Portret człowieka poczciwego



Mikołaj Rej jest określany mianem " ojca polskiej literatury". W swoich utworach ( " Żywot..." i "Krótka rozprawa...") podjął temat wsi. "Żywot człowieka poczciwego" Reja jest utworem parenetycznym - czyli propagującym pewien wzór osobowości, który ma być wzorem dla czytelnika. W utworze tym zamieścił opis życia szlachcica - ziemianina, któremu gospodarowanie zapewnia dostatek i jest źródłem wielu radości i satysfakcji. Życie jest podporządkowanie naturalnym zasadom i każdej porze roku - wiośnie, latu, jesieni, zimie odpowiada pewien etap życia, a mianowicie dzieciństwo, młodość, wiek dojrzały i starość, którą Rej ukazuje jako spokojne, pogodne bytowanie. Obserwując każdy z tych etapów, autor podaje wiele pouczeń jak wychować młodego człowieka, "co z nim czynić", gdy nadchodzi wiosna, lato... , lecz szczególny nacisk kładzie na wiek dojrzały. Twierdzi, że jest to obowiązek, który nakłada na człowieka herb, powinność wobec ojczyzny oraz cnoty, które należy spełniać. Rej zaangażował się emocjonalnie w ukazanie życia poczciwego szlachcica - ziemianina. Znał ziemiańskie życie w najdrobniejszych szczegółach z własnego doświadczenia i obserwacji, dlatego opis jest realistyczny. Człowiek poczciwy według Reja to ten, co "pokój czyni na ziemi" czyli postępuje właściwie, nikogo nie krzywdzi. Eksponuje w postawie szlachcica wiele zalet, a więc umiłowanie prawdy, sprawiedliwości, roztropności, cnoty. "Człowiek..." powinien umieć czytać, pisać, z pominięciem "szkodliwej" gramatyki i logiki. Ideał, według Reja, powinien sporo podróżować, jeździć konno, strzelać z muszkietu. Autor nie docenia roli i znaczenia nauki w wychowaniu. Łatwo odczytać tu filozofię stoicką, ponieważ nieobca jest Rejowi zasada złotego środka. Wśród haseł Reja funkcjonują : spokój, umiar, cnotliwe życie zgodne z naturą i rozumem. W utworze zawarty jest także epikureizm. Nie zakazuje on z całkowitej rezygnacji z korzystania z dobrodziejstw natury i wsi, namawia do umiarkowanego czerpania z rozrywek. O wiele ciekawszy wydaje się być przedstawiony w "Żywocie człowieka poczciwego" wzorzec negatywny postawy, istny antywzór szlachcica - ziemianina. Taki antybohater jest przede wszystkim zarozumiały, pełen pychy, dba o pozory i pogardza innymi ludźmi. Doskonała umiejętność obserwacji innych ludzi pozwala Rejowi stworzyć przekonujący i ironiczny wizerunek takiego człowieka: "...a on idzie, nawieszawszy dziwnych pstrych chobotów około siebie, na ludzi nie patrzy, tylko sam na się pogląda, cień upatruje, spluwa, choć m nie trzeba, rękawicę z tej ręki, na której sygnet sejmie /.../, kaszle, choć mu się nie chce, z kamyka na kamyk stąpa..." "Żywot..." jest nieocenionym źródłem do poznania bytu i obyczajów szerokich mas szlacheckich w wieku XVI. Odzwierciedlona została w tym utworze rejowska radość życia, umiłowanie domu rodzinnego, najbliższych, pracy ziemiańskiej i przyrody. Ten portret szlachcica-ziemianina ukazuje człowieka kierującego się powszechnie uznanymi cnotami i żyjącego zgodnie z naturalnymi prawami cyklu biologicznego. Twórczość Reja miała znaczenie przełomowe w dziejach literatury polskiej, była dowodem, że nie tylko łacina, ale również język polski nadaje się do wyrażenia różnorodnych uczuć i przeżyć. Poeta posługiwał się niezwykle bogatym słownictwem, wyrazistym, czasem nawet dosadnym, często zaczerpniętym z potocznego języka. Dla urozmaicenia swej wypowiedzi często używa pytań retorycznych, wykrzykników, zwraca się do czytelnika bezpośrednio. Mikołaj Rej bardzo umiejętnie operuje w "Żywocie człowieka poczciwego" zarówno przykładem pozytywnym, jak i antyprzykładem postaw szlachcica - ziemianina. Z utworu wynika pewien ideał, określony w sposób bardzo szczegółowy i niezwykle barwny.

Portret człowieka poczciwego

Materiały

Antysemityzm jako system totalitarny Czy antysemityzm to tylko wytwór systemów totali-tarnych w czasie II wojny światowej? Antysemityzm to ruch polityczno-gospodarczy, mający na celu zwalczanie żydostwa i jego wpływu na życie publiczne. Możemy wyróżni trzy kierunki zwalczania rasy żydowskiej. Pierwszy z nich to kierunek etyczny. Uważano bowiem, że wszystkie potrzeby Żydów sprowa...

Liryka grecka Safona z Lesbos - epifania - objawienie bóstwa w postaci cielesnej - epitalamia - pieśni weselne - Thiasos - stowarzyszenie towarzysko - religijne (nauka tańca, zachowania, pieśni, kult Afrodyty) Eros: ciało, zmysłowość, seks Psyche: dusza, duchowość, uczucie Eros + Psyche = miłość Safona w swej twórczości wprowadziła ody sa...

Hagiografia średniowieczna - przykłady Hagiografie były propagowanymi przez Kościół katolicki w Średniowieczu opowieściami o świętych, którzy poprzez asetyczny tryb życia osiągnęli zbawienie wieczne. Pierwsze hagiografie powstały już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa; spisywane były na Wschodzie i prezentowały zycie pustelników syryjskich i egipskich. Legenda o Św. Aleksym ma ...

"Byc człowiekiem - to być odpowiedzialnym". Ustosunkuj się do podanej tezy Aby w sposób krytyczny móc ustosunkować się do tezy: „Być człowiekiem – to być odpowiedzialnym”, należy najpierw odpowiedzieć sobie na pytanie, cóż owo człowieczeństwo oznacza. Znaczenie słowa „człowiek” rozpatrywać można w dwóch płaszczyznach: biologicznej i filozoficzno–teologicznej. Z biologicznego punktu w...

Hagiografia średniowieczna Hagiografia średniowieczna- omow zagadnienie na wybranych przykładach z literatury Hagiografia to żywopisarstwo świętych. są to utwory przedstawiające dzieje świętego , propagują i konstruują one wzór świętego (ascety)- ideał do naśladowania. Przykładem jest „Legenda o św. Aleksym”. Hagiografia - żywotopisarstwo świętych, ukształto...

Gospodarka otwarta Otwartość gospodarki — zjawisko dawno znane Wiele dawnych społeczeństw miało charakter autarkiczny — ich gospodarki były samowystarczalne. Polegając tylko na sobie bardzo, rzadko wchodziły w wymianę z innymi społeczeństwami. Oczywiście niektóre dobra mogły stanowić przedmiot wymiany /c społeczeń¬stwami sąsiednimi, lecz zasadn...

Sens tytułu "Przedwiośnie" a "Granica" 10. Rola tytułu literackiego \'\'PRZEDWIOŚNIE\'\' a \'\'GRANICA\'\'. \'\'Przedwiośnie\'\' --znaczenie dosłoiwne:przedwiośnie to pora roku, najczęściej występuje w Europie, pora przesilenia zimowo-wiosennego, jest to wstęp do wiosny, pora poprzedzająca wiosnę, duże wahania atmosferyczne, zmiany pogodowe, z dnia na dzień jest cieplej, okres...

"Kordian" - powstanie listopadowe Dramat \"Kordian\" został napisany w Szwajcarii w 1833 roku, a ukazał się w Paryżu w 1834 roku anonimowo. Utwór nawiązuje do powstania listopadowego, chociaż czas akcji umieszcza autor wcześniej, o czym mówi w przygotowaniu, w noc sylwestrową 1799-1800. Przedstawia sąd na przywódcami wydarzeń nawiązuje do 1830 roku tworząc dygnitarzy na okres...