Opracowanie "Przedwiośnia"



Stefan Żeromski „Przedwiośnie” „Przedwiośnie” (1925 r.) jest ostatnią, rozrachunkową powieścią Stefana Żeromskiego, wyra-żającą bolesne rozczarowanie świeżo odzyskaną niepodległością. Wprawdzie Polska zdołała ustalić granice państwa, ustabilizować swoją pozycję międzynaro-dową i rozpoczęła wewnętrzne scalanie w jedno państwo i ujednolicanie prawa, to jednak bo-rykała się z wieloma trudnościami wewnętrznymi, zwłaszcza natury politycznej. W pierwszym sejmie ustawodawczym powołanym w 1919 r. istniało aż 18 klubów parlamentarnych reprezentujących różne partie i żaden z nich nie był w stanie zdobyć większości. Rządy opie-rały się więc na chwiejnych koalicjach. Szczególnie drastycznym przejawem chaosu politycz-nego było zabójstwo prezydenta Narutowicza w 1925 r. Pogarszała się sytuacja ekonomiczna, szalała inflacja i wzrastało bezrobocie. Reakcją były gwałtowne protesty społeczne przybiera-jące formy strajków i demonstracji, które rząd starał się tłumić siłą. Wśród mniejszości naro-dowych na kresach zaczęły się ujawniać tendencje separatystyczne. Stefan Żeromski, zaniepokojony rozwojem wydarzeń w kraju, prowadził różnorodną działal-ność publicystyczną: jeździł ze spotkaniami autorskimi po kręgach plebiscytowych na Warmii i Mazurach, w czasie wojny z bolszewikami był korespondentem wojennym, organizował kra-jowy odział Pen-Clubu, w swych tekstach publicystycznych angażował się w tworzenie związków zawodowych robotników i inteligencji. „Przedwiośnie” ukończył we wrześniu 1924 r., a kiedy ukazało się drukiem - wywołało żywą dyskusję. Niesłusznie zarzucano autorowi znieważanie jedności narodowej i podżegnywanie do rewolucji. Odpowiedział artykułem w którym jednoznacznie oświadczył: „... nigdy nie byłem zwolennikiem rewolucji, czyli mor-dowania ludzi przez ludzi z racji rzeczy, dóbr i pieniędzy - we wszystkich swoich pismach, a w „Przedwiośniu” najdobitniej potępiam rzezie i kaźnie bolszewickie. Nikogo nie wzywałem na drogę komunizmu, lecz za pomocą tego utworu literackiego usiłowałem, o ile jest to moż-liwe, zabiec drogę komunizmowi, ostrzec, przerazić, odstraszyć” . Tytuł Tytuł powieści ma aż trzy znaczenia: • jedno dosłowne — określenie pory roku, kiedy Cezary wkracza na polską ziemię („Był pierwszy dzień przedwiośnia...”), a także, gdy widzimy go po raz ostatni, biorącego udział w manifestacji robotniczej • dwa metaforyczne — jest to nazwa etapu wstępnego w budowaniu niepodległej Polski („To dopiero przedwiośnie nasze” - deklaruje Gajowiec); — okres w życiu jednostki po-przedzający dojrzałość i charakteryzujący się wybuchem nieposkromionych sił witalnych pchających ku miłości (miłosne zbliżenie kochanków to „najistotniejszy, najzdrowszy, naj-tęższy obraz przedwiośnia” - stwierdza sam autor w przypisie do sceny miłosnej). Konstrukcja i fabuła powieści Zasadą budowy „Przedwiośnia” jest kontrast (Polska „szklanych domów” - Polska prawdzi-wa, Nawłoć - Chłodek, Gajowiec - Lutek). Oś kompozycyjną utworu stanowi biografia głównego bohatera. Jej kolejne etapy zostały przedstawione w trzech częściach powieści. 1. Utwór rozpoczyna zwięzły „Rodowód”, stanowiący jak gdyby konspekt powieści. Cezary Baryka, główna postać powieści, to syn pochodzącej z Siedlec Jadwigi z Dąbrowskich i Seweryna Baryki, wnuka powstańca z 1831 r. Pnąc się po szczeblach urzędniczej kariery w rosyjskim imperium trafił do Baku i tam w 1900 r. przyszedł na świat Cezary. Jego dzie-ciństwo upłynęło w cieplarnianej atmosferze zamożnego domu, pod opieką rodziców dba-jących o staranne wychowanie jedynaka. 2. Część pierwsza zat. „Szklane domy” obejmuje kilkadziesiąt lat życia bohatera od wy-buchu I wojny światowej po rok 1918, w którym Seweryn Baryka powraca do Polski. Za-prezentowana tu została genealogia społeczna i ideowa bohatera, a także obraz komuni-stycznej rewolucji (totalnej i apokaliptycznej, skierowanej przeciwko wszystkim warto-ściom dotychczasowego świata, wywołującej wszechogarniający chaos). Ta część przypomina powieść edukacyjną, traktującą o dorastaniu pokazanym na tle gwałtow-nych przemian dziejowych. Opowiedziana została stylem gawędziarskim przez wszech-wiedzącego narratora, stosującego niekiedy zatrzymanie toku opowiadania i zbliżenie wy-branej sceny. • Seweryn Baryka zostaje powołany do wojska; • dorastający Cezary wymyka się spod wpływu matki, przestaje chodzić do szkoły, staje się bywalcem wieców, coraz bardziej zafascynowanym głoszonymi na nich ideami rewolucyjnymi; • nowe władze rekwirują mieszkanie, a matka wyprzedaje się, by wyżywić rodzinę, • pani Jadwiga, za pomoc udzieloną uciekającej z Rosji arystokratce, zostaje aresz-towana i skierowana do ciężkich prac publicznych. Wkrótce umiera z wycieńczenia; • wiosną 1918 r. Cezary jest świadkiem krwawych walk między Ormianami i Tata-rami; • jesienią władze tureckie zmuszają Barykę do pracy przy grzebaniu trupów. Tu od-najduje go ojciec (walczył w polskich legionach); • zimą Barykowie z fałszywymi paszportami wyruszają do Polski (ojciec opowiada synowi o rodzącej się w wyzwolonej ojczyźnie nowej cywilizacji). W drodze pan Seweryn umiera, a Cezary patrząc na nędzę przygranicznej mieściny, pyta: „Gdzież są twoje szklane domy?...”. 3. Część druga, „Nawłoć” to autonomiczna nowela, która mogłaby ukazać się osobno. Opi-suje półtora roku z życia Baryki i skupia się zwłaszcza na kilku miesiącach spędzonych przez niego na wsi, a ukazanych z epickim bogactwem szczegółów. Jest to wizja wyzwolonej Polski prowincjonalnej, której miniaturę stanowi „państwo nawłoc-kie”. • Cezary, zgodnie z wolą ojca, dociera do Warszawy, do Szymona Gajowca (dawne-go znajomego matki, teraz urzędnika w Ministerstwie Skarbu), który znajduje mu posadę w biurze; • młodzieniec rozpoczyna studia medyczne, ale wybucha wojna z bolszewikami i wstępuje do wojska; • zaprzyjaźnia się z Hipolitem Wielosławskim (ratuje mu życie) i jesienią, po demo-bilizacji, przyjmuje jego zaproszenie do rodowego majątku, Nawłoci; • flirtuje z Karoliną Szarłatowiczówną, cioteczną siostrą Hipolita (utraciwszy posia-dłość na Ukrainie, zagarniętą przez bolszewików, zarabia zajmując się drobiem), czym wzbudza zazdrość Wandy Okszyńskiej (krewnej pana Turzyńskiego, rządcy majątku). Doprowadza to do tragedii: Karolina umiera otruta przez nią. • prawdziwe uczucie wiąże go jednak z piękną wdową Laurą Kościeniecką, narze-czoną nuworysza Barwickiego. Właścicielka Leńca ukrywa romans, gdyż zależy jej na majątku narzeczonego. • po skandalicznej bójce z Barwickim Cezary zaszywa się w Chłodku, „folwarczku” Wielosławskich. Tu poznaje beznadziejną egzystencję chłopów, a na wieść o mał-żeństwie Laury, powraca do Warszawy. 4. Część trzecia, „Wiatr od wschodu”, ma zupełnie inny charakter. Podstawową formą podawczą jest tu dialog między przedstawicielami dwóch ugrupowań toczony za pośred-nictwem bohatera. Autor wprowadził tu formy zbliżone do gatunków publicystycznych: reportażu i sprawozdania prasowego. Życie i sprawy bohatera znajdują się na dalszym pla-nie, on sam schodzi na pozycje obserwatora i dopiero zakończenie stawia Cezarego Barykę w centrum zdarzeń. • Cezary wznawia studia medyczne, zamieszkuje u kolegi, Buławnika, wynajmujące-go pokój w nędznej dzielnicy żydowskiej; • Gajowiec zatrudnia go przy opracowywaniu materiałów do swojej książki analizu-jącej ekonomiczną, społeczną i polityczną sytuację odradzającego się państwa (przyświecają mu idee dziewiętnastowiecznych pozytywistów, społeczników, socja-listów, twórców idei spółdzielczości); • komunizujący student prawa, Antoni Lulek zabiera Cezarego na „konferencję orga-nizacyjno-informacyjną” członków swojej partii, gdzie bohater poznaje gorzką i wstrząsającą prawdę o sposobach traktowania więźniów politycznych; • będąc pod wrażeniem poznanych faktów polemizuje z Gajowcem, zwolennikiem stopniowych reform; • na początku marca spotyka się z Laurą w Ogrodzie Saskim, gdzie następuje osta-teczne zerwanie kochanków; • pierwszego dnia przedwiośnia wielka manifestacja robotnicza zorganizowana przez komunistów idzie w kierunku Belwederu, kiedy jednak na jej drodze staje oddział piechoty, „Baryka wyszedł z szeregów robotników i parł oddzielnie na ten szary mur żołnierzy” na czele zabiedzonego tłumu. „Przedwiośnie” dyskusją ideową W powieści nie ma postaci, która reprezentowałaby niepodważalną rację. Główny bohater jest młodzieńcem poszukującym dla siebie idei i swojego miejsca w odrodzonej Polsce. Obcy w kraju, wyraźniej widzi jego sytuację i silniej przeżywa rozbieżność między idealnym wyobra-żeniem o wolnej ojczyźnie (utopijna wizja szklanych domów) a realnością. Gdy dyskutuje z komunistami, przywołuje argumenty Gajowca (stopniowe, a zatem powolne reformy, których podstawą powinna być stabilizacja pieniądza, upowszechnienie oświaty, sprawna dobrze zor-ganizowana policja państwowa ), rozmawiając zaś z Gajowcem - przeciwstawia się jego po-glądom powtarzając to, co usłyszał na zebraniu komunistów (a zatem proponuje rewolucję, a co za tym idzie utopienie kraju w krwi i zagrożenie jego bytu państwowego). Miota się między różnymi ideami, nie utożsamiając się z żadną z nich. Żeromski nie broni więc żadnej z koncepcji, ostrzega natomiast przed konsekwencjami, jakie grożą Polsce, jeśli nie znajdzie ona idei konkurencyjnej wobec komunizmu.

Opracowanie "Przedwiośnia"

Materiały

Funkcja urzędów i sejmu w literaturze renesansowej Funkcjonowanie urzędów, sejmu, władzy królewskiej w świetle literatury renesansowej - sądy nie wydają sprawiedliwych wyroków - (“Łaski, czyli o karze za mężobójstwo\" AFM) - duży eksport płodów rolnych, niedostatki na własnym rynku - (“O poprawie RP\" - AMF) - brak jednolitego systemu miar i wag, kontrola jakośi i cen towarów - (&...

Co to są definicje normatywne? Definicje normatywne – akcentują podporządkowanie się zachowań ludzkich normom, wartościom i modelom. Wzory, modele i zasady wartościowania są traktowane jako elementy konstytutywne kultury, a podporządkowanie się tymże normom jako właściwość zachowań kulturowych. Kultura jest tu pojmowana jako zespół norm obowiązujących członków danej spo...

Motywy biblijne w literaturze Motywy biblijne w literaturze późniejszych epok - Biblia, jako jedna z podstaw kultury europejskiej, stanowi zbiór tekstów, do których autorzy kolejnych epok odwołują się bardzo często: średniowiecze: wszelkie misteria tego okresu oparte są na motywach biblijnych; \"Bogurodzica\", która stanowi również dokument historii naszego języka oparta...

Metody zarządzania Czego oczekuje się od menedżera? - aby w sposób profesjonalny, systemowy podszedł do zarządzania. Metody zarządzania – są to narzędzia realizacji podstawowych funkcji zarządzania. Menedżer powinien wypełniać rolę dobrze, osobiście, stosując sprawdzone metody. Podstawowe role, metody (techniki) – sprawne zarządzanie daną organ...

Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji WARTA Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji WARTA TUiR WARTA jest jednym z największych i najstarszym zarazem polskim towarzystwem ubezpieczeniowym. Do czasu rozpoczęcia procesu transformacji systemowej w Polsce przedsiębiorstwo działało w warunkach monopolistycznych. Istniał bowiem podział „rynku” między tę firmę i Państwowy Zakład ...

Tragizm i konflikt antyczny TRAGIZM - kategoria estetyczna oznaczająca nierozwiązalny konflikt między dążeniami jednostki a siłami zewnętrznymi lub między różnymi dążeniami i skłonnościami tej samej jednostki zakończony klęską. Konflikt antyczny polega na istnieniu przeciwstawnych, równorzędnych racji, pomiędzy którymi nie sposób dokonać wyboru. Każde posunięcie bohater...

Opis Liryk lozańskich Mickiewicza \"Liryki lozańskie\" Mickiewicz napisał w 1839 r.. Tak zatytułował cykl wierszy, w których dostrzec można echo przeżyć duchowych całego pokolenia emigrantów polskich, rozproszonych po świecie, rozdartych wewnętrznie, tęskniących za krajem. Cytat egzemplifikujący dolę tułacza \"Skałom trzeba stać i grozić, Obłokom deszcze przewozić, Błys...

Pan Tadeusz - wymowa ideowa Nadrzędną rolą tego dzieła było podniesienie narodu na duchu po klęsce powstania listopadowego. Poza tym utwór pokazuje jaką siłę tworzą ludzie zjednoczeni przeciw jednemu wrogowi. W księdze XII \"Kochajmy się\" poeta opisał ludzi, którzy podczas wiosennych obrządków myśleli o przyszłej wojnie i czekali na wojska napoleońskie. Wierzono, że po ty...