Mark Edelman w wywiadzie Hanny Krall



TEMAT: Ocalony w warunkach pokoju - „Zdążyć przed Panem Bogiem”. Hanna Krall stawia pytanie Edelmanowi dlaczego zdecydował się mówić, dlaczego przerwał milczenie po 30 latach. Otóż zależało mu, by przekazać maksymalną prawdę, a oczekiwano od niego legendy. Przeżył straszne rzeczy, trudno mu o tym mówić, zwłaszcza znaleźć odpowiednie słowa. Upływ czasu spowodował zagojenie ran, pozwolił nabrać dystansu. Duże znaczenie miała chęć wyrzucenia tych wspomnień z pamięci i wyobraźni, chęć uwolnienia psychiki. Mógł to zrobić tylko raz. Był świadkiem odprowadzenia na Umschlagplatz 400 tyś. ludzi. Musi teraz starannie dobierać słowa, by nie zranić uczuć tych, którzy mają za sobą getto. O sobie mówi, że po wojnie gnało go z kraju do kraju, ale tam nikomu nie był potrzebny, nie miał nic do zrobienia. Wrócił, bo miał poczucie, że musi tu być, widzieć te mury i bruki. Żoną została Ala. Poznał ją, gdy przyszła z patrolem AK w powstaniu warszawskim. Po wojnie to ona zapisała go na studia, kiedy pozbawiony siły woli leżał patrząc otępiałym wzrokiem w ścianę. Raz poszedł, zaciekawił go wykład, zajął się medycyną, został kardiochirurgiem. Koledzy byli dyrektorami koncernów, chcieli, by do nich przyjechał, pozostał tutaj. W każdą rocznicę powstania dostaje żółte kwiaty. W 1968r. nie dostał, później nadsyłano je znowu. Na pytanie dlaczego został lekarzem, odpowiada, że musiał dalej robić to, co w gettcie, czyli ratować przed śmiercią. Wszystko inne jest dla niego mniej ważne. Zadanie jakie przed sobą stawia, to ocalić jak najwięcej ludzi. Jeśli nie może pomóc stara się zapewnić komfortową śmierć, żeby nie cierpieli, nie poniżali się. Usiłuje zapewnić taki sposób umierania, by nie zamieniali się w tamtych z III piętra. Za swoje zadanie uważa wyścig ze śmiercią. „Pan Bóg chce zgasić świeczkę, a ja muszę szybko osłonić płomień, wykorzystując jego chwilową nieuwagę. Niech się pali choć trochę dłużej niż On by sobie życzył. To jest ważne: On nie jest za bardzo sprawiedliwy. Jeśli się coś uda, to bądź co bądź Jego wywiodło się w pole”. W tej wypowiedzi mamy do czynienia z postawą prometejską. Buntuje się w imieniu tych 400 tyś., których odprowadził na śmierć. Uważa, że w takiej sytuacji można mieć z Bogiem parę spraw do załatwienia. Każde życie kończy się, chodzi o odroczenie tego wyroku. Bunt przeciw Bogu wyraża w imieniu narodu okrutnie doświadczonego przez historię. Zagłada Żydów wygląda na zemstę ze strony Boga. Po co kardiologowi walczyć o pojedyncze życie, skoro był świadkiem zagłady tysięcy, a jednak „każde życie stanowi dla każdego całe 100%, więc może ma to jakiś sens”. Jako lekarz nieustannie narażony jest na podejmowanie trudnych decyzji. Najgorsze to zdecydować, czy operować, czy nie będzie to eksperyment na człowieku. Można odpowiedzieć tak, jeśli zna się głęboką pewność, iż operacja będzie miała sens. Być może zbyt łatwo podejmuje decyzję, skoro widział tak wiele i jest oswojony ze śmiercią. Być może, że takie doświadczenia dają skutek odwrotny. Kiedy dobrze pozna się śmierć, nabiera się większej odpowiedzialności za życie. Każda najmniejsza nawet szansa staje się ważna. W reportażu pojawia się problem depersonalizacji. Oznacza to, że człowiek traktowany jest nie jak osoba, jedenastka przestaje się liczyć: „Myślę, że jeden spalony chłopak robi większe wrażenie niż 400 tyś., a 400 tyś. większe niż sześć milionów”.

Mark Edelman w wywiadzie Hanny Krall

Materiały

Romantyzm w "Lalce" i "Nad Niemnem" W \"Lalce\" Prusa, poza romantycznością Rzeckiego jest również postawa Wokulskiego: jego romantyczna (nieszczęśliwa, bez możliwości realizacji, z próbami samobójczymi itp.); drugim aspektem jego romantyczności jest jego odrzucenie przez społeczeństwo po powrocie z zesłania po, również romantycznym, powstaniu styczniowym; poza tym jest wielką ind...

Rola publicystyki w pozytywiźmie Rola publicystyki w kształtowaniu się idei pozytywistycznych. Prasa odegrała ogromną rolę w kształtowaniu się idei pozytywistycznych. Zastępowała ona likwidowane instytucje kulturalne i naukowe. Mogła przybliżyć ludziom sytuację polityczną i społeczną. Wśród prasy wyłoniły się dwa ugrupowania: \"Stara prasa\" i \"Młoda prasa\". Większość pisa...

Analiza "Pokolenie" Krzysztofa Baczyńskiego Pokolenie Wiatr drzewa spienia. Ziemia dojrzała. Kłosy brzuch ciężki w górę unoszą i tylko chmury – palcom czy włosom podobne – silną drapieżnie w mrok. Ziemia owoców pełna po brzegi kipi sytością jak wielka misa. Tylko ze świerków na polu zwisa głowa obcięta strasząc jak krzyk. Kwiaty to krople miodu – tryskają...

Żeromski i jego bohaterowie wobec rewolucji Żeromski był wielkim i zagorzałym przeciwnikiem rewolucji, co okazuje w swojej twórczości; Klasycznym przykładem tego jest \"Przedwiośnie\", gdzie pokazana jest sama rewolucja, która w sposób okrutny obchodzi się ze swoimi zwolennikami i przeciwnikami, zbiera krwawe żniwo, prowadzi do ogólnego pogorszenia i tak złej sytuacji gospodarczej i ży...

Literatura współczesna - czynniki, które ją wykształtowały Czynniki kształtujące literaturę współczesną: Literaturę lat 1939-1989 kształtowały głównie historia i polityka. Czynniki te formowały jej odrębność tematyczną, światopoglądową i programowo-artystyczną. Wywarły one istotny wpływ na twórczość literacką lat wojny i okupacji oraz na literaturę po drugiej wojnie światowej. Uwidoczniło się to w...

Korzyści integracji dla Polski z UE Korzyści integracji dla Polski Pomimo tych negatywów trzeba stwierdzić, że integracja Polski z Unią jest dla obu stron opłacalna. Unia powoli dostrzega swoje wady i stara się reformować w stronę amerykańskiego modelu. Może to jeszcze długo potrwać, ale kierunek zmian jest pozytywny. Dla Polski wstąpienie do UE może przynieś następujące korzyś...

Jaki powinien być dobry nauczyciel? Wzorzec osobowy... „Nauczyciel przez wielkie N” Kogo można nazwać dobrym nauczycielem? Jest to osoba, która przekazuje wiedzę innym. Jakie cechy powinna posiadać współcześnie taka osoba? Czy idealny pedagog to tylko świetny wykładowca, czy też musi posiadać także inne cechy? Pytania te nie są łatwe, ponieważ wiemy, że nic na ...

Wzorce moralne człowieka w różnych epokach Wzorce moralne to wzorce oparte na zasadach postępowania uznawanych za właściwe w określonych środowiskach i epokach historycznych. Literatura stała się źródłem ideałów, postaw i wzorców osobowych. W każdej epoce poeci i pisarze dostrzegali złożoność ludzkiej psychiki, ich dążeniem było ukazanie motywacji ludzkich postępowań oraz nakreślenie c...