Motyw grobu w literaturze



Grób Grób - Może być wykopanym w ziemi dołem, gdzie grzebie się ciało/ciała zmarłego/zmarłych lub urną z prochami albo też stanowi go nasyp ziemny (cza¬sami obmurowany) w miejscu, gdzie ktoś jest pochowany (kopiec, kurhan, mogiła). Biblia (NT) - Miejsce złożenia ciała Chrystusa: zdjąwszy ciało, obwinął je prześcieradłem, a położył je w grobie w opoce wykopanym, w którym nikt jeszcze nie był położony (Łk. 23, 53). Pierwszego dnia po sabacie Maria Mag¬dalena przyszła do grobu i zobaczyła odsunięty u wejścia kamień, Chrystusa w grobie nie było: Maria stała u grobu na dworze płacząc, a gdy płakała, na¬chyliła się w grób i ujrzała dwóch aniołów w bieli siedzących (J. 20, 11-12). W średniowieczu odbywano krucjaty do Jerozolimy w celu wyzwolenia grobu Chrystusa z rąk Turków (patrz: kruc-jata). J. da Voragine „Legenda na dzień św. Aleksego" - patrz: pogrzeb. J. Bedier (oprać.) „Dzieje Tristana i Izoldy" - Po śmierci kochanków ciała ich złożono do dwóch mogił po dwu stronach kaplicy. Z grobu Tristana wy¬rastał krzak głogu, który zanurzał się w grobie Izoldy. Stał się on symbolem miłości, która może przezwyciężyć śmierć. W. Szekspir „Romeo i Julia" - To w grobowcu Kapulettich rozgrywa się najważniejsza część tragedii. Tu, w ro¬dzinnym grobowcu Kapulettich, złożo¬no uśpioną Julię, przy czym Romeo nic nie wiedząc o podstępie, chce umrzeć obok ukochanej, zabija Pary są, a później wypija truciznę. Julia budzi się i widząc ciało Romea przebija się jego sztyletem. Grobowiec staje się więc nie tylko miej¬scem tragedii, ale też pomnikiem wiel¬kiej miłości. W. Szekspir „Hamlet" - Kopiąc grób dla Ofelii, grabarze wydobyli z ziemi czaszkę Yorika - błazna królewskiego. Tu, na cmentarzu nad świeżo wykopaną mogiłą, Hamlet odda się rozmyślaniom nad marnością i znikomością ludzkiego życia, które jednakowo się kończy dla władcy (np. Aleksander Wielki), błazna, jak i chłopa. D. Naborowski „Krótkość żywota" - W celu zobrazowania ulotności ludz¬kiego życia, jego krótkotrwałości, poka¬zane jest tu zamknięte koło czasu, które¬go upływ od urodzin do śmierci to zaledwie czwarta część mgnienia, toteż kolebka jest jednocześnie grobem, jako że życie ludzkie to: cień, błysk, dym, punkt, glos. F. Karpiński „Żale Sarmaty nad gro¬bem Zygmunta Augusta" - W utworze dominuje nastrój przygnębienia, rezyg¬nacji, niewiary. Zygmunt August jest tu symbolem świetności Polski, czasu jej wielkości. Bohater liryczny wiersza zwierza się: Zygmuncie, przy twoim grobie (...) składam niezdatną w tej dobie szablę, wesołość, nadzieję i tę lutnię biedną. A. Mickiewicz „Lilije" - Bohaterką ballady jest żona-zbrodniarka, która zdradziła męża podczas jego nieobecno¬ści w domu. Gdy powrócił, zabiła go i pochowała na łączce przy ruczaju, a na grobie posadziła lilie. Kiedy bracia mꬿa stanęli do zawodów, który ma po¬ślubić bratową, okazało się, że zwyciꬿył ten, czyj wianek okazał się piękniejszy. Oba wianki zostały zrobione z kwiatów rwanych na grobie zabitego, stąd pojawi się on w cerkwi i zawoła: kwiat na mym rwany grobie (...) zła żono, biada tobie i pod gruzami cerkwi zginie zarówno żona-zbrodniarka, jak też bracia. Ruiny będą zatem zbioro¬wym grobem i symbolem ludowej praw¬dy, że nie masz zbrodni bez kary. A. Mickiewicz „Kurhanek Maryli" - Przy mogile młodej dziewczyny spoty¬kają się: jej kochanek, matka i przyja¬ciółka Maryli. Każde z nich wspomina chwile z nią spędzone i rozpacza z po¬wodu jej śmierci: więzi cię ten kurhanek. Chłopiec nie chce już dłużej żyć na świecie i nad mogiłą wyznaje: przystanę do Moskali, żeby mię wraz zabili. A. Mickiewicz „To lubię" - Mogiła ukryta wśród zarośli na odludziu, gdzie straszy: a za dzwonnicą chrośniak mali-nowy, a w tym chrośniaku mogiły. Kryją one pewną tajemnicę - Maryli i zako¬chanego w niej chłopca Józia, którego dziewczyna odtrąciła w swej płochości, on zaś umarł z żalu i tęsknoty. Obok jego mogiły znajduje się też kurhanek swa¬wolnej dziewczyny, która miała serce z głazu, więc po śmierci jej dusza poku¬tuje, strasząc przejeżdżających obok chrośniaka. A. Mickiewicz „Dziady cz. II" - Utwór kończy scena nie w kaplicy, lecz na cmentarzu, gdzie znajduje się świeży grób, który należy kojarzyć z pojawiają¬cym się w zakończeniu utworu wid¬mem. Nie reaguje ono na zaklęcia Guślarza i podąża za młodą dziewczyną. A. Mickiewicz „Upiór" - Bohaterem ballady jest duch-powrotnik, umarły dla świata, który co roku wychodzi z mogiły i spieszy między ludzi, by na nowo przeżyć swą nieszczęśliwą miłość. Wraca z piersią skrwawioną, jakby dziś rozdartą, usypia znowu w mogile, by po roku w Dzień Zaduszny powtórzyć cere¬monię. A. Mickiewicz „Grób Potockiej" - Je¬den z sonetów, wchodzących w skład „Sonetów krymskich". Jak głosi legen¬da, w mogile spoczywa Polka, która zmarła z daleka od ojczyzny. Nad jej grobem podmiot liryczny-pielgrzym snuje refleksje na temat ich podobnego losu: Polko! i ja dni skończę w samotnej żałobie, tu niech mi garstką ziemi dłoń przyjazna rzuci. J. Słowacki „Testament mój" - Pełne smutku wyznanie tułacza, który ma świadomość przemijania, nieuchronno¬ści śmierci oraz poczucie ogromnej sa¬motności. Podmiot liryczny wiersza wie, że nikt nie zapłacze nad jego grobem, bo niewiele miał bliskich sobie osób i przyjaciół: i zgodziłem się tu mieć niepłakaną trumnę. J. Słowacki „Hymn" (Smutno mi, Boże) - Podobnie jak „Testament..." jest w ca¬łości monologiem pielgrzyma, który pe¬łen smutku wyznaje: nie wiem, gdzie się w mogiłę położę, toteż zazdrości lu¬dziom, którzy mają swoje stałe miejsce na ziemi, w której spoczywają prochy ich bliskich: alem jest jako człowiek, co zazdrości mogił popiołom. J. Słowacki „Grób Agamemnona" - Obecność w Skarbcu Atreusza, zwanym też grobem Agamemnona, nastraja bo¬hatera tego poematu - pielgrzyma re¬fleksyjnie i rozrachunkowo: to los mój na grobowcach siadać (...) nieme mieć harfy i słuchaczów głuchych. To miejsce skłania do wędrówek w czasie, tu: w przeszłość Grecji. Jako symbol poja¬wiają się więc mogiły termopilskie, któ¬re powszechnie są kojarzone z walką do końca i ofiarą całopalną (obrona Spartan pod wodzą, króla Leonidasa w wąwozie termopilskim, gdzie dla upamiętnienia ich czynu, na mogile położono sym¬boliczny kamień ze słowami Symonidesa). Z tym symbolem wielkości nie można zestawiać Polaków, którzy w swoim kraju nie sypią nigdy kur¬hanów, świadczących o doniosłych wy¬darzeniach w historii, bo zawsze u nas zostaje smutne pół rycerzy-żywych. Z. Krasiński „Nie-Boska komedia" - Po śmierci żony hrabia Henryk często prowadza Orcia na grób matki, chcąc, aby trwała pamięć o niej i pragnąc zadośćuczynienia za to, że nie poświęcał żonie dość czasu i uwagi, gdy żyła. C. K. Norwid „Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie" - Wiersz poświęcony wy¬bitnym jednostkom, których współcze¬śni nie rozumieli, często upokarzali, jak np. Sokratesa, Napoleona, Dantego, Kolumba. Norwid wie, że jest to prawidłowość dziejów: odtrącenie od współczesnych i chwała u późniejszych pokoleń: grób Twój jeszcze odemkną powtórnie, inaczej będą głosić Twe zasługi. Wiersz – parabola o ironii losu ludzi wyrastających ponad przeciętność. C.K. Norwid „Bema pamięci żałobny rapsod" - Jest poetyckim obrazem p0grzebu generała Józefa Bema, stylizowanym na wzór obrzędów pogrzebo-wych dawnych wodzów słowiańskich. Pochód żałobny nie wkracza jednak do grobu, ale zatrzymuje się na jego grani¬cy. Rumak zostaje zmuszony do skoku, otwiera się perspektywa przyszłości, którą będzie określała zbiorowa pamięć o postaci Bema i jego dziele. Pochód przekroczył grób, jest to więc zwycięski marsz idei wolności, braterstwa, ofiary, które są uniwersalne, a więc nieśmiertel¬ne. C.K. Norwid „W Weronie" - Utwór nawiązuje do tragedii Szekspira, choć u Norwida bohaterowie dramatu dawno już nie żyją; pozostały tylko ruiny do¬mostw i groby Romea i Julii. Trwa jednak pamięć o ich wielkiej miłości, choć wcale nie wśród ludzi, którzy tu uosabiają zdroworozsądkowe podejście do życia. Czuła jest tylko przyroda, bo łza znad planety spada i groby przecie¬ka. Symbolem tej współczującej przyro¬dy są cyprysy. E. Bronte „Wichrowe Wzgórza" -Nie mogąc żyć bez Katarzyny, Heathcliff każe otworzyć jej grób, by ją raz jeszcze zobaczyć, uwolnić się od myśli o niej. Po wielu latach ciało swej ukochanej zastaje w trumnie nie zmienione. On sam ciągle widzi Katarzynę (jedyną miłość swego życia) piękną i świeżą. Wierzy też w to, że po śmierci będą się mogli na zawsze połączyć. Każe się pochować obok niej. E. Orzeszkowa „Nad Niemnem" - Występują tu dwie mogiły: 1) Jana i Cecylii - założycieli rodu Bohatyrowi-czów, którzy za swą dzielną postawę i bohaterstwo w ujarzmianiu przyrody otrzymali nobilitację i nazwisko. Miesz¬kańcy zaścianka dbają o mogiłę, bo jest ona dla nich symbolem ciągłości, trwa¬nia i tradycji, a także hołdem złożonym wielkiej miłości i codziennej, żmudnej pracy. 2) Drugą mogiłą jest zbiorowy grób powstańców styczniowych, o który szczególnie dbają Anzelm i Janek Boha-tyrowicze. Ta mogiła to przede wszyst¬kim symbol zbratania, równości, wspól¬noty ideałów i dążeń. Wraz z innymi powstańcami leżą tam Andrzej Korczyń-ski oraz Jerzy Bohatyrowicz. Mogiła przedstawiona jest jako miejsce święte. Janek, zbliżając się do niej, zdejmuje czapkę i ma twarz człowieka, który wpa¬truje się w ołtarz. Święta jest więc pamięć o tamtych czasach i tamtych ludziach. E. Orzeszkowa „Gloria victis" - Utwór kończy obraz samotnej, opusz¬czonej mogiły powstańczej, o której ludzie zapomnieli lub pamiętają tylko czasami, natomiast przyroda składa hołd powstańcom, upiększając grób kwiata¬mi róży. Las przechowuje pamięć o mi¬nionych wydarzeniach, drzewa szepczą opowieść o poległych bohaterach. M. Konopnicka „Mendel Gdański" - Bohaterem noweli jest stary Żyd, który nie może zrozumieć faktu, że mieszkań¬cy miasta nie akceptują go i szykanują tylko dlatego, że jest Żydem. Za jeden z wielu argumentów, że przynależy do tutejszej społeczności, uważa to, iż w tym mieście znajdują się groby jego najbliższych, tu zatem zostawił cząstkę siebie i tu jest jego miejsce. M. Konopnicka „Contra spem spero" - Wiersz jest wyrazem wiary wbrew faktom. Podmiot mówiący w utworze przyznaje się do swej romantycznej przeszłości, znaczonej licznymi mogiła¬mi (bom ja też rodem z wielkiego cmen¬tarza). Jednak wiara w zmartwychwsta¬nie narodu jest tak silna, że każe za¬chować nadzieję: w mogił głębi czują życia dreszcze; wierzę w wskrzeszenie popiołów i kości. M. Konopnicka „A jak poszedł król na wojnę" - Wiersz z nurtu ludowego. Paralelnie ukazane są losy króla i pros¬tego chłopa wyruszających na wojnę. Król wraca zwycięski (a najdzielniej biją króle), a Stach poległ (a najgęściej giną chłopy). Władca napawa się sma¬kiem zwycięstwa i składanych mu hoł¬dów, chłopu kopią grób - prosty, skrom-ny, być może anonimowy. Jemu hołd składa przyroda (dzwoniły mu przez dąbrowę te dzwoneczki, te liliowe). B. Prus „Lalka" - Na prośbę prezesowej Zasławskiej Wokulski zajmuje się kamieniem nagrobnym, na którym ma być wyryty fragment wiersza Mickiewi¬cza pt. „Do M.***": na każdym miejscu i o każdej dobie, gdziem z tobą płakał, gdziem się z tobą bawił... Wersy te mają być wyrazem ciągle żywej pamięci prezesowej o osobie stryja Wokulskiego. Później ten sam kamień zostanie wysa¬dzony w powietrze. Czy stanie się on też grobem zakochanego kupca - do końca nie wiadomo. H. Sienkiewicz „Quo vadis" - Grobo¬wce (katakumby) będą miejscem schro¬nienia dla wyznawców Chrystusa przed prześladowaniem Rzymian. Chrześcija¬nie spotykają się w katakumbach, mod¬lą, słuchają uczniów Chrystusa. W po-wieści Sienkiewicza grobowce są sym¬bolem życia, nadziei i wspólnoty. To z katakumb wyjdzie wiara, która rozprzestrzeni się na cały świat. Tutaj też Winicjusz po długich poszukiwaniach znajdzie Ligię, tu po raz pierwszy mi¬łość do niej każe mu zastanowić się nad fenomenem wiary, którą dotychczas tak jednoznacznie odrzucał. W poezji młodopolskiej motyw mogił i grobów występuje często jako jeden z elementów wprowadzania nastroju smutku, przygnębienia, świadomości przemijania (głównie w nurcie dekaden¬ckim i symbolicznym), np.: Tetmajer „Na Anioł Pański": hen, na cmentarzu ciemnym staje, na grób dziewczyny mło¬dej siada, w świat się od grobu patrzy blada, Kasprowicz „Dies irae": gwiazdy z orbit wytrąciła archanielskiej trąby siła, już rozwarła się mogiła, Miciński „Ananke": poszumy płaczą mogilnych drzew, lecz w barce życia płynie mój śpiew, Niemojewski „Wieczny ogień": przedzierać się będziem przez gęste ciem¬ności, a może tam nogą potrącim o koś¬ci grzebane w mogile ponurej; Staff „Deszcz jesienny": odziane w łachmany szat czarnej żałoby szukają ustronia na ciche swe groby, Wyspiański, ,Niech nikt nad grobem mym nie płacze". S. Żeromski „Rozdziobią nas kruki, wrony" - Mogiłę ostatniego powstańca zastępuje dół po kartoflach, do którego nieświadomy swego czynu chłop spycha najpierw nieżywego konia, a później ciało Szymona Winrycha, przy czym najpierw ograbia go ze wszystkiego, co się jeszcze może przydać. W noweli Żeromskiego zarówno sama śmierć po¬wstańca nie została uwznioślona, jak też brak jest jakiegokolwiek patosu w spo¬sobie potraktowania jego ciała. Służy to wymowie utworu. Por. mogiłę powstań¬czą w „Glorii victis" i „Nad Niemnem". W.S. Reymont „Chłopi" - W Dzień Zaduszny wszyscy chłopi wierni trady¬cji obrzędów udają się na cmentarz i odwiedzają groby swoich bliskich. Borynowy Witek nie wie, kim byli jego rodzice, toteż Kuba prowadzi go do mogił, znajdujących się w rogu cmen¬tarza, o których nikt nie pamięta, które zarasta zielsko. Są to groby powstańców styczniowych (tu leżą ci, co ich to w boru pobili, te moje pany tam leżą)-W związku z tym, że nie wolno było umieszczać na takich grobach napisów z nazwiskami, dość szybko ulegały one zapomnieniu. Na groby w Lipcach przy¬chodzą czasami Jambroży i Jagustynka, bo oni nie boją się represji. B. Leśmian „Snigrobek" - Bohaterem jest ktoś, o kim można powiedzieć, że należy do krainy półduchów i pótciał. Jak sama nazwa wskazuje, śni on o gro¬bie, bowiem jest zakochany w mgle - nierozeznawce i dopiero w takiej postaci może się z nią wreszcie połączyć w szale uniesień: gdzie obok żądzy śmie¬rci - wrą pieszczot domysły. Por. rów¬nież mogiłę w wierszach Leśmiana: „Kochankowie", „Dwoje ludzieńków", j,Marcin Swoboda", „Srebroń", „W za¬kątku cmentarza". J. Iwaszkiewicz „Panny z Wilka" - Wiktor Ruben powraca do Wilka po piętnastu latach. Zmieniło się zarówno miejsce, jak i ludzie. Upływ czasu nie oszczędził także samego bohatera, który teraz podchodzi do życia bardziej re¬fleksyjnie, dojrzalej. Zauważa zmiany zarówno w wyglądzie zewnętrznym ko¬biet, jak też w ich osobowości. Jednak nieubłagane prawa czasu widać najbar¬dziej na przykładzie Feli, która nie żyje, a na jej mogiłę rzadko ktoś chodzi. Ludzie powoli zapominają, mogiła zara¬sta chwastami. I to skłania Wiktora do smutnych refleksji, zwłaszcza że w jego pamięci ciągle trwa obraz nie zmienio¬nej, pięknej dziewczyny, którą zobaczył kiedyś na pół rozebraną na ukwieconej łące. Wyjeżdżając prosi o opiekę nad mogiłą. J. Iwaszkiewicz „Brzezina" - Życie mieszkańców leśniczówki upływa wśród mogił, bo właśnie w brzozowym lesie sąsiadującym z domem znajduje się grób żony Bolesława. Być może ta bliskość powoduje, że życie jego i córki Basi naznaczone jest śmiercią. Rytm ten zakłóci na krótko przybycie Stasia, któ¬ry przyjechał do brata, aby... umrzeć, toteż przybędzie niebawem jeszcze jed¬na mogiła wśród brzóz. Jednak Staś, jego miłość do Malwiny i wreszcie jego śmierć tak wpłyną na Bolesława, że zechce on ostatecznie oderwać się od tego miejsca i od mogił. Wyjeżdża z córką. Zwyciężyło życie. S. Undset „Krystyna, córka Lavran- sa" -1) Ważną funkcję pełni w powieści grób św. Olafa, do którego ludzie od¬bywają pielgrzymki pokutne, dzięk¬czynne, błagalne. To głęboka wiara każe Krystynie wkrótce po urodzeniu pierwo¬rodnego syna pielgrzymować boso, w siermiężnej sukience, z dzieckiem na plecach do grobu świętego, aby oczyścić się z grzechów, błagać o wybaczenie win (syn poczęty przed ślubem). 2) Istniał w średniowieczu przesąd, że śmiertelnie chorego może uleczyć darń przyniesiona z grobu najbiedniejszego człowieka, którą należało wziąć o pół¬nocy, pozostawiając w darze jakiś cenny przedmiot. Zadania tego podjęła się Krystyna, by ratować syna Szymona. Widać tu dualizm człowieka średnio¬wiecza: głęboką wiarę połączoną z za¬bobonami. Grób Nieznanego Żołnierza - W wielu krajach symboliczny pomnik lub grobo¬wiec ku czci bezimiennie poległych na wojnie żołnierzy, przy którym zaciąga się wartę i oddaje honory wojskowe. Pierwszy Grób Nieznanego Żołnierza zbudowano w 1920 r. pod Łukiem Tri¬umfalnym w Paryżu (w Warszawie w 1925 r. na Placu Saskim). E.M. Remarąue „Łuk Triumfalny" - W powieści tytułowy łuk wcale nie jest symbolem wielkości i chwały ani triumfu, pojawia się on w wielu miejs-cach utworu raczej jako symbol ironicz¬ny wobec narastającego faszyzmu lub jako groźne memento, że oto niedługo przybędzie nowych grobów. K.K. Baczyński „Pokolenie" (Wiatr drzewa spienia) - Po opisie pokolenia, które nauczono, że: nie ma litości, nie ma sumienia, nie ma miłości, następuje refleksja zabarwiona obawą o to, jak zostaną ocenione czyny tych, którzy musieli szybko dorosnąć do trumny, co o nich i ich wyborach powiedzą przyszłe pokolenia, tzn.: czy my karty iliady (i wówczas śmierć nawet nie jest strasz¬na), czy nam postawią, z litości chociaż, nad grobem krzyż (lęk z powodu anoni-mowej, niedocenionej i być może niko¬mu niepotrzebnej śmierci jest składni¬kiem katastrofizmu generacyjnego). Patrz: pokolenie stracone. K.K. Baczyński „Mazowsze" - Przeta¬czające się nad mazowiecką równiną kolejne zawieruchy (powstanie listopa-dowe, styczniowe) pozostawiały jako piętno historii mogiły, które jednak szy¬bko zarastały trawą, bo czas goił rany, za każdym razem na tę ziemię wracało nowe życie (pługi szły, drogi w wielkim mozole, zapominały). Najbardziej dras-tyczne obrazowanie dotyczy wydarzeń II wojny: krew czarna w supły związana - dekla w wielkie mogiły. Nasza historia znaczona jest grobami (por. wiersz Ba-czyńskiego „Historia": wy te same róże sadzić jak glos na grobach przyjdziecie), jednak pokolenie, dla którego właśnie spełnia się apokalipsa, zawsze jest naj¬bardziej tragiczne. G. Herling-Grudziński „Inny świat" - Więźniowie sowieckich łagrów boją się śmierci cichej, anonimowej. Wiedzą, że umarłych chowa się w zbiorowych mogiłach, dlatego też ci, którzy jeszcze żyją, starają się zapamiętać i zapisują nazwiska więźniów chowanych bez-imiennie gdzieś (nikt nie wie, gdzie) poza obozem po to, aby można było powiedzieć kiedyś rodzinie, kiedy uma¬rli bliscy i w której mogile zostali pochowani (por. pogrzeb - „Lista Schin-dlera"). J. Andrzejewski „Popiół i diament" - Czekając na pogrzeb zabitych robot¬ników, Maciek Chełmicki przeczyta na grobie legionisty Juliusza Sadzewicza słowa Norwida: coraz to z ciebie jako z drzazgi smolnej wokolo lecą szmaty zapalone... Utwór Andrzejewskiego su¬geruje, że śmierć legionisty miała sens i pozostał po nim gwiaździsty dyjament, zaś w prochach Maćka próżno szukać zwycięstwa zarania. Młody Akowiec poniósł klęskę, toteż zostanie po nim popiól i zamęt. J. Andrzejewski „Bramy raju" - Kru¬cjata dziecięca, mająca na celu wyzwo¬lenie grobu Chrystusa w Jerozolimie. Patrz: krucjata. J. Twardowski „O spacerze po cmen¬tarzu wojskowym" - Wiersz jest liry¬cznym wspomnieniem żołnierzy z po¬kolenia Kolumbów (rówieśników poe¬ty): Jurka, Wojtka, Janka, choć mogą to być po prostu symbole walczących w powstaniu warszawskim i poległych młodych chłopców. Nad ich mogiłą/mo¬giłami podmiot liryczny wiersza uświa¬damia sobie czas, dzielący go od tam¬tych zdarzeń (pod helmem dawnych oczu nie ma), przyznaje się do przynale¬żności pokoleniowej, składa poległym hołd. * „Taką, jak byłaś, nie wstaniesz z mogiły". (A. Asnyk) * „Człowiek dopóty nie dba o groby, dopóki nie złoży w nich cząstki siebie". (B. Prus) * „Wawel runie, a zostanie Mogiła Kościuszki". (K. Ujejski) * „Ziemia mogił i krzyżów". (Z. Krasiński) * Wszyscy będziemy równi leżeli w naszych grobach, (przysłowie angielskie) * Z czym w kolebkę, z tym w mogiłę. (przysłowie rosyjskie) * „Człowiek, tak długo nie ma swojego miejsca na ziemi, dopóki nie ma w niej mogił swoich bliskich". (G. Garcia Marquez) * „Jak opisać piekło zagłady? Tak, by słowa były tym cięższe, im jest ich mniej, by rozbrzmiewały tym donoś¬niej, im spokojniej są wypowiadane (...), by przewracane stronice były w rę¬kach czytelników niby płyty kamienne z wyrytymi napisami, odwalane na bez¬imiennych i zbiorowych grobach". (G. Herling-Grudziński)

Motyw grobu w literaturze

Materiały

Obyczajowość szlachty polskiej w "Panu Tadeuszu" Charakterystyka szlachty polskiej W “Panu Tadeuszu” jest ukazana ówczesna szlachta (prawie wszyscy bohaterowie są szlachcicami). Różni się majątkami, stanami społecznymi, ale łączy ich przestrzeganie zasad, obyczajów. Obyczajowość: Gościnność. Szlachta bardzo dbała o gości. Pan chciał pokazać całą swą zamożność a także j...

Ideowe i artystyczne wartości poezji Broniewskiego BRONIEWSKI ------Ideowe i artystyczne wartości poezji Władysława Broniewskiego------- #Rozwój polskiej liryki rewolucyjnej wiąże się w XX- leciu między. z nazwiskiem W. Broniewskiego. Znane są już z poprzedniej epoki początki tego typu twórczości- pieśni robotnicze, pojedyńcze utwóry prozą i wierszem związane z walką proletariatu: Pierwszym je...

Symbole w utworze Albatros Albatros jest symbolem pisarza,poety.Świadczy o tym motyw lotu ikaryjskiego. Okręt jest symbolem miejsca gdzie żyje poeta. Załoga statku jest symbolem ludzi normalnych, którzy otaczają jednostki wybitne. Marze,akwen jest symbolem wszechświata w którym żyje poeta. Obłok kojarzy się z niebem, a niebo z Bogiem,twórcą,kreatorem. Burza jest symb...

Krótka analiza i interpretacja "Niezwyklym i nieleda piórem opatrzony" Pieśń ta zajmuje się problematyką sztuki, twórczości artystycznej oraz postacią samego artysty, który z uwagi na posiadany talent poetycki jest jednostką wybitną. Podmiot liryczny, który można tu utożsamić z postacią autora, wyraża przekonanie o dwoistości swojej natury. Z jednej strony jako człowieka, z drugiej zaś jako poety. Taka dwoistość po...

Porównanie dekalogu bohaterów utworu Grudzińskiego i Borowskiego 33. Porównaj dekalog bohaterów utworu Gustawa Herlinga - Grudzińskiego i Tadeusza Borowskiego. „Inny świat” Gustawa Herlinga - Grudzińskiego i „Opowiadania” Tadeusza Borowskiego to utwory poświęcone tym samym spra¬wom, ale napisane zupełnie inaczej. Borowski i Grudziński piszą z perspektywy świadka wydarzeń, więźn...

Rozwój renesansu PODSTAWOWE CECHY KULTURY RENESANSU Epoka ta narodziła się we Włoszech w XIV wieku. Bogate mieszczaństwo przejmowało władzę w republikach włoskich. Wielkie rody skupiały w swoich pałacach uczonych, artystów i poetów. Ośrodkiem zainteresowania się uczonych i twórców stał się człowiek i jego doczesne sprawy. Chciano zjednoczyć kraj i przywrócić ...

Miłość w "Nowej Helozie" Obraz miłości w „Nowej Heloizie”: sytuacja społeczna bohaterów, sposób przeżywania, wrażliwość. Związek utworu z poglądami J. J. Rousseau. W „Nowej Heloizie” młodzi bohaterowie są wybierani przez rodzinę (do połączenia węzłem małżeńskim). Wybierając ich rodzice brali pod uwagę stan zamożności i pochodzenie. Nie jest to ...

Ocena kapitału pracującego przedsiębiorstwa OCENA KAPITAŁU PRACUJĄCEGO PRZEDSIĘBIORSTWA Do oceny wielkości KP można wykorzystać mechanizm szacowania zapotrzebowania na kapitał pracujący. Wymaga on określenia długości trwania cyklu obrotowego netto przedsiębiorstwa ora przeciętnych dziennych obrotów uzyskiwanych przez firmę. Inną metodą ustalania zapotrzebowania na kapitał pracujący jes...