Obraz stosunków międzyludzkich w "Tangu"



Obraz stosunków międzyludzkich w Tangu Mrożek przedstawia w Tangu grupę postaci połączoną więzami krwi (trzypokoleniowa rodzina) i dwie osoby pozostające z nimi w bliskich stosunkach (Ala i Edek). Domowym życiem bohaterów rzą¬dzi bezwład, entropia i anarchia – jak stwierdza Artur. Próba przywrócenia przez niego formy jest zarazem usiłowaniem scalenia tego chaotycznego świata poprzez uporządkowanie relacji między osoba¬mi. Związki międzyludzkie w teatrze Mrożka stają się niemal absolutem. Układ sił jest bezwzględny, jak w tzw. teatrze absurdu prawa Natury. I ta konieczność bezsensowna jest chyba tym, co go łączy z teatrem absurdu. To teatr losu tym różny od tragedii, że pozbawiony godności losu. Rzeczywistość ujęta w kategorie ostate¬czne staje się mistyczna albo groteskowa, trzeciego wyjścia nie ma, wszystkie inne to względność i kompromis. Absolut graniczy z absur-dem [. .].4 Ten komentarz Marty Piwińskiej wprowadza w charakter utworów Mrożka i wskazuje pewien trop interpretacyjny. Dramaturgia tego autora bywała przedmiotem refleksji w różnych aspektach. Różnorod¬ność interpretacji jest jednak najczęściej wynikiem analizy stosunków panujących w domu Stomila i Eleonory. Na początek przyjrzyjmy się powiązaniom rodzinnym, by później skupić uwagę na osobie Edka i jego kontaktach z innymi postaciami dramatu. Tango przedstawia pewną rodzinę złożoną z przedstawicieli trzech pokoleń. Biorąc pod uwagę tę grupę postaci, można stwierdzić, że utwór nawiązuje do mieszczańskiej komedii rodzinnej. Pod wzglę¬dem wymowy dramat jest zarazem krytyką bezmyślnej awangar¬dowości prowadzącej do utraty prawdziwych wartości, przestrogą przed naiwnym romantyzmem (Artur) prowadzącym (o ironio!) do totalitaryzmu, wskazaniem konsekwencji zaprzepaszczenia norm moralnych i modnej pogoni za całkowitą wolnością. Relacje rodzinne w Tangu ocenia i komentuje przede wszystkim Artur, który samotnie – jak szalony bohater romantyczny – podejmu¬je próbę ocalenia wartości lekceważonych i miażdżonych przez nowoczesnych rodziców. W domu panują pewne, przez wszystkich (oprócz Artura) przestrzegane, „zasady”: tolerancja, swoboda, odstępstwo od tradycyjnie pojmowanych norm współżycia w rodzinie itp. Głoszone przez Eleonorę i Stomila hasła absolutnej wolności dotyczą wszystkich domowników i wszelkich przejawów życia. W myśl tych ideałów Stomil nie zwraca uwagi na wiarołomstwo swojej żony, Eleonora wyzbywa się jakichkolwiek hamulców natury moral¬nej, Babcia zachowuje się i wyraża jak młoda zbuntowana pannica. Nikt z wymienionych osób nie wypełnia zadań wynikających z ukła¬du relacji rodzinnych. Małżonkowie traktują się nawzajem jak znajo¬mi, Babcia nie stoi na straży tradycyjnych wartości i nie stara się uzdrowić relacji między Stomilem i Eleonorą, zaś matka Artura (Ele¬onora) wręcz jawnie protestuje przeciwko próbom odnowienia dawnych konwencji. Wydaje się, że tylko postawa Artura zakłóca wzajemną akceptację i poszanowanie wolności tak kultywowanej w tym domu. Spójrzmy jednak bardziej wnikliwie na panujące tu sto¬sunki i zastanówmy się, jak realizują się w nich poszczególni bohaterowie. Mimo sukcesu, jakim jest osiągnięcie owej wymarzonej wolności, nie ma tu osób szczęśliwych. Bezgraniczna swoboda odebrała im zdolność przeżywania – nie potrafią kochać ani cierpieć, nie stać ich na żadne emocje. Kontrrewolucyjne dążenia Artura do przywrócenia właściwych proporcji pomiędzy wolnością a ładem sytuują go na pozycji przeciwnika ideowego. Jest synem i wnukiem, który nie ma żadnego oparcia w rodzinie i – na dodatek – reprezentuje „groźne” poglądy. Wuj Eugeniusz miota się pomiędzy innymi, przystając do tych, którzy akurat dominują w tym dziwnym mikrospołeczeństwie. Ala, która – jak oczekuje Artur – ma wejść do rodziny, również pozostaje w gruncie rzeczy w luźnych stosunkach ze wszystkimi, nawet z narzeczonym, którego beznamiętnie informuje o swojej zdradzie. Czy zatem można interpretować Tango jako utwór o kryzysie rodziny? Na pewno tak, choć warto dodać, że ta mała grupa społeczna i panujące w niej układy są tu znakiem i karykaturą relacji społecznych w ogóle, także w skali narodowej. Obraz stosunków międzyludzkich w dramacie Mrożka dopełniają kontakty Edka z pozostałymi bohaterami. Autor wyposażył go w cechy prostaka – a więc człowieka nie podlegającego ograniczeniom wynikającym z wychowania, wykształcenia, ogłady towarzyskiej. W tym sensie Edek jest ucieleśnieniem wolności – dlatego tak łatwo i szybko zdobywa akceptację gorliwych zwolenników tej idei. Bez Edka nikt się nie mógł obejść, każdemu na coś był potrzebny: Eugenii do kart, Eleonorze do łóżka, Stomilowi do pozbycia się mieszczańs¬kich obciążeń, Ali do przeciwstawienia się zasadom Artura, Arturowi do urzeczywistnienia jego zasad.5 Jako autentyczny wzór swobody, Edek jest przydatny każdemu do innych celów i zawsze stara się sprostać stawianym mu wymaganiom. Ów „naturalny” człowiek wyzwolony staje się szybko tym, który odbiera wolność innym, podporządkowuje ich sobie i siłą wymusza posłuch. To właśnie Edek, nie idealista Artur, zwycięża i w gruncie rzeczy, wymuszając posłuszną postawę domowników, narzuca swój porządek. Edek jest postacią, która pozwala przełożyć relacje rodzinne na ogólnospołeczne. Rozważania o wolności pozwala uzupełnić reflek¬sją o władzy. Te dwa pojęcia stają teraz w szczególnej opozycji. Ucie¬leśnienie wolności zdobywa władzę, sprawia, że odtąd styl życia pod¬porządkowanych mu bohaterów nie będzie miał wiele wspólnego z prawdziwą wolnością. Edek przychodzi z zewnątrz, spoza rodziny, i – jak się okazuje – tylko on potrafi narzucić swoje zdanie. Znamienne jest oddanie władzy w obce ręce. Stosunki między bohaterami Tanga są karykaturalnym wyobra¬żeniem relacji społecznych w sensie bardziej ogólnym. Ich obraz drażni i wróży katastrofę. Chaos i zaprzepaszczenie wartości moral¬nych koniecznych w kontaktach między ludźmi zawsze prowadzi do nieszczęścia. W dramacie Mrożka groteskowo wykrzywione relacje między ludami wieńczy podobny im w charakterze, choć jakościowo przeciwstawny, finał: formę przywraca Edek i on prowadzi w sza¬leńczym tańcu.

Obraz stosunków międzyludzkich w "Tangu"

Materiały

Wojna w wierszach "Campo i Fiori" i "Ocalony" Temat wojny i różne jego ujęcia w wierszach polskich poetów Czesław Miłosz \"Campo di Fiori\" Piosenka o końcu świata - czytelnik obserwuje pogodzenie się podmiotu lirycznego z faktem, że oto koniec świata \"staje się już\", mimo że w wierszu pojawiają się sielankowe niemal obrazy. Oczekiwany kataklizm nie nadchodzi, oto kobiety spacerują ...

Młodzi gniewni, czyli młodość w wybranych utworach 19. Młodzi gniewni-MŁODOŚĆ Młodość to najpiękniejszy okres w życiu każdego człowieka. To czas zmian w psychice, czas kształcenia się pełnej świadomość każdego z nas. Młodzi ludzie inaczej myślą, czują i rozumieją, bardziej spontanicznie podejmują decyzje. Potrafią mocniej kochać i głębiej wierzyć światu i ludziom - to właśnie czyni ich lepszy...

Bunt przeciwko Bogu w "Dies irae" 2. Bunt przeciw Bogu w hymnie \"Dies irae\" Jana Kasprowicza. - \"Dies irae\" (Dzień gniewu) - Jest utrzymany w tonie pesymistycznym. Autor opisuje w nim swoją wizję końca świata i sądu ostatecznego. Wiersz, swoją budową i tematyką przypomina średniowieczne utwory religijne, np \"Dies irae\" Tomasza z Celano. W utworze jest ukazana...

Motyw Rosji w literaturze Rosja Rosja (zarówno carska, jak i radziecka) była wielokrotnie przywoływana w utworach literackich. Obraz kraju stanowił tło dla opisywanych wydarzeń bądź też był punktem wyjścia dla roz¬ważań o zmianach zachodzących w rze¬czywistości rosyjskiej. Niekiedy Rosja traktowana była jako główny bohater dzieła literackiego. A.S. Puszkin &#...

Polska poezja wobec okupacji 1. Krzysztof Kamil Baczyński. - \"Wybór\" - obraz walki, ludzie dokonując wyboru walki biorą także na siebie ciężar moralny tej walki. Deklaracja postawy czynnej, poczucie patriotycznego obowiązku. Sam Baczyński nie był człowiekiem czynu, ale podnosi karabin, wie, że musi walczyć, tym samym marnując swoje życie. - \"Z głową na karabinie\" ...

Depozyty importowe - wyjaśnienie DEPOZYTY IMPORTOWE –państwo uzależnia zgodę na dokonanie importu od wpłacenia przez importera na specjalny rachunek określonej wartości importowanych towarów przy czym wpłata ta ma charakter depozytu i jest po upływie określonego przez państwo okresu zwracana. Powoduje to dla importera dodatkowe koszty, gdyż na depozyt należy zablokować ś...

Romantyczni kochankowie "Cierpienia młodego wertera" i "Giaura' Romantyczna miłość i romantyczni kochankowie w świetle \"Cierpień młodego Wertera\" i \"Giaura\". I. Plan: I. Wprowadzenie: 1. Bohater - kochanek. 2. Dwaj romantyczni kochankowie - Werter i Giaur. II. Rozwinięcie: 1. Pierwszy kontakt z nowym typem bohatera: a.) Kim oni są? b.) Co robią? c.) Dl...

Pozytywizm - opis epoki Od 1864 do 1890 roku panuje w literaturze kierunek pozytywistyczny-realistyczny, który głosi podział społeczeństwa na pozytywistów: ludzi społecznie użytecznych i pasożytów: ludzi uchylających się od pracy na rzecz całego społeczeństwa. Nazwa epoki została zaczerpnięta z nurtu filozoficznego zapoczątkowanego przez A. Comte\'a , J.S. Milla, H. ...