Opowiadania Borowskiego - charakterystyka

OPOWIADANIA TADEUSZA BOROWSKIEGO „Pożegnanie z Marią” -to nie bohaterska walka z okupantem, ale interesy, próba jak najlepszego poziomu życia. Tadek traci Marię, którą złapano, gdy dostarczała bimber . Obraz nie heroiczny, prawdziwy, wysnuty z gorzkiej prawdy o człowieku. Stwierdza, że człowiek może przystosować się do każdych warunków, bardzo łatwo przekracza się granicę między katem a ofiarą. Rzeczywistość pozaobozowa jest także rodzajem obozu. Ludzie przystosowują się do wojny, akceptują zło, zniewolenie, doskonale dają sobie radę w takiej sytuacji (właściciel przedsiębiorstwa budowlanego). W mieście nie ma miejsca na walkę z okupantem. Interesy prowadzi się z każdym i wszędzie. Ukazuje codzienne życie mieszkańców. W zakładzie - handel materiałami budowlanymi, pędzenie bimbru, handel meblami, biżuterią itp. W zagrożonym człowieku rodzą się najniższe instynkty. Jedynym celem jest przetrwać, nie bacząc na innych. „Każdy ratuje się jak może”, Wzbogacenie się i doczekanie do końca wojny: „Ja tam wierzę, że przyjdzie taki czas, kiedy człowiekowi pozwolą spokojnie handlować” . „Życie na niby” Utożsamiając się z Tadeuszem ma świadomość własnej winy i współodpowiedzialności za czyny. Kierowała nim tak jak innymi chęć przeżycia. Ludzie akceptują okrucieństwo. Zakład daje poczucie bezpieczeństwa „Bramę składu kierownik przymykał. Gdy łapanka obejmowała ulicę zamykaliśmy ją na kłódkę”. Nawet los ukochanej obojętny „Jak się później dowiedziałem, Marię, jako aryjsko- semickiego mischlinga, wywieziono wraz z transportem do osławionego obozu nad morzem , zagazowano w komorze gazowej, a ciało jej zapewne przerobiono na mydło” „U nas w Auschwitzu” - Tadek przeniesiony z Brzezinki do Oswięcimia na kursy sanitarne. Ma lepiej niż inni - nie chodzi w pasiaku, ma co jeść. Obóz zadbany, mecze bokserskie, puff - burdel. Zastanawia się nad opętaniem człowieka przez człowieka. Nie może zrozumieć że można zabijać miliony ludzi tak, że nikt o tym nie wie, więzić i upokarzać - nikt nie reaguje. Trzeba zapamiętać „Bo może z tego obozu i z tego czasu oszustw będziemy musieli zdać ludziom żywym relację i stanąć w obronie zmarłych”. Na Pawiaku „potwornie rozwinięta technika męczenia człowieka”, pierwowzór w starożytnośći „która byłą olbrzymim koncentracyjnym obozem, gdzie niewolnikowi wypalano znak własności na czole i krzyżowano za ucieczkę”, „godność człowieka naprawdę leży w jego myśli i jego uczuciu”. Normalne życia, próba zorganizowania kawałka kiełbasy na kolację, burdel obozowy, samochody pełne nagich kobiet, a tutaj dziesięć tysięcy mężczyzn; ludzie mają nadzieję, że wojna się skończy, będzie inny świat, matki wyrzekają się własnych dzieci, żony sprzedają się za kawałek chleba. Jak mało jest w Europie ludzi, których by inni ludzie nie pragnęli zamordować. „Ludzie którzy szli” -starsi więźniowie grają w piłkę, a obok gazują tysiące ludzi. W obozie było coraz lepiej, im gorzej Niemcom, tym lepiej więźniom. „Proszę państwa do gazu” - poszedł kiedyś na rampę, aby zorganizować coś do jedzenia i ubrania, poinstruowano go co może brać. Na podłodze wagonów leżały stratowane niemowlęta (w kale). Ludzie podeptani, kalecy, matka wyrzeka się swojego dziecka. Gdy wracają do obozu transport pali się już. „Dzień na Harmenzach” pracuje w gospodarstwie Harmenze. Zakłada szyny do kolejki wąskotorowej. Mydło dla Haneczki zwinięte przez Iwana. Tadek pilnuje Greków. Stary Żyd - Beker powiesił syna za kradzież chleba. Tadek straszy Bekera - wybiórka do gazu. Przepowiada - Beker do gazu. Obóz wytwarza własny kodeks moralny, któremu więźniowie muszą się podporządkować, aby przeżyć. Ci którzy przetrwali obozy to wg. Borowskiego kombinatorzy pozbawieni moralności. Obóz wytworzył nieznany wcześniej system życia. Więźniowie znaleźli się w nowej sytuacji, muszą zaakceptować niemoralność aby przetrwać. Borowski pyta czy są różne moralności - nie. Jest tylko jedna moralność - albo się jest albo nie. Więźniowie podlegają niszczeniu moralnemu - psychicznemu - dezintegracja świadomości. Instynkt przeżycia czyni z człowieka zwierze i niewolnika „Nadzieja nigdy nie wyrządziła tyle zła”