Kultura starożytna: judajska i grecko-rzymska

Starożytność - okres dziejów najstarszej cywilizacji Europy i Bliskiego Wschodu od IV tysiąclecia p. n. e. do V w. n. e. Źródła kultury europejskiej to Mezopotamia, Grecja i Rzym. Mezopotamia. Centrum cywilizacji i kultury w dorzeczu Eufratu i Tygrysu; kultura tak stara jak egipska wytworzona przez plemiona semickie. Sumerowie - stworzyli pismo klinowe, pozostawili kamienne rzeźby, pałace i świątynie w kształcie schodowych piramid. Stworzyli też najstarszy poemat ludzkości „Gilgamesz”; zawiera on opis czynów i przygód Gilgamesza legendarnego władcy miasta Uruk. W poemacie tym występują mity o raju i potopie. W raju pełnym owoców ludzie i zwierzęta żyli w zgodzie, wolni od cierpień i chorób, ale zły bóg Ea zniszczył spokój. Potop to kara za grzechy. Bogowie ocalili uczciwego Ut, który zbudował arkę, gdzie zgromadził bliźnich i różne gatunki zwierząt i roślin. Babilonia. Cennym zabytkiem, który pozostawili są ruiny pałacu w Mari, a przede wszystkim stella (czarny, bazaltowy słup) z kodeksem Hammurabiego, u szczytu jest wykuta scena przedstawiająca króla, który z rąk Boga Słońca otrzymuje spis praw. Ten spis to kodeks Hammurabiego, zawiera 282 artykuły, naczelną zasadą jest „oko za oko”. Dzieło literackie, które pozostało po Babilończykach to „Enuma elisz”, zawiera opis początków świata. Z chaosu wyłonili się pierwsi bogowie, którzy chcieli uporządkować świat. Oburzyło to boga chaosu Abzu i żonę Tiamat. Bogowie jednak pokonali ich, ciało Tiamat podzielili na połowę; jedna to ziemia, druga to niebo. Krew Abzu zmieszali z gliną, powstał pierwszy człowiek. Bogowie porządkując świat utworzyli ciała niebieskie, oddzielili wodę od ziemi, w szóstym dniu stworzyli człowieka, 7 dnia odpoczywając urządzili ucztę. Hebrajczycy. Pochodzili z Mezopotamii, osiedlili się na terenie Palestyny, czyli Kanaan. Hebrajczycy, Izraelici i Judejczycy to Żydzi. W kręgu ich kultury powstał Stary Testament oraz Talmud, są to komentarze do Biblii. Kultura antyczna. (antigus = dawny, z łac.) Kultura antyczna to kultura starożytna grecko-rzymska. Grecja - pierwotne plemiona greckie to Darowie, Achajowie, Jonowie. Później powstaje Hellada, związek miast państw, np. Ateny. Po bitwie pod Cheroneą Grecja pod władzą Macedonii. Po podbojach Aleksandra Wielkiego tworzy się kultura hellenistyczna. Od 146r. Grecja pod władzą Rzymu. Najstarsza kultura wytworzyła się na Krecie i Peloponezie tzw. „kultura egejska”. Jej świadectwo to ruiny pałacu w Krossos na Krecie. Inne zabytki starej kultury greckiej znajdują się w Mykenach i w Atenach. Kultura ta miała znaczący wpływ na architekturę; wytworzyła trzy porządki architektoniczne: dorycki, joński, koryncki. Cenne budowle to Partenon na Akropolu w Atenach. Znaczące osiągnięcia miała rzeźba. Najwięksi rzeźbiarze to Fidiasz „posąg Ateny”, „posąg Zeusa w Olimpii”, oraz Myron „Dyskobol”. Rzym. Na terenie Italii były ludy różnego pochodzenia Italikowie, Etruskowie, Latynowie, Sabinii. W kręgu kultury tych plemion powstała legenda o Eneaszu, który przybył do Troi ożenił się z córką króla Lacjum, z tego rodu pochodziła matka Remusa i Romulusa. Król kazał ich wyrzucić do Tybru, fala wyniosła jednak dzieci na brzeg, a wilczyca je wykarmiła, oni założyli Rzym. Rzymianie utworzyli potężne państwo, przetrwało do 476r. Zabytki rzymskie to termy, świątynie, łuki tryumfalne oraz Koloseum.