Jak polscy pisarze pozytywistyczni realizowali postulat utylitaryzmu literatury?



Jak polscy pisarze pozytywistyczni realizowali postulat utylitaryzmu literatury? Literatura utylitarna – znaczy użyteczna. Czego można oczekiwać od literatury? Oczywiście – żeby, jako dziedzina praktyczna, przyniosła czytelnikowi korzyści w następujących formach: • Pouczała, oświecała w kwestiach moralnych, prawdy o człowieku i historii. • Propagowała program obowiązujący w danej epoce • Przedstawiała wzorce godna naśladowania Jak to odbywało się w epoce pozytywizmu? Pouczenie moralne. Znajdujemy to na przykładzie noweli „Gloria Victis”. Celem tego utworu jest nauka miłości ojczyzny – odwołuje się on do powstania listopadowego. Upamiętnić to wydarzenie i uczcić poświęcenie powstańców, nauczyć odbiorców patriotyzmu – taki cel przyświeca noweli. Podobnie jest w przypadku „Trylogii” H. Sienkiewicza, choć tu dochodzą jeszcze inne zadania literackie: „pokrzepić serca”, czyli dodać otuchy i nadziei narodowi żyjącemu w niewoli zaborów. Propaganda programu pozytywistów. Ma ona miejsce w wielu powieściach tendencyjnych i nowelach. „Szkice węglem” H. Sienkiewicza ukazują potrzebę scjentyzmu i pracy u podstaw, zresztą pracy organicznej także, bowiem układ chłop-pan-urzędnik-ksiądz dowodzi, że cały organizm jest chory. Niedola chłopa i konieczność pomocy tej klasie – to idee głoszone w poezji Marii Konopnickiej. „Mendel Gdański” tej autorki nawołuje do tolerancji i równo uprawnienia Żydów. „Nad Niemnem” – to wielka pochwałą pracy, propaguje myśl, by walczyć o polskość, dbając o polską ziemie, zwalcza postawy romantyczne. Prawie każdy utwór pozytywistyczny rozpowszechnia program młodych – jest on zauważalny także w poezji Asnyka – czy to tylko poprzez wymowny przykład. Wzory do naśladowania. Zapełnione są nimi kraty powieści realizmu. Oto wzór patrioty wrysowany w „Potop”: nawrócony Kmicic, trzech zacnych rycerzy: Wołodyjowski, Skrzetuski, Ketling – ojczyźnie poświęcają wszystko, nawet miłość i życie. Oto Justyna Orzelska i Janek Bohatyrowicz z „Nad Niemnem” – ich przykład naucza, że sensowne i uczciwe życie może być takim tylko dzięki pracy i prawdziwemu, szczeremu uczuciu – nawet, gdy jest to tak zwany „mezalians”. Wokulski, który dorobił się fortuny, jest godny naśladowania, gdy weźmiemy pod uwagę jego energię, siłę działaniu i pomoc biednym. Nauczycielka z noweli „A...B...C” niesie ziarno wiedzy wśród najbiedniejszych dzieci. Literatura pozytywizmu obfituje także w antyprzykłady – czyli postacie, których naśladować nie należy. Są to Emilia Korczyńska i Kirło z „Nad Niemnem”, to panna Izabela z „Lalki”, to „dobra” pani z noweli Orzeszkowej. Wniosek: Tą literaturę można śmiało nazywać dydaktyczną, czyli oddziaływującą na odbiorcę w sposób wychowawczy i pouczający.

Jak polscy pisarze pozytywistyczni realizowali postulat utylitaryzmu literatury?

Materiały

Tadeusz Konwicki - życie i twórczość Rys biograficzny autora Tadeusz Konwicki, pisarz i reżyser filmowy, urodził się na Wileń¬szczyźnie w Nowej Wilejce. W Wilnie ukończył tajne gimnazjum, a w latach 1944-45 walczył w partyzanckim oddziale Armii Krajowej na tych terenach. Jego zainteresowanie literaturą ujawniło się zaraz po wojnie: podjął studia polonistyczne na Uniwersy...

Dokładna analiza wiersza "But w butonierce" Wiersz zbudowany jest z sześciu zwrotek, każda z nich ma cztery wersy. Mają one na przemian dziewiętnaście i osiemnaście sylab. Rymy występują we wszystkich wersach, są typu abab. Para pierwsza to rymy żeńskie, druga zaś - męskie. Wiersz opowiada o samym autorze, nawet wymienione jest jego nazwisko w jednej ze zwrotek. Utwór jest dynamiczny, Ze...

Utwory I.Krasickiego - charakterystyka \"Książę poetów\" jego utwory, nie rezygnując z aktualności, wyrażały postawę nieco sceptycznego obserwatora, który nawet angażując się w określone sprawy, nie tracił intelektualnej niezależności. Jego utwory nie są gorzkie, gorzkie są fakty, które w sobie kryją. Śmiech, ironia są natomiast wykorzystywane przez Krasickiego dla osiągnięcia celów ...

Motyw przyrody ojczystej w literaturze 27. Przyroda ojczysta jako temat, motyw, źródło inspiracji artystycznych Przyroda jest bardzo częstym motywem utworów lirycznych, towarzy¬szy przeżyciom podmiotu lirycznego, czasem odzwierciedla stan jego psychiki, a nawet bywa tłem mniej lub bardziej dramatycznych wydarzeń. Jest także źródłem przeżyć estetycznych i zachwytów, a jeśli ten ...

Kompozycja i cechy "Pieśni o Rolandzie" “PIEŚŃ O ROLANDZIE” Ma przejrzystą kompozycję trójdzielną. Wstęp to przygotowanie zasadzki przez zdrajcę Ganeleona. Rozwinięcie akcji przedstawia bohaterską walkę i śmierć Rolanda oraz jego towarzyszy. Zakończenie ukazuje zemstę Karola Wielkiego na Saracenach za śmierć siostrzeńca. Roland był rycerzem Karola Wielkiego i w 778 wzią...

Budżet Phare dla Polski Podstawę prawną dla bezzwrotnej pomocy finansowej, jaką Polska otrzymuje z Unii Europejskiej w ramach programu Phare, stanowi Umowa Ramowa podpisana 31.5.1990 r. przez Rząd Polski i Komisję Europejską. W Układzie Stowarzyszeniowym między Polską a Wspólnotą Europejską z 16.12.1991r., kwestie dotyczące środków pomocowych są regulowane w artykuła...

Tematyka twórczości Słowackiego TEMATYKA WCZESNEJ TWÓRCZOŚCI J. SŁOWACKIEGO Reprezentant drugiego młodszego pokolenia romantyzmu. Odwoływał się też do powstania listopadowego. Przed powstaniem następuje jego debiut literacki. Utwory powstałe wtedy to cykl powieści poetyckich, wprawki dla Słowackiego (tematyka historyczna, motywy orientalne). Bohaterowie tych powieści poetyc...

Definicja archaizmu, podział i przykłady Archaizmy, pojęcie, podział, przykłady Archaizmy są to wyrazy nie należące do czynnego zasobu słownego współczesnych Polaków Archaizmy dzielimy na: • słownikowe. Są to wyrazy, które zniknąły z języka, mimo istnienia przedmiotów, zjawisk, które opisywały. Np.: rzeczownik \"industria\" został zastąpiony przez wyraz \"przemysł\", \"ksiągo...