Literatura średniowiecza dowodem zacofania epoki



Średniowiecze (wieki średnie) jest epoką między czasami starożytnymi a nowożytnymi. Za początek średniowiecza uważa się umownie rok 476 n.e. czyli upadek Cesarstwa Zachodnioeuro-pejskiego, natomiast za schyłek uważa się trzy wydarzenia: wynalezienie druku - 1450, upadek Cesarstwa Bizantyjskiego - 1453 i odkrycie Ameryki - 1492 r. Ogólnie przyjmuje się, że epoka ta trwała w Europie od IV/V do XV wieku tj. około 1100 lat, a w Polsce od drugiej polowy X wieku (chrzest Polski - 966) do XV/XVI wieku tzn. około 500 lat. W tej długo trwającej epoce wyodręb-nia się trzy okresy: wczesnego średniowiecza (V - X w.) jego rozkwitu (XI - XIII) i zmierzchu (XIV- XV). Mówiąc o średniowiecznej literaturze i sztuce, trzeba pamiętać o naszej niepełnej wie-dzy w tym zakresie, bowiem nie zachował się cały dorobek tamtej epoki. To, co ocalało, jest tylko częścią, ale imponującą. Aby odpowiedzieć na pytanie: "Czy literatura średniowieczna jest dowodem zacofania epo-ki ?" pozwolę sobie przytoczyć kilka utworów tego okresu. Jako pierwsze chciałabym przypomnieć utwory, których treścią były historie życia i męczeństwo świętych. "Legenda o św. Aleksym" to historia życia tego świętego, który był prawdziwym ascetą, człowiekiem świadomie żyjącym w ubóstwie i umartwiającym się. Mimo że był synem książęcym i dano mu za żonę cesarską córkę, postanowił oddać się Bogu, żyć w czystości i czym prędzej opu-ścić rodzinny kraj. Zatrzymał się w zamorskim państwie. Zabrane ze sobą srebro i złoto rozdał ka-płanom i studentom teologii, zaś szaty rozdał miejscowej biedocie. Wkrótce też stał się cierpiącym głód i chłód nędzarzem. Po pewnym czasie powrócił do rodzinnego miasta. Za przyzwoleniem przez szesnaście lat mieszkał pod schodami własnego domu, często śpiąc w pomyjach i nieczysto-ściach, aż do chwili odejścia z tego świata. Przed śmiercią napisał list, w którym opisał swój żywot. Z historią życia innego świętego spotykamy się w opowieściach o św. Franciszku w książce "Kwiatki św. Franciszka". Święty Franciszek był postacią niezwykłą. Wszystkie dobra materialne oraz bogactwa nie miały dla niego żadnego znaczenia. Było to bardzo dziwne, gdyż pochodził on z rodziny kupieckiej, a w młodości lubił roztrwaniać pieniądze na różnego rodzaju zabawy. Najkrót-szą drogę do zbawienia i osiągnięcia świętości upatrywał w ubóstwie oraz chęci pomagania innym. Jak się przyjęło, w życiorysie świętego nie może zabraknąć niesamowitych, zaskakujących wyda-rzeń. Tak też jest w przypadku Biedaczyny z Asyżu. Otóż bardzo kochał wszystkie stworzenia. Przebywał w ich towarzystwie, rozmawiał z nimi i jednocześnie poddawał się rozmyślaniom. Święty Franciszek obcował nie tylko z ptakami, ale oswajał także drapieżne bestie, takie jak wilki pożerające ludzi. Znane są też inne niezwykłe wydarzenia, które miały miejsce dzięki interwencji świętego. Na uwagę zasługuje odrodzenie i otrzymywanie podwójnej ilości wina ze zniszczonych przez wiernych winnic okalających jeden z włoskich kościołów. We wszystkich czynach swojego życia upodabniał się do Chrystusa, jak on zebrał dwunastu braci, posiadał stygmaty jak on. "Bogurodzica" jest najstarszą polską pieśnią religijną. Pierwsza zwrotka jest modlitwą skie-rowaną do Matki Bożej z prośbą o wstawiennictwo u Chrystusa w celu wyjednania wiernym obfi-tych łask. W drugiej twórca zwraca się do Syna Bożego, aby ten, przez wzgląd na Jana Chrzciciela, wysłuchał modlitwy i zesłał proszącym łaskę pobożnego życia, zaś po śmierci zapewnił im życie wieczne w raju. Każdą strofę kończy zwrot: "Kyrie eleison "("Panie zmiłuj się nad nami") Rozważania o marności życia i nieuchronności śmierci są ukazane w "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią". W średniowieczu Kościół celowo skłaniał ludzi do myślenia o śmierci, co potwierdza popularne wówczas powiedzenie "Memento mori". Śmierć należała do tzw. spraw ostatecznych obok sądu ostatecznego, piekła i nieba. Kościół różnicował śmierć człowieka grzesz-nego i cnotliwego. Pierwsza miała być przykra, druga stanowiła zwykłą konieczność, której oba-wiać się nie należało. Ważne było należyte przygotowanie się na spotkanie ze śmiercią. Miały temu służyć: życie w cnocie, rachunek sumienia, spowiedź, pojednanie z ludźmi i światem. Wizerunek Śmierci w "Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" jest przerażający: chuda, blada, żółte oczy i ciało, bez końca nosa i warg, zgrzytająca zębami, z kosą w ręku itp. Mówi ona, że zabierze ze sobą każdego człowieka, ale w pierwszej kolejności grzeszników, księży żyjących w dostatku i rozkoszy, rozpustne kobiety, sędziów niesprawiedliwych, pijaków. Wynika stąd, że im człowiek przejdzie przez życie skromniej, tym jego spotkanie ze Śmiercią będzie mniej przykre. W literaturze średniowiecznej pojawiają się liczne utwory nawiązujące do wojen tak czę-stych w Europie w tym czasie i roli rycerstwa w życiu. Utwory te są w dzisiejszym pojęciu eposa-mi, przez literaturę francuską nazywane "chanson de gest" (pieśń o czynie). "Pieśń o Rolandzie" opowiada o walkach Karola Wielkiego na terenach Hiszpanii z poganami zwanymi Saracenami w roku 778. Utwór skupia się głównie na opisie powrotu zwycięskich rycerzy francuskich i zasadzce, w jaką dostał się w skutek zdrady Ganelona oddział hrabiego Rolanda, w wyniku czego odcięty od reszty wojsk poniósł klęskę, a Roland śmierć. W "Pieśni o Rolandzie" ukazany jest wzór średnio-wiecznego, zachodnioeuropejskiego rycerza, który gotów jest oddać życie swoje i współtowarzyszy broni za szczęście własnego króla i ojczyzny. Poza tym podkreślono w utworze dążenie walecznych mężów do osiągnięcia pięknego, wzniosłego celu, jakim na owe czasy była honorowa i zacięta wal-ka z przeciwnikami wiary. Ważne jest też to, że rycerz taki miał zapewnione miejsce w raju, co dla zwykłych śmiertelników było dużo trudniejsze do osiągnięcia. "Dzieje Tristana i Izoldy" to średniowieczny romans wszechczasów, opowiada dzieje tra-gicznej miłości Tristana - wysłannika i krewnego króla Marka, któremu miał przywieść narzeczoną Izoldę. Bohaterowie omyłkowo wypili w czasie podróży miłosny napój i stało się: rozkwitła miłość silniejsza niż ustalona tego świata. Silniejsza od woli samych zainteresowanych i silniejsza od śmierci. Niestety dochodzi do śmierci kochanków którzy zostają pochowani razem, a z ich grobu wyrasta drzewo, symbolizujące życie. Jednym z przykładów średniowiecznych utworów świeckich jest "Satyra na leniwych chło-pów". Jest ona dziełem anonimowego autora, jednak z treść wynika, że był nim szlachcic. Dowo-dem na to może być zarzucanie chłopom lenistwa, co z innego punktu widzenia można uważać za przemyślane stawianie biernego oporu przeciw wyzyskowi, który był podstawą bytu szlachty śre-dniowiecznej. W XV wieku powstał utwór poetycki "Wiersz o chlebowym stole". Jego autorem jest szlachcic z Gosławic, Przecław Słota (lub Złota). W utworze tym, będącym pierwszym na ziemiach polskich podręcznikiem dobrego wychowania, poeta, znając obyczaje panujące na dworach za-chodniej Europy, porusza kwestię zasad obowiązujących biesiadników, między innymi ich stosun-ku do kobiet, które według katolickiego autora są wiernymi kopiami Matki Boskiej. "Mały słownik języka polskiego" wydawnictwa PWN definiuje zacofanie następująco: "po-zostawanie w tyle za postępem; ciemnota umysłowa; wstecznictwo". Średniowiecze nie pozostaje w tyle, rozwija się dalej. Wypracowało w swej twórczości pewne reguły pisarskie. Dotyczyły one zasad budowy wierszy i konstruowania dobrej prozy. Pojawiły się nowe gatunki (oprócz starożyt-nych) tj. misterium, dramat liturgiczny, żywoty świętych. Rozwinęła się dwujęzyczność tzn. two-rzono w uniwersalnym języku Kościoła, łacinie, oraz w dopiero formujących się językach narodo-wych. Tematyka średniowiecza jest dwoista: kościelno-religijna i świecka. Najważniejszą wartością w tym okresie był Bóg. Kościół pełnił rolę kulturotwórczą, a duchowni dawali początek literaturze. Literatura średniowieczna odegrała dużą rolę w kształtowaniu się języka, kultury, cywilizacji i świadomości narodowej, przygotowała grunt dla rozwoju słowa w następnych epokach. Był to bar-dzo długi okres w dziejach ludzkości niosący za sobą postęp, jedyną rzeczą do zarzucenia może być to, że postęp ten był zbyt wolny w stosunku do innych epok. W odpowiedzi na pytanie postawione na początku: "Czy literatura średniowieczna jest dowodem zacofania epoki" z całą stanowczością odpowiadam NIE.

Literatura średniowiecza dowodem zacofania epoki

Materiały

Które wartości proponowane przez literaturę polską należy przenieść w XXI wiek? 42. Które wartości proponowane przez literaturę polską należy przenieść w XXI wiek? Świat wartości ludzi i bohaterów poszczególnych epok literackich jest bardzo zróżnicowany. Dla ludzi średniowiecza najważniejszym dobrem i celem życia był Bóg. Osoby żyjące w tej epoce wszystkie swoje sprawy podporządkowywały Stwórcy, wierzyły w niezmienny, us...

Majątek trwały przedsiębiorstwa Struktura rodzajowa majątku trwałego przedsiębiorstwa Z bilansowego punktu widzenia wyróżnia się dwie podstawowe grupy składników majątkowych: majątek trwały oraz obrotowy. Majątek trwały jest zaangażowany w przedsiębiorstwie na okres dłuższy niż jeden rok. M.T. jest mało elastyczny, nie można go na bieżąco dostosowywać do poziomu wykorzystywa...

Dziady cz III - powstanie, opis Propozycje zbawcze w III części \"Dziadów\" III część \"Dziadów\" powstała w roku 1832 w Dreźnie po upadku powstania listopadowego. Wieść o wybuchu powstania zastała Adama Mickiewicza w Rzymie. Był to grudzień 1830 roku, w kwietniu następnego roku poeta przyjechał do Paryża, a następnie przybył do Wielkopolski. Niestety nie udało mu się ...

Nawiązania w literaturze innych epok do średniowiecza 1. NAWIĄZANIA W LITERATURZE EPOK PÓŹNIEJSZYCH “Bema pamięci żałobny rapsod” Nie jest to realny opis pogrzebu: • nie pasują rekwizyty • nie pasują postaci • przenośnie • płaczki Taki kondukt charakterystyczny był dla średniowiecza. Jest to pogrzeb stylizowany na pogrzeb rycerza. Dał wyraz uwielbieni...

Człowiek w "Pieśniach" Kochanowskiego - zbiór utworów z różnych momentów życia Kochanowskiego \"czego chcesz od nas panie\" Człowiek jak i wszystko jest dziełem Boga Bóg panuje nad swoim stworzeniem i kieruje nim doskonale. Stwórca jest bliski człowiekowi, jest dobry, szczodrobliwy, łaskawy, hojny, nie skąpi dóbr stworzył piękny, przyjazny, harmonijny, dający radość człowiekowi świa...

Antoni Słonimski - skamander -Antoni S³onimski: zalicza siê go do nurtu parnasistowskiego, wi¹¿¹cego siê z romantyzmem; polega³ o na zwracaniu szczególnej uwagi na doskona³oœæ formy literackiej z jednoczesnym poszukiwaniem nowych, oryginalnych i oczywiœcie doskona³ych rozwi¹zañ wersyfikacyjnych (ogó³...

Poetyka powieści młodopolskiej w "Ludziach bezdomnych" Poetyka powieści młodopolskiej Utwór Ludzie bezdomni to przykład powieści przełamującej poetykę gatunku utrwaloną w poprzedniej epoce literackiej. Do powieści pozytywistycznej nawiązuje autor, przedstawiając panoramiczny obraz życia społecznego w różnych regionach Polski, ukazując problemy ludzi tego czasu i warunki ich życia. Sposób ujmow...

Dwa światy w "Odzie do młodości" Prezentacja dwóch światów: 1. zastanego gnuśny, nie dążą do nowości, nie kierują się uczuciami, są egoistyczni, nie dbanie o szczęście ogółu, świat martwy, ludzie bez uczuć i duszy, krępujący świat 2. powstającego dopiero świat dla młodych ludzi, musimy się jednoczyć, szczęśliwa młodość, świat lepszy, nieograniczona swoboda, ludzie otwarci...