Ideologia oświecenia



IDEOLOGIA Racjonalizm: najważniejszym prądem umysłowym oświecenia był niewątpliwie racjonalizm (łac. rationalis - rozumowy). Początek racjonalizmowi dał francuski filozof i uczony Kartezjusz (1596-1650). Według Kartezjusza jedynym źródłem rzetelnej wiedzy i kryterium prawdy jest ludzki rozum. Myśl tę rozwinął holenderski filozof Baruch Spinoza (1632-1677) utrzymujący, że prawdą jest tylko to, co można rozumowo określić i uzasadnić. Wynikiem rozwoju racjonalizmu była krytyka wierzeń religijnych, przejawiająca się w ateizmie (pogląd, zgodnie z którym odrzucano istnienie Boga) lub deizmie (traktowanie Boga jako czystej idei, stwórcy nie ingerującego w dzieje świata, odległego i niepoznawalnego). Empiryzm: Obok racjonalizmu rozwinął się empiryzm. Za jego twórcę uważa się Francisa Bacona (1561-1626), angielskiego filozofa, prawnika i polityka. Według empirystów proces poznawania świata i prawdy powinien być oparty na doświadczeniu i eksperymencie. Prawdziwe jest więc tylko to, co można potwierdzić praktycznie, na drodze doświadczenia. Empiryzm stał się punktem wyjścia dla innego angielskiego uczonego, Johna Locke'a (1632-1704), który wprowadził słynne pojęcie tabula rasa (biała karta). Zgodnie z tym poglądem, umysł każdego człowieka jest początkowo podobny do nie zapisanej karty. Dopiero wszystko to, co składa się, na życie ludzkie (a więc wychowanie, wiedza, doświadczenie), zostaje utrwalone w umyśle i składa się na indywidualność każdego człowieka. Wynika stąd, że rozum ludzki można dowolnie kształtować, formować. Empiryści twierdzili, że wszelka wiedza ma więc źródło w doświadczeniu zewnętrznym (zmysły) i wewnętrznym (refleksja). Wielkie zasługi w umocnieniu racjonalizmu miał angielski matematyk, fizyk i filozof, Izaak Newton (1642-1727). Odkrył i określił trzy zasady dynamiki i prawo ciążenia, a także potwierdził odkrycia Mikołaja Kopernika. Utylitaryzm: W oświeceniu upowszechniła się również postawa ideowa i społeczna, określana mianem utylitaryzmu. Utylitaryzm to dążenie do bycia użytecznym i pożytecznym dla innych, do osiągnięcia szczęścia powszechnego, rozumianego jako największe szczęście największej liczby ludzi. Zgodnie z utylitaryzmem, społeczeństwo nie powinno dążyć do szczęścia kosztem jednostki, podobnie zresztą jak jednostka nie może być szczęśliwa kosztem całej społeczności. Punktem wyjścia prądów oświeceniowych był niewątpliwie humanitaryzm, akcentowanie godności i wartości każdego człowieka i zwrócenie uwagi na hasło braterstwa, wolności i równości wszystkich ludzi. Wraz ze zmierzchem oświecenia pojawia się na zachodzie Europy prąd przeciwstawiający się racjonalizmowi, czyli irracjonalizm. Irracjonalizm wynikał z przekonania, że w życiu człowieka nie może liczyć się wyłącznie to, co rozumowe, że wiele miejsca powinny zajmować również: uczucie, intuicja, wiara i instynkt.

Ideologia oświecenia

Materiały

Umiejętności i role kierownicze Umiejętności i role kierownicze. Robert Katz - umiejętności kierowników: 1. Techniczne - zdolność posługiwania się narzędziami, metodami i technologią w określonej specjalności. Wymagane szczególnie wobec niższego dozoru. 2. Społeczne - zdolność współpracowania z innymi ludźmi, rozumienie i motywowanie poszczególnych ludzi, jak i grup. Jedna...

Podział kupców Kupiec jt. Osoba fizyczna lub prawna dokonująca kupna – sprzedaży, zajmująca się tym zawodowo w celu osiągnięcia zysku Kupców dzielimy: A) ze względu na ryzyko 1. własny rachunek – sami ponoszą ryzyko 2. cudzy rachunek - otrzymują od zleceniodawcy wynagrodzenie a. komisant b. konsygnatariusz c. agent d. przedstawiciel e. ...

Zagadnienia narodowowyzwoleńcze w "Panu Tadeuszu" Zagadnienia narodowowyzwoleńcze Pan Tadeusz wyrósł nie tylko na gruncie tęsknoty autora do ojczyzny, ale zrodził się z poczucia troski o nią. Utwór, napisany po upadku powstania listopadowego, przenosi akcję w czas wcześniejszy – porę nadziei, marzeń, działań z myślą o wolnym kraju. Ukazana przez Mickiewicza aktywność ks. Robaka (boha...

Przedstawiciele filozofii greckiej 13) Filozofia starożytnej Grecji. Filozofia - umiłowanie wiedzy; Przedstawiciele filozofii greckiej: a) Platon - idealista, wykładał teorię poznania, co jest prawdą a co fałszem, Jego zdaniem tylko idee są niezmienne i trwałe. Jego uczniem był Arytoteles. b) Antystenes - cynik, uważał że dobro można osiągnąć tylko, gdy wyrzeczemy się dóbr m...

Bohater pozytywny i negatywny w "Powrotu posła" Bohater negatywny - sarmacki konserwatysta - Starosta Gadulski. Podstawą jego działania jest liberum veto, złota wolność szlachecka, którą porównuje do źrenicy oka, pozuje na człowieka obytego w świecie, wszechwiedzącego, zawsze mającego rację, w rzeczywistości jest nieukiem, człowiekiem zacofanym i upartym; nie przyjmuje żadnych argumentów mery...

Proza pozytywizmu - przykłady PROZA: Maria Konopnicka - „Miłosierdzie gminy”: Kuntz Wunderli, Probst, społeczność Hottingen. - „Mendel Gdański”: Mendel, Kubuś, Zegarmistrz, sąsiedzi Mendla - „Nasza szkapa”: Filip i Anna Mostowiak, Wicek, Felek, Piotruś Bolesław Prus - „Omyłka”: Antoś, Matka Antosia, Kasjer -...

"Ferdydurke" - dworek w Bolimowie Dworek w Bolimowie sztuczność w wyrażaniu gościnności, ich zachowania konwencjonalne rozmowa ma charakter czysto grzecznościowy, ujawnia się konwenans i pozór rozrośnięty obyczaj, coś w rodzaju muru między gospodarzami i gośćmi „towarzyska uprzejmość\" - pryncypialność, zwracanie się tylko bezpośrednio do swych poddanych w sprawie...

"Pan Tadeusz" - czas i miejsce akcji Czas i miejsce akcji Akcja Pana Tadeusza rozgrywa się latem 1811 roku, w porze żniw. Wydarzenia ukazane w dziesięciu pierwszych księgach składają się na obraz życia w Soplicowie w ciągu pięciu dni. Kolejny etap akcji, przedstawiony w dwu ostatnich księgach, przypada na dwa dni wiosny 1812 r., kiedy na Litwę wkraczają oddziały zbrojne: fran...