Nowela jako narzędzie polityki społecznej



Nowela wywodzi się od włoskiego twórcy renesansowego G. Boccaccia i jego "Dekameronu" (zbioru 100 nowel). Klasyczna nowela jest utworem krótkim, prozatorskim, o wyrazistej fabule i zredukowanym do minimum komentarzu. W noweli nie ma lub są nikłe wątki poboczne, mała jest ilość bohaterów. Wydarzenia biegną do punktu kulminacyjnego, który przynosi rozwiązanie konfliktu, po czym następuje pointa. Cecha noweli klasycznej jest teoria sokoła - czyli obecność głównego motywu, który przewija się przez kolejne etapy fabuły i odgrywa kluczową rolę. II połowa lat 70-tych XIX wieku to czas noweli. Nowela stała się przejściową formą wypowiedzi między literaturą tendencyjną a dojrzałą powieścią realistyczną. Jeszcze głosiła tezy, zawierała pewną tendencję, lecz już na jej materiale twórczym ćwiczyli ambitne, precyzyjne chwyty pisarskie. Nowela była narzędziem polityki społecznej. Za jej pomocą pozytywistyczni twórcy najczęściej poruszali tematy dotyczące niedoli niższych warstw społecznych - chłopów i robotników, stosunku klas wyższych do tych grup społecznych oraz tematy patriotyczne. Problematyka społeczna wsi: Henryk Sienkiewicz "Szkice węglem" - opowieść o tragedii w rodzinie Rzepów, która została spowodowana przez pisarza Zołzikiewicza; krytyka układu szlachta - lud, ukazanie ciemnoty ludu, jego panicznego strachu przed urzędem, co może doprowadzić do tragedii, postulat zmiany stosunku klas wyższych i bardziej wykształconych do warstwy chłopskiej, konieczność oświecenia chłopa, który nie umie pisać ani czytać Henryk Sienkiewicz "Janko Muzykant" - niedola biednego, choć utalentowanego muzycznie chłopskiego dziecka. Janko Muzykant pragnie grać, a za drobne przewinienie zostaje zakatowany. Bolesław Prus "Antek" - Antek pragnie rzeźbić, ale musi pracować, jest potrzebny w domu, rodzice nie rozumieją go - ciemnota matki, obraz nędzy i zaniedbania ludu. Eliza Orzeszkowa "Tadeusz" - tragedia pozbawionego opieki dziecka, które ginie niezauważone przez nikogo, kontrast wsi i dworu, oskarżenie "wyższych sfer". Problem żydowski: Maria Konopnicka "Mendel Gdański" - tragiczna historia Mendla Gdańskiego, który był Żydem i czuł się Polakiem, a skrzywdzono go w prymitywnym antysemityzmie, autorka nawołuje o równouprawnienie i tolerancję, podejmuje próbę ostrzeżenia przed tym do czego może dojść w społeczeństwie, wykazanie bezsensowności antysemityzmu. Problem nierówności społecznej, wyzysku robotników, biedy miast i nędzy bezrobotnych: Bolesław Prus "Kamizelka" - dramat miłości małżeńskiej urzędnika i nauczycielki, "Katarynka" - nieszczęście żyjącej w kamienicy niewidomej dziewczynki wyzwala odruch dobroci u egoistycznie dotąd postępującego pana Tomasza. Te dwie nowele ukazują ubogich ludzi miast, ich walkę o utrzymanie się przy życiu. Eliza Orzeszkowa "Marta" - samotna kobieta w wielkim mieście rozpaczliwie próbuje utrzymać siebie i dziecko, nikt z bogatych i oświeconych nie próbuje jej pomoc, "A... B... C..." - ideały, które nie są w stanie pokonać przeciwności świata - nauka, "Dobra pani" - ukazanie próżności i głupoty "wyższych" sfer oraz krzywdy i niedoli dziecka. Dobra pani potraktowała dziewczynkę, która wychowywała jak małpkę - dobra gdy nowa, a gdy się znudzi do wyrzucenia.

Nowela jako narzędzie polityki społecznej

Materiały

Gatunki literackie średniowiecza Gatunki literackie średniowiecza. Średniowiecze wypracowało dla swej twórczości pewne reguły pisarskie. Dotyczyły one zasad budowy wierszy, konstruowania dobrej prozy. Pewne formy i gatunki jeszcze starożytnego pochodzenia, często ulegały w średniowieczu odkształceniu. Charakterystyczne dla tej epoki okazało się zacie...

Rozwój leasingu w polskich przedsiębiorstwach Od kilku lat rozwija się w Polsce nowe zjawisko gospodarcze leasing, który robi zawrotną karierę. Pomimo, że z leasingiem zetknęły się już firmy polskie, ciągle daje się zauważyć nie dostateczną wiedzę na jego temat. Leasing jest jedna z możliwości finansowania inwestycji i w pewnych sytuacjach może okazać się najkorzystniejszą formą, nat...

Fabuła powieści "Moralność Pani Dulskiej" Twórczość Zapolskiej zwykło się zaliczać do naturalistycznego nurtu dramaturgii Młodej Polski. Główną pasją pisarki było aktorstwo, które uprawiała ze zmiennym powodzeniem przez większą cześć życia. Literaturę traktowała raczej jako dodatkowe źródło dochodów, ale to właśnie ono zapewniło jej miejsce w historii polskiej kultury. Bezsprzecznie naj...

Druga strona wojny w "Pamiętnikach z Powstania Warszawskiego" Druga strona wojny w \"Pamiętnikach z Powstania Warszawskiego\" \"Pamiętnik\" jest artystycznym zapisem osobistych doświadczeń autora z okresu powstania. Na specyfikę tego obrazu wpływa fakt, że Białoszewski nie był uczestnikiem powstania, dlatego tez nie opowiada o walce zbrojnej. Działania wojenne toczą się na drugim planie, na pierwszy wysuw...

Gatunki literackie Gatunki jako wyraz zmian świadomości estetycznej Wiersz programowy - „Oda do młodości\", „Romantyczność\". Romantycy buntowali się przeciw feudalnej strukturze społecznej i rządom absolutystycznym. Odrzucali oświeceniowy racjonalizm, empiryzm, klasycyzm. Filozofia spirytualistyczna i wierzenia ludowe zakładały „duchowy\" cha...

Zenon Ziembiewicz - obrona lub oskarżenie Jakich argumentów należy użyć dla obrony lub oskarżenia Zenona Ziembiewicza? („Granica” Z. Nałkowskiej). Autorka powieści „Granica” była kobietą wyzwoloną i wykształconą. Interesowały ją motywy postępowania ludzi oraz dylemat: kim jest człowiek - indywidualnością czy schematem, istotą niepowtarzalną, czy podobną do...

Rozważania nad sensem życia na podstawie literatury antycznej, staropolskiej i współczesnej Rozważania nad sensem życia na podstawie literatury antycznej, staropolskiej i współczesnej. Widziałem wszystkie dzieła czynione pod słońcem a oto wszystko marność i gonienie za wiatrem Człowiek od zarania dziejów poszukuje odpowiedzi na pytanie o sens życia. Wydawać by się mogło, że nie jest to ważny problem, jest wszak tyle ważniej...

Refleksja nad sprawami Polaków w twórczości Juliana Tuwima Temat: Zaduma nad sprawami Polaków w twórczości Juliana Tuwima. Twórczość Tuwima z czasem zmienia zupełnie swój charakter. W następnych tomikach (np. \"Słowa we krwi\"(1926), \"Rzecz czarnoleska\" (1929), \"Biblia cygańska\" (1933), \"Treść gorejąca\" (1936)) widać wyraźne zaangażowanie poety w bieżące sprawy Polski i Polaków. \"Do pr...