Nurt troski patriotycznej



Nurt troski patriotycznej w twórczości poetów i pisarzy staropolskich. Na przelomie XIV i XV wieku w krajach zachodnioeuropejskich zaczely pojawiac sie podwaliny nowej epoki - Odrodzenia . Podstawowe zalozenia tej epoki takie jak : umilowanie Ojczyzny i jej przyrody , czy kult wiedzy i nauki dotarly do Polski z duzym opoznieniem . Spowodowane to bylo powstaniem w kraju nowego ustroju - parlamentaryzmu szlacheckiego . Szlachta zdobyla wladze w kraju i zaczela sie bogacic , natomiast mieszczanstwo zaczelo ubozec , a miasta , ktore na zachodzie byly ogniskami Odrodzenia , zaczely upadac . W tym trudnym okresie pojawily sie pierwsze utwory poetycki napisane w naszym jezyku . Pionierem polszczyzny literackiej i "ojcem" naszej literatury narodowej byl Mikolaj Rej . Wprawdzie to nie on zaczal pierwszy pisac po polsku , ale jego autorytet i popularnosc przesadzily o zwyciestwie jezyka ojczystego w literaturze narodowej . Rej swiadomie odgrywal role nauczyciela i wychowawcy szlachty . Swoje poglady nad wychowaniem dzieci i mlodziezy na patriotow przedstawil w "Zywocie czlowieka poczciwego". Autor udziela wskazowek jak nalezy ksztaltowac osobowosc swoich dzieci , poleca cwiczenia prowadzace do zdobycia umiejetnosci , zwraca uwage na wychowanie fizyczne , wyrobienie zrecznosci . Wedlug niego mlody szlachcic powinien dobrze jezdzic konno -wykorzystujac ta umiejetnosc dla rozrywki , a jesli zajdzie potrzeba w walce . Powinien posiadac umiejetnosc zachowania sie w towarzystwie , musi pieknie sie wyslawiac . Autor pochwala zycie na wsi ,poniewaz praca w gospodarstwie sprzyja wewnetrznej harmonii , daje poczucie satysfakcji. Rej wyrazil w utworze pogarde dla nauki i uczonych . Uwaza , ze nie nalezy uczyc sie gramatyki , retoryki , astronomii czy arytmetyki . Ta wiedze czlowiek powinien zdobywac w swoich podrozach . Wedlug niego wartosc czlowieka mierzy sie roztropnoscia , sprawiedliwoscia , milosierdziem, statecznoscia i staloscia . Kolejnym poeta , zajmujacym sie problemem reform stosunkow spolecznych i religijnych , byl Andrzej Frycz Modrzewski . Traktat "O poprawie Rzeczypospolitej" , obejmujacy piec ksiag : "O obyczajach" , "O prawach" , "O wojnie" , "O kosciele" , "O szkole" uznany zostal za jego najwybitniejsze dzielo . Modrzewski przedstawil w swym utworze zasady zycia spolecznego , religijnego i obyczajowego , wedlug jakich powinno byc zorganizowane doskonale panstwo . Wyplynely stad postulaty dotyczace zmian w Rzeczypospolitej . Poglady Modrzewskiego nalezaly do wybitnych osiagniec ludzkiej mysli w dobie renesansu i tworza chlubna karte w tradycjach polskiego narodu . Nie urodzenie , wedlug Modrzewskiego , lecz zdolnosci , umiejetnosci , walory moralne i zaslugi stanowia o wartosci czlowieka . Byl zdania , ze : "Ludzi znanych z cnoty i wslawionych wielkimi wobec Rzeczypospolitej zaslugami nalezy uwazac za szlachte , chocby pochodzili z nieszlachetnych rodzicow" . Za nieodzowny zas fundament panstwa uwazal praworzadnosc : "Bo to pewne , ze Rzeczapospolita ma rzadzic nie wola wladcy , ale nakazy prawa" . Potepial wojny zaborcze i wysuwal projekt powolania miedzynarodowego organu do rozstrzygania spornych spraw na drodze pokojowej . Docenial znaczenie oswiaty i domagal sie opieki panstwa nad szkolnictwem , a zawod nauczycielski uwzal za zaszczytny i pelen odpowiedzialnosci . Nastepnym poeta , ktoremu rownie bardzo zalezalo na rozbudzeniu w Polakach zachowan i uczuc patriotycznych byl Jan Kochanowski , ktory swoja prace uwazal za sluzbe spoleczna . Kochanowski mimo , ze osiadl na wsi , ktora niechetnie opuszczal , sledzil pilnie zycie calego kraju i bral w nim udzial , dostrzegal zlo , jakie panoszylo sie w kraju i zdobyl sie na ostra krytyke stanu szlacheckiego w swoich utworach . Najdoklaniej scharakteryzowal szlachte polska w dramacie pt. "Odprawa poslow greckich" , gdzie ukazal ja w osobach mieszkancow Troi . Aleksander - Parys to typowy przedstawiciel polskiej mlodziezy . W jego postaci zebral poeta wszystkie wady swojego narodu . Aleksander byl skonczonym egoista , rozprozniaczonym i zniewiescialym , mimo , ze narodowi grozila wojna nie chcial oddac Heleny , dobro wlasne stawial ponad dobrem narodu . Rada krolewska to polska szlachta , przekupna i lamiaca prawo . W piesni choru przypomina poeta tym , ktorzy rzadza krajem , cel wladzy panstwowej - dobro narodu . Za te wszystkie wady mieszkancy Troi maja ciezko zaplacic ( przepowiednie o zburzeniu Troi ). W tak dosadny sposob Kochanowski przestrzegl narod przed skutkami wad szlacheckich , a przede wszystkim przed egoizmem . Troska patriotyczna podyktowala mu rowniez "Piesn V" ( O spustoszeniu Podola ) w ktorej poeta narzeka na zniewiescialosc szlachty , ktora zapomniala juz rzemiosla rycerskiego . Poeta ubolewa nad upadkiem ducha rycerskiego w narodzie i w konsekwencji na bezbronnosc narodu i zagrozenie granic , ktore sa prawie nie strzezone . Troska o przyszlosc Polski kierowal sie rowniez Piotr Skarga piszac swoje " Kazania sejmowe " . Choc powstaly one jedynie dla celow politycznych i nigdy nie zostaly wygloszone na Sejmie sa dla nas przykladem znajomosci i opanowania przez Skarge sztuki wymowy . Rozprawiajac o " chorobach " Rzeczypospolitej odwolal sie do Biblii przywolujac potrzebne cytaty . probowal analizowac przyczyny upadku Polski a takze poszukiwal drogi prowadzacej do poprawy sytuacji w ktorej znalazla sie Ojczyzna . Podczas gdy Piotr Skarga swoje obawy o przyszlosc narodu zawarl w " Kazaniach sejmowych " Waclaw Potocki psluzyl sie , dla osiagniecia tego samego celu , bardzo wowczas modnymi satyrami . Przede wszystkim skrytykowal w nich szlachte , ktorej poczynania uwazal za niepowazne . Jego krytyce zostalo poddane rowniez pospolite ruszenie bedace dla wielu szlachcicow miejscem spotkan towarzyskich , okazja do wypicia . Potocki przez negatywne przedstawienie pospolitego ruszenia pragnal przyczynic sie do powstania regularnej armii o ktora walczylo wiele wybitnych osobistosci tamtych czasow . Porzez osmieszenie wad i zachowan autor chcial zwrocic uwage na koniecznosc rychlych zmian w sposobie myslenia panoszacej sie szlachty i magnaterii . W nastepnej po Odrodzeniu epoce zwanej Oswieceniem problem troski patriotycznej stal sie bardziej "popularny" . Pierwszy tego tematu w swoich utworach podja sie Ignacy Krasicki . Najwieksza slawe przyniosly Krasickiemu bajki . Bajki zawieraja prawde o zyciu , o czlowieku , ich sens wynika nie tylko z fabuly , ale bywa zawarty w morale znajdujacym sie w tytule utworu lub jego podsumowaniu . W bajkach " Ptaszki w klatce " i " Przyjaciele " Krasicki przedstawil sytuacje Polski pod zaborami . Mowi , ze ludzie sa samolubni i ze dla nieszczescia blizniego maja wspolczucie w slowach , ale nigdy w czynach . Ukazuje takze tesknote za wolnoscia jak i niesprawiedliwosc jaka znajduje sie w spoleczenstwie . Z kolei w powiesci " Mikolaja Doswiadczynskiego przypadki " Krasicki stworzyl sobie wyidealizowane spoleczenstwo wyspy Nipu . Spoleczenstwo to jest pracowite , oszczedne i skromne , zyje wedlug norm sprawiedliwosci . To utopijne spoleczenstwo zyje w idealnej harmonii , ludzie ci nie znaja wojen i nie ma wsrod nich roznic spolecznych . Glowny bohater Mikolaj wskutek przbytych przygod i dzieki wychowaniu , jakie odebral na wyspie Nipu stal sie innym czlowiekiem . Na przykladzie Mikolaja Krasicki chcial ukazac droge jaka musi przebyc polskie spoleczenstwo od hulaszczego i beztroskiego do powaznego i odpowiedzialnego . Mikolaj Doswiadczynski mial byc wzorem do nasladowania dla swoich wspolczesnych . Wsrod postepowych dzialaczy wieku Oswiecenia Stanislaw Staszic reprezentowal oboz umiarkowany . Swoj program reform spolecznych wyrazil on w " Przestrogach dla Polski " . Ostro wystepuje tu przeciw moznowladcom , ktorzy jego zdaniem doprowadzili kraj do utraty niepodleglosci . Natomiast nie atakuje drobnej i sredniej szlachty , wsrod ktorej dzialacze postepowi mieli sprzymierzencow . Jego program reform politycznych pokrywa sie z programem postepowej czesci spoleczenstwa . Staszic stoi na stanowisku prawidlowego parlamentaryzmu , a wiec wystepuje przeciw tyranii jednostki , jaka bylo stosowane powszechnie na sejmach "liberum veto" . Poza tym zada wzmocnienia wladzy krolewskiej i zwiekszenia armii . Wystepuje takze w obronie mieszczan i chlopow . Mieszczanie w tym czasie byli odsunieci od zycia politycznego , mimo , ze czesto byli bardziej wyksztalceni niz szlachta . Staszic domaga sie dla nich pelnych praw politycznych , a wiec uczestniczenia w sejmach i dostepu do urzedow panstwowych . Przedstawicielem obozu radykalnego w polskim obozie postepu byl Hugo Kollataj . Swoj program polityczny ukazal Kollataj w utworze pt. "Anonima listow kilka" . Utwor ten ma forme zbioru listow , a poprzedzony jest odezwa " Do Przeswietnej Deputacji". W odezwie tej autor wzywa poslow do odwaznej i bezkompromisowej walki o reformy , stawiajac im przed oczyma cel ich pracy - dobro narodu . Dalej Kollataj wypowiada swoj program polityczny - zada wolnosci dla chlopow , praw politycznych dla mieszczan , zniesienia veta , a wiec umocnienia wladzy ustawodawczej. Autorem , ktory nie tylko przygladal sie wydarzeniom , ale bral w nich czynny udzial byl Julian Ursyn Niemcewicz . W okresie jego najwiekszej aktywnosci politycznej powstala komedia pt. "Powrot posla" . Jest to komedia polityczna , w ktorej dwa watki milosne mialy charakter uboczny , tresc natomiast sluzyla propagandzie reformy ustroju i osmieszala konserwatywna postawe polityczna jej przeciwnikow . Istote utworu stanowi konflikt dwu obozow i dwu pokolen . Miedzy przedstawicielami tych dwoch obozow tocza sie spory takie , jakie toczyly sie na sejmie 4-letnim . Niemcewicz osmiesza na kazdym kroku ludzi nie rozumiejacych koniecznosci reform i nie zdajacych sobie sprawy z sytuacji w jakiej znalazl sie kraj dzieki takim jak oni ciemnym egoistom . Cala literatura tego okresu dazyla do zreformowania calego spoleczenstwa , do przekonania go o slusznosci reform . Domagala się reform oswiaty i kultury a przede wszystkim reform spolecznych i politycznych .

Nurt troski patriotycznej

Materiały

Krótkka analiza "Listów Jana III i Marysieńki" 1. “LISTY JANA III I MARYSIEŃKI” Jan zwraca się do niej: serca mego królewno, najdroższa moja. Używa wielu zdrobnień aby ukazać swą czułość. Zwroty takie dowodziły miłości Jana II i jego skłonności do przesady. Listy te są stylizowane na utwory literackie (romanse). Idealizował on w nich swoją żonę. Wyznania do Marysieńki przeplata...

Współczesny system zarządzania Współczesny nurt zarządzania System zarządzania zorientowany na wzrost wartości firmy dla akcjonariu¬szy wywarł w ostatnich piętnastu latach przemożny wpływ na strategie i sposób prowadzenia biznesu. Szczególnie widoczne jest to w korporacjach amerykańskich, które od potowy lat 80 konsekwentnie wdrażają zasady za¬rządzania ukierunkowa...

Popyt i jego zależność od ceny POPYTEM nazywamy zapotrzebowanie na dany towar lub usługę zgłaszane przez kupujących w danym miejscu, czasie i po określonej cenie. Należy jednak pamiętać, że sam zamiar, chęć nabycia konkretnego towaru pozwala jedynie ustalić popyt potencjalny. Popyt potencjalny jest to zapotrzebowanie na dany towar zgłaszane przez podmioty gospodarcze, ni...

Teatr antyczny a współczesny ... Teatr antyczny a współczesny: teatr antyczny teatr współczesny - maksymalnie trech aktorów - wielu aktorów - występowanie chóru - brak chóru - występowali tylko mężczyżni - specyficzna budowa teatru ( wymagania akustyczne itd.) ...

Poezja Norwida - tematyka, kompozycja Elegia \"Fortepian Szopena\" (pochodzi z tomu \"Vademecum\") powstał jako inspiracja zniszczeniem instrumentu po powstaniu styczniowym oraz przedwczesną śmiercią kompozytora. Tematem jest istota sztuki, jej właściwości i odbiór. Ukazuje, że dzieło sztuki musi być najpierw poniżone i odrzucone, by potem wejść na stałe w obieg kultury - być odczyt...

Akcja w "Beniowskim" AKCJA obraz konfederacji barskiej w czasie walk z wojskiem rosyjskim i powstańcami ukraińskimi;

Streszczenie "Satyry na leniwych chłopów" Satyra na leniwych chłopów jest anonimowym utworem o tematyce społecznej, powstałym około roku 1483. Z treści wiersza wynika niezbicie, że autor musiał być z pochodzenia szlachcicem, bowiem autor Satyry.. bardzo ostro atakuje chłopów - za ich lenistwo, złośliwość, opieszałość. Utwór jest wyrazem rosnącej w piętnastowiecznej feudalnej szlachcie p...

Leopold Staff jako poeta klasyczny LEOPOLD STAFF - POETA KLASYCZNY “Ars poetica” wiersz zawiera skrót programu poetyckiego poezja ma utrwalać przelotne, chwilowe uczucia, myśli, doznania i zdarzenia ma być łatwa w odbiorze, komunikatywna echo z dna serca - uczucia najbardziej intymne, doznania, emocje ulotne, nieuchwytne treścią ma być to...