Jezuici i ich rola w okresie baroku



Rola jezuitów w rozwoju kultury polskiej (szkolnictwo, cenzura, indeks ksiąg zakazanych). Jezuici - Towarzystwo Jezusowe - istniało od 1539 r. Do Polski sprowadzeni w 1564 przez kardynała S. Hozjusza (Braniewo) - uzyskali pozycję najsilniejszego zakonu. Wykazywało się niezwykłą prężnością organizacyjną. Jego służba wobec Kościoła potrydenckiego była skuteczna lecz oprócz pozytywnych miała także strony negatywne. Utrwalali oni wiarę katolicką wśród różnych narodów, adoptując elastycznie swój program do lokalnych upodobań, tradycji i warunków. Procesowi temu sprzyjała podjęta z czasem praca edukacyjna, szkolna. Do kolegiów jezuickich uczęszczali również innowiercy, traktowani tolerancyjnie. Metody nauczania stosowane przez jezuitów w szkołach średnich (kolegiach) i wyższych (akademiach) czerpały z doświadczeń znanych gimnazjów renesansowych, opierających program na humanistycznym modelu wykształcenia; przepajając go duchem religijnym i preferując naukę filozofii oraz teologii. Jezuici kształcili przy tym gruntownie w zakresie języka i literatury łacińskiej, a także greckiej. Kult słowa (wzmocniony solidnie nauczaną retoryką) oraz wiedzy doprowadziły do ostatecznej dewizy edukacyjnej, której celem miała być "pobożność wymowna i uczona". Ważną rolę kształcącą i wychowawczą odegrał teatr. Wzorem dla szkół jezuickich stało się powołane w 1550 Collegium Romanum. W Rzeczpospolitej w XVI - XVIII w. jezuici prowadzili większość szkół średnich. Pierwsze kolegia powstały w Braniewie (1565) i w Wilnie (1569). W 1772 roku na terenie Korony i Litwy jezuici prowadzili 56 kolegiów i 2 akademie - w Wilnie i Lwowie. Poziom nauczania był zróżnicowany, a w XVII i na początku XVIII w. znacznie się obniżył. Szkoły te cieszyły się wielką popularnością wśród szlachty, której ambicjom stanowym bezkrytycznie schlebiały. W XVIII w. pod wpływem prądów oświecenia, a także w rywalizacji z reformującym się szkolnictwem następowały istotne zmiany w programach nauczania szkół jezuickich. Niektóre kolegia (m.in. we Lwowie, Warszawie, Poznaniu) osiągnęły wysoki poziom. Rozwijały się w nich: matematyka, fizyka eksperymentalna, astronomia, uczono historii i języków nowożytnych. Wzrosła rola języka ojczystego. Do wybitnych pedagogów szkół jezuickich należeli m.in. J. Bielski, F. Bohomolec, A. Naruszewicz. Po 1773 szkoły jezuickie przejęła Komisja Edukacji Narodowej. Działalność jezuitów, jakkolwiek elastyczna i tolerancyjna w pewnych zakresach, była jednak generalnie podporządkowana nadrzędnym interesom kontrreformacji. Np. w dziedzinie prawno- ustrojowej Towarzystwo Jezusowe dalekie było od zgody na przywileje dla wyznań innowierczych. Kultywowało również politykę kulturalną instytucji kościelnej, popierającej m.in. program walki ze szkodliwymi dla wiary katolickiej dziełami. Cenzurowanie ksiąg, umieszczanie tzw. nieprawomyślnych na indeksie, czyli w spisach ksiąg zakazanych do lektury (w Polsce zasadniczo od 1603 r.), było potężną bronią. Na indeksie szybko znalazły się różne dzieła, w tym wiekopomne Kopernika, a także tzw. literatura sowizdrzalska. Czujność Kościoła wyrażała się również w rewidowaniu księgarń i drukarń, w niszczeniu zakazanych pism, zwłaszcza heretyckich i antykościelnych. Obawą przed represjami można częściowo wytłumaczyć nie drukowanie ówcześnie wielu wartościowych utworów, ich pozostawienie w rękopisach. Następowało natomiast rozprzestrzenianie tekstów "prawomyślnych", szczególnie dewocyjnych. Powodowało to z jednej strony obniżanie ogólnego poziomu literatury, a z drugiej utwierdzało płytką, powierzchowną pobożność rozmiłowaną w demonstracyjnej, wystawnej liturgii. Późna faza baroku, zwłaszcza tzw. czasy saskie, objawiła niemal katastrofalny upadek piśmiennictwa. Główni filozofowie epoki m.in. Diderot uważali jezuitów za ostoję wstecznictwa i podporę zwalczanego kościoła. Architektura jezuicka wywarła wielki wpływ na architekturę baroku. Zachowane zabytki architektury sakralnej znajdują się m.in. w Krakowie (kościół Św. Piotra i Pawła), w Poznaniu, Wilnie i Wrocławiu.

Jezuici i ich rola w okresie baroku

Materiały

Wyjaśnienie pojęcia heterostaza a) teza o hierarchii stanów równowagi b) heterostaza polega na zakłócaniu pracy niższego systemu (podsystemu) w celu zachowania równowagi na poziomie wyższym - na poziomie fizjologicznym może to być pocenie się, dreszcze, gorączka - na poziomie psychologicznym w celu ratowania czegoś cenniejszego, poprzez np. kłamstwo

Źródła finansowania z rynku finansowego a inne źródła finansowania - porównanie Porównanie źródeł finansowania z rynku finansowego z innymi źródłami finansowania. Porównując różne formy zasilania przedsiębiorstw w kapitał własny i obcy, tj. samofinansowanie, dotacje budżetowe, krótkoterminowy i długoterminowy kredyt bankowy, krótkoterminowe papiery dłużne oraz obligacje i akcje jako źródła kapitału długoterminowego...

Alkohol w reklamach Szkodliwość alkoholu jest równie znana jak i szkodliwość nikotyny. Jednak chciałabym zaznaczyć tu olbrzymią szkodliwość społeczną jaką ciągnie za sobą spożycie alkoholu: 78% morderstw w roku 1997 zostało popełnionych przez osoby będące pod wpływem alkoholu. Jesteśmy również świadomi jak wiele wypadków drogowych zawdzięczamy nieodpowiedzial...

Akcja pod arsenałem - opis sytuacji OPOWIADANIE Z OPISEM SYTUACJI- „AKCJA POD ARSENAŁEM” Pewnej marcowej nocy gestapo aresztowało Heńka. W jego notatkach znaleziono adres Rudego, który był jego przyjacielem. W nocy, 23 marca, Rudy zostaje aresztowany i przewieziony na Pawiak. Po przeszukaniu mieszkania i wstępnych przesłuchaniach Niemcy nabrali przeświadczenia ...

Miłość jako podstawa szczęścia Miłość jako podstawa szczęścia. O poezji sentymentalistów. Franciszek Karpiński to obok Franciszka Dionizego Kniaźnina najwybitniejszy przedstawiciel polskiego sentymentalizmu. Początki sentymentalizmu wiążą się z nazwiskiem filozofa Jana Jakuba Rousseau, który głosił przewagę serca nad rozumem, przewagę natury nad cywiliza...

Biblia i mitologia w "Mistrzu i Małgorzacie" Biblia i mitologia pozwoliły Michałowi Bułhakowowi w \"Mistrzu i Małgorzacie\" na rozszerzenie wymowy utworu oraz na podjęcie wielu różnych tematów. a) Walka dobra i zła w wymiarze etycznym i filozoficznym. Terenem-sceną, która najbardziej eksponuje dyskusję na temat dobra i zła jest bal u szatana -niejako arena, na której przewiają się ni...

Symbole apokalipsy Symbole Apokalipsy Abaddon- anioł przepaści, sprawca zagłady. Alfa i omega- pierwsza i ostatnia litera greckiego alfabetu, początek i koniec, symbol chrystusa , skrót drogi rodzaju ludzkiego od Edenu do sadu ostatecznego. Babilon- miasto zła przeciwstawione naowemu Jeruzalem także nierządnica.Baranek-ten symbol przypomina że chrystus został zł...

Klęska powstania styczniowego w poezji Asnyka Motyw klęski powstania styczniowego w liryce A. Asnyka. A. Asnyk urodził się wcześniej niż pozostali pozytywiści, więc był od nich starszy. Wobec tego silniej niż oni odczuwał związki i wpływy romantyzmu. Swój stosunek do powstania styczniowego porusza w wierszu Pijąc Falerno. Jest to tzw. liryka bólu istnienia. Chcąc zapomnieć o przeszłości i...