Krótki wstęp d "Operetki" Gombrowicza



"Operetka" Witolda Gombrowicza jest dramatem nieco skomplikowanym i nie zawsze łatwym w odbiorze. Otóż nie ma w niej akcji i wydarzeń w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Plejadę bohaterów stanowią dziwaczne postacie podzielone na dwie warstwy społeczne: arystokrację i lokajstwo. Książe Himalaj, Księżna, Baron Firulet i Hrabia Szarm to oczywiście reprezentanci pierwszej grupy. Hufnagiel (fałszywy hrabia) i służba - to warstwa niższa. Są to grupy ogromnie skonwencjonalizowane, charakteryzowane przez szablon, właściwie znów widzimy szereg form: typ księcia pana i księżnej pani, odpowiedni strój, gest, arystokratyczna wymowa i intonacja, poza - tak, tu bardziej pasuje określenie poza niż forma. Z kolei po za sługi - lokaja wyraża się jako np. groteskowe czyszczenie butów państwu. Tworzą zbiór stereotypów, który kojarzy się z ożywionymi kartami do gry z "Alicji w krainie czarów". Jest jeszcze Albertynka - typ panny z dobrego domu, skromna, dobrze wychowana, niewinna, ojej względy rywalizują baron Firulet i hrabia Szarm. Wszystkie te postacie tworzą barwny świat kukiełek, który stworzył Gombrowicz, by móc ukazać i prześledzić pewne prawdziwe, ludzkie zjawiska i procesy, które przy "realiach" sztucznego, przerysowanego świata widać wyraźniej. Do procesów takich niewątpliwie należy dążenie do wyzwolenia się od form, z fałszu i wszechwładnej pozy krępującej ludzkość. Zauważymy przy tym, że centralną postacią ego świata kostiumów jest Fior - kreator mody, władca zewnętrznych wyglądów osób, potężny mistrz kontrolujących istnienie swoich podwładnych. Natomiast wartością przeciwną, symbolem prawdy i wyzwolenia od formy jest tu słowo nagość - pojęcie sprzeczne przecież z terminem kostium. Fior (skojarzenie nazwiska ze słynną osobowością Diora jest słuszne i zaplanowane przez Gombrowicza) jest dyktatorem mody w świecie póz i symbolizuje zniewolenie formą. Nagość to idea, której nośnikiem staje się Albertynka. W świecie tym zachodzi jeszcze inne zjawisko poddane analizie - mianowicie przewrót rewolucyjny, który przybiera tu oryginalną formułę i przebieg. Wszystko to natomiast ujął Witold Gombrowicz w fabułę, którą naprawdę trudno uporządkować lub zauważyć ścisłe związki przyczynowo-skutkowe. Należy wypunktować następujące fakty "porządkujące treść": - "Wyścig" barona Firuleta i hrabiego Szarma w ilości zdobytych kobiet i ich rywalizacja o Albertynkę. Ten punkt wyraża się głównie dzięki dialogom i gestom, pojedynku słownym na wzór licytacji karcianej, gry, tańca zalotników i innych groteskowych chwytów. - Pragnienie nagości, które budzi się w Albertynce pod wpływem dotyku złodziejaszka. - Bal arystokracji w zamku Himalaj, na którym złodziejaszki "spuszczone ze smyczy" rozpoczynają burzenie skostniałych form, rzucając się w tłum w swoich złodziejskich celach. - Przewrót rewolucyjny dokonany przez lokajów pod wodzą Hufnagla. Rewolucja jawi się tu jako piorunująca mieszanka dziwnych znaków i zapadająca co raz ciemność, przemiany postaci w przedmioty - np. Księżnej Pani w stolik. Dzięki rewolucji postacie obnażają swoje prawdziwe, groźne oblicza. - Zaginięcie Albertynki i poszukiwania wszczęte przez jej wielbicieli. - Finał utworu jako triumf nagości. Albertynka odnajduje się nagle w trumnie, z której powstaje całkiem naga, wyzwolona z formy stroju, przy dźwiękach zwycięskiej muzyki. Podsumujmy zagadnienia, które stanowią sens dramatu Gombrowicza: 1. Temat główny: skrępowanie ludzkości formą i schematem. 2. Rewolucja - burzenie skostniałego porządku, ukazanie prawdy, odwieczny zakręt w historii ludzkości, lecz zarazem działanie groteskowe, ośmieszone. 3. Miłość i flirt - jako gra ludzi, wyrażająca się w utartych gestach. 4. Siła i groźba mody (moda = filozofia czasów). 5. Konwencje tradycyjnych dramatów poddane zabiegom parodystycznym - np. Fior jako monologujący poeta romantyczny niczym Konrad z "Dziadów", intryga miłosna z klasycznej operetki. Inaczej mówiąc Witold Gombrowicz stworzył świat masek - form, w którym rozgrywa się intryga miłosna i przewrót rewolucyjny, po to, by ukazać konwencję jako wroga, niszczącą człowieka formę, która musi przegrać z autentyzmem, z pierwiastkiem prawdy tkwiącym w człowieku, reprezentowanym tu przez nagość. Jeszcze raz twórca wystąpił jako wróg konwencji.

Krótki wstęp d "Operetki" Gombrowicza

Materiały

Analiza "Sekretarze" Czesława Miłosza Sekretarze (z tomu Hymn o Perle 1982) Rzadko w poezji Miłosza pojawia się podmiot zbiorowy. Zasadni¬cza mydl wiersza wynika właśnie ze swoistego poczucia wspólnoty, łączności losów i działań, którą to łączność – chociaż jest ona bardzo enigmatyczna – podmiot wiersza odczuwa niezwykle wyraziście. Warto zwrócić uwagę na tytu...

Treść utworu "Bema pamięci żałobny rapsod" “BEMA PAMIĘCI ŻAŁOBNY RAPSOD” Gen. Józef Bem był w XIXw. znany i popularny. Uczestniczył w powstaniu listopadowych, powstaniu na Węgrzech, Wiośnie Ludów, wojnie z Turcją. Dla Norwida jest on symbolem narodowej wolności. Treścią utworu jest głównie pogrzeb. Jest on stylizowany na dawny pogrzeb wodzów średniowiecznych (użyte są r...

Funkcja publicystyki w budowaniu idei pozytywistycznych Prasa odegrała ogromną rolę w kształtowaniu się idei pozytywistycznych. Zastępowała ona likwidowane instytucje kulturalne i naukowe. Mogła przybliżyć ludziom sytuację polityczną i społeczną. Wśród prasy wyłoniły się dwa ugrupowania: \"Stara prasa\" i \"Młoda prasa\". Większość pisarzy ściśle współpracowała z czasopismami. Do najpopularniejszych ...

Muzyka baroku 9. Muzyka • monumentalizacja, dramatyzacja, powtórzenia • kontrast, patos • gatunki muzyczne: sakralne, kantata, opera • koncert skrzypcowe: Vivaldi

Fabuła powieści "Moralność Pani Dulskiej" Twórczość Zapolskiej zwykło się zaliczać do naturalistycznego nurtu dramaturgii Młodej Polski. Główną pasją pisarki było aktorstwo, które uprawiała ze zmiennym powodzeniem przez większą cześć życia. Literaturę traktowała raczej jako dodatkowe źródło dochodów, ale to właśnie ono zapewniło jej miejsce w historii polskiej kultury. Bezsprzecznie naj...

Elementy romantyczne w "Król Olszyn" Ballada składa się z elementów realistycznych oraz fantastycznych. Te drugie to: król Olszyn - twór wyobraźni ludowej, zły duch czyhający na podróżnych; jego matka i córki oraz przeżycia jadącego z ojcem chłopca będące swoistymi halucynacjami wskutek choroby. Dziecko czuje obecność króla Olszyn, jest nim przerażone, błaga ojca o ratunek. W...

"Królewna Śnieżka i krasnale" \"Królewna Śnieżka i krasnale\" Królewna Śnieżka mieszkała w ziemiance razem ze swoją ciotką. Śnieżka przez cały czas wykorzystywała i poniżała ciotkę. Królewna była również zazdrosna o urodę swej ciotki i za wszelką cenę próbowała zniszczyć jej cerę. Pewnego dnia Królewna wyrzuciła ciotkę z domu, poczym sprowadziła sobie Królewicza. Ciotka p...

Człowiek zbuntowany i wyobcowany w literaturze Niepogodzeni ze światem. Literatura o człowieku zbuntowanym i wyobcowanym. \" To wcale nie wymagało wielkiego charakteru. Nasza odmowa, niezgoda i upór...\" * Mówi się, że historia nie lubi buntowników. Dlaczego miałaby ich nie lubić? Przecież tylko dzięki ludziom zbuntowanym ten świat jeszcze jakoś toczy się do przodu i lekko pod górk...