawniczy był tą częścią systemu medialnego, która najszybciej i najefektowniej zaczęła dostosowywać się do zmian politycznych i ekonomicznych. W procesie transformacji prasy należy wyróżnić trzy etapy: (1) między obradami Okrągłego Stołu a przyjęciem ustawy o likwidacji Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch” w dniu 22 III 1990r.; (2) od wejścia w życie Ustawy do zakończenia prac Komisji ds. likwidacji RSW, i procesu likwidacyjnego; (3) od początku 1992r. do chwili obecnej. Cechą pierwszego okresu było żywiołowe powstawanie nowych tytułów prasowych. Do końca 1991r.sądy wojewódzkie rejestrowały przeciętnie około 100 nowych pism miesięcznie. Ogólnokrajowy rejestr odnotował około 7 tys. założonych tytułów. Zdecydowany sukces odniosły pisma kobiece, poradnicze i sensacyjne jak „Nie”, „Skandale”, „Poradnik Domowy” i inne. Dużo trudniej było znaleźć swoje miejsce dziennikom. Wyjątkiem pozostaje „Gazeta Wyborcza”, która do chwili obecnej utrzymuje pozycję lidera na rynku w zakresie dzienników ogólnopolskich. Drugi okres transformacji rynku prasowego charakteryzuje kontynuacja żywiołowego procesu powstania nowych periodyków i proces likwidacji koncernu RSW, który miał 244 tytuły prasowe i 82 przedsiębiorstwa. „Gazeta Robotnicza” i „Zwierciadło” trafiły do sprzedaży przetargowej. Jedną z niewielu wzorcowych spółdzielni pracy pozostaje do dzisiaj redakcja „Polityki”. W trzeciej fazie transformacji rynku prasowego mamy do czynienia już z nową jakością. Prasa zaczęła podlegać zwykłym mechanizmom gry rynkowej, stała się towarem, który należało jak najlepiej sprzedać. Zniknął ostatecznie monopolista. W trzeciej fazie widać wyraźnie ustabilizowanie się rynku. Tytuły znalazły swoich odbiorców, a ci, którym się nie udało zawiesili swoją działalność.