Pozioma analiza bilansu przedsiębiorstwa

Pozioma analiza bilansu Poziomą analizą bilansu jest porównanie powiązań poziomych pomiędzy poszczególnymi pozycjami aktywów i pasywów, co pozwala na ocenę struktury majątkowo – kapitałowej firmy. Ma ona wysoki wpływ na poziom ryzyka finansowego, gdyż poszczególne składniki majątkowe różnią się między sobą stopniem płynności. Szczególnie ryzykowne jest angażowanie kapitałów w finansowanie składników majątku trwałego, bo łączy się z zamrożeniem środków na długi czas. Dlatego:  składniki majątkowe o niskiej płynności powinny być finansowane ze źródeł stabilnych (kapitał stały: kapitały własne, długoterminowe kredyty, pożyczki, obligacje). Finansowanie majątku trwałego krótkoterminowymi kapitałami obcymi, nawet w niewielkim zakresie, jest bardzo ryzykowne, gdyż wymaga częstego odnawiania zobowiązań. W przypadku trudności w pozyskaniu środków przedsiębiorstwo może stracić płynność finansową, co może doprowadzić do jego upadłości.  składniki majątkowe o wysokiej płynności mogą być finansowane przez kapitały udostępniane przedsiębiorstwu na krótki okres. Celem poziomej analizy bilansu jest ocena stopnia finansowania działalności przedsiębiorstwa funduszami własnymi i środkami obcymi oraz ocena jego płynności finansowej krótko- i długookresowej. 1. Wskaźniki odnoszące się do płynności długoterminowej: Złota reguła finansowania Jest relacją między wysokością kapitału stałego i wartością majątku trwałego, wyższą od jedności. Jej przestrzeganie oznacza, że majątek trwały jest w pełni finansowany kapitałem długoterminowym. Tę relację wyraża się przy pomocy wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym: FMTKS = KS/MT = (KW + ZD)/ MT FMTKS - wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym KS - kapitał stały KW - kapitał własny ZD - zobowiązania długoterminowe MT - majątek trwały Dla strategii agresywnej charakterystyczny poziom tego wskaźnika jest bliski 1,0. W miarę zmniejszania ryzyka finansowego, jego wartości rosną. Złota reguła bilansowa Kapitał własny spełnia funkcję gwarancyjną. Kredytodawcy są skłonni udostępnić przedsiębiorstwu swoje kapitały co najwyżej do wysokości równej wartości kapitału własnego. Dlatego istotna jest relacja między majątkiem trwałym i kapitałami własnymi. Określa się ją jako wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym: FMTKW = KW/MT Wskaźnik ten powinien mieścić się w przedziale (0,5;1), co ogranicza ryzyko utraty płynności. Sprzyja to finansowaniu przez przedsiębiorstwo także obrotowych składników majątku, co dodatkowo stabilizuje płynność krótkoterminową. Relacja mieszcząca się w tym przedziale jest nazywana złotą regułą bilansową lub złotą regułą bankową. W przypadku strategii zachowawczej poziom wskaźnika jest zbliżony do 1,0, natomiast dla strategii agresywnej przyjmuje wartości zbliżone do 0,5. 2. Wskaźnik odnoszący się do płynności krótkoterminowej: Złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa Ze względu na stosunkowo krótki czas związania majątek firmy może być finansowany krótkoterminowymi środkami obcymi. W praktyce zazwyczaj część środków obrotowych jest finansowana kapitałem stałym, co jest zgodne ze złotą regułą finansową. Ta część kapitału stałego, która finansuje środki obrotowe jest określana mianem kapitału obrotowego netto, którego zadaniem w przedsiębiorstwie jest zmniejszenie ryzyka wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych lub ze strat związanych z tymi środkami. Relacja ta może być ujęta w formie wzoru: BPF = MO/ZK BPF - wskaźnik bieżącej płynności finansowej MO - majątek obrotowy ZK - zobowiązania krótkoterminowe (kapitały krótkoterminowe i płatności bieżące) Jeżeli relacja ta jest wyższa od jedności, oznacza to dodatnią różnicę między kapitałem stałym a trwałymi składnikami majątku – część kapitałów długoterminowych pozostaje w ciągłej dyspozycji firmy i służy finansowaniu środków obrotowych. Kapitał obrotowy netto może być kapitałem własnym, sumą części kapitału własnego i zobowiązań długoterminowych lub tylko kapitałem obcym. Za korzystanie z kapitału przedsiębiorstwo jednak płaci odsetki, dlatego ich angażowanie w finansowanie działalności bieżącej nie zawsze jest opłacalne. Przestrzeganie powyższych reguł charakteryzujących relację między strukturą majątku i strukturą źródeł jego finansowania sprzyja utrzymaniu równowagi finansowej przedsiębiorstwa, warunkującej jego bieżącą egzystencję oraz przyszły rozwój. W ocenie wierzycieli i kredytodawców za optymalny uznaje się poziom relacji zbliżony do 2. Strategia umiarkowana: zakładając kompromis między ryzykiem finansowym i zyskami przyjmuje najczęściej poziom wskaźnika z przedziału (1,5; 2,0). Strategia agresywna: ukierunkowana na wzrost ryzyka przyjmuje wartości wskaźnika < 2, przy czym na poziomie < 1,2 występuje zagrożenie utraty płynności. Strategia zachowawcza: typowy poziom wskaźnika kształtuje się powyżej 2,0, gdyż ryzyko finansowe sprowadza się niemal do 0 (całość majątku obrotowego ma pokrycie w kapitale stałym). Zbyt wysoki poziom wskaźnika postrzegany jest zwykle jako nieumiejętność zagospodarowania płynnych zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. 3. Wskaźnik wyrażający strukturę kapitałową przedsiębiorstwa i informujący o stopniu finansowania majątku kapitałem własnym: FAK KW = KW / (MT+MO) Przy pomocy tego wskaźnika wyznacza się przedział określający poziom zadłużenia przedsiębiorstwa w zależności od przyjętej strategii finansowej. Strategia umiarkowana – przyjęta relacja kapitału własnego do obcego wynosi 1 : 1. Strategia agresywna – stopień zadłużenia przedsiębiorstwa jest tutaj relatywnie wysoki. Jest ono zainteresowane zaangażowaniem kapitałów obcych w jak największym zakresie. Górny poziom zadłużenia, który są skłonni zaakceptować dawcy kapitału obcego wyznaczany jest przez relację KW : KZ = 1 : 2, co oznacza, że do 70 % wartości pasywów mogłyby stanowić zobowiązania. Strategia zachowawcza – poziom zadłużenia jest tu względnie niski, relacja KW : KZ = 3 : 1 przyjmowana jest za dolną granicę zadłużenia, czyli zobowiązania wynoszą ¼ wartości pasywów. W praktyce przedziały zadłużenia typowe dla poszczególnych strategii są zróżnicowane branżowo, w zależności od stopnia ryzyka, jakim jest obarczone prowadzenie działalności gospodarczej, kapitałochłonności, średniej zyskowności.