Ideał człowieka i obywatela w oświeceniu



W przeciwieństwie do epoki renesansu ("Żywot człowieka poćciwego", "Dworzanin polski") w epoce oświecenia brak jest utworów, które bezpośrednio wskazywałyby ideał człowieka i obywatela. Cechy wzorowego Polaka oswieceniowi twórcy wskazywali głównie poprzez krytykę wad i przywar oraz utwory dydaktyczne, z których samemu należało wysnuć odpowiednie wnioski. Cechy jakimi powinien się charakteryzować idealny człowiek i obywatel epoki oświecenia zawarli w swych dziełach: a. Stanisław Staszic "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", "Przestrogi dla Polski" - obywatel: - powinien otrzymać staranne wykształcenie - "takie będą Rzeczpospolite, jakie ich młodzieży chowanie", - musi myśleć postępowo i rozumieć potrzebę zmiany niektórych praw. Powinien postulować: zniesienie liberum veto, zastąpienie tronem dziedzicznym obieralność królów, otoczenie opieką rolników, zrównanie obywateli wobec prawa, "tępienie" narodowych wad, które doprowadziły do upadku kraju, b. Ignacy Krasicki chce nauczyć myślenia obywatelskiego oraz krytycyzmu wobec siebie. W swoich utworach piętnuje on wady ogólnoludzkie i typowo polskie. Jednocześnie oczekuje on odbiorcy myślącego, który będzie potrafił odczytać zawarte w jego dziełach nauki. Jego ideał: - nie powinien nadużywać alkoholu, unikać kłótni, czczego gadulstwa i bezmyślności - satyra "Pijaństwo", - nie charakteryzować się zarozumialstwem i pychą - satyra "Do króla", bajka "Szczur i kot", - nie charakteryzować się zawiścią, zaślepieniem, nieuctwem, ograniczeniem umysłowym i za wysokim mniemaniem o własnej osobie - satyra "Do króla", - powinien wykazywać krytyczny stosunek do mody i obyczajów - satyra "Żona modna", - nie powinien popadać w dewocję - bajka "Dewotka", - nie powinien pozostawać biernym wobec najeźdźcy - bajka "Ptaszki w klatce", - powinien być tolerancyjnym - bajka "Filozof", - powinien charakteryzować się poczuciem własnej godności - bajka "Kotka i chart", - powinien być ostrożny i potrafić umiejętnie korzystać z doświadczeń innych ludzi - bajka "Kulawy i ślepy", - duchowni nie powinni charakteryzować się: rozpustą, zawziętością, hardością, lenistwem, sybarytyzmem, pijaństwem, żądzą władzy nad środowiskiem, awanturnictwem, brakiem prawdziwej pobożności, ciemnotą umysłową i nieuctwem - poemat heroikomiczny "Monachomachia", - powinien starać wprowadzić reformę rolną (uwłaszczenie), otoczyć opieką chłopów, objąć ich edukacją i poprawić warunki socjalne - (utopijne wizje) - pierwsza polska powieść "Mikołaja Doświadczynskiego przypadki", c. Julian Ursyn Niemcewicz - "Powrót posła" - wzorem człowieka i obywatela jest Walery - poseł na sejm, jest on patriotą i należy do obozu reformatorów, z miłości rezygnuje z posagu Teresy, gospodarowanie zaczyna od uwłaszczenia chłopów.

Ideał człowieka i obywatela w oświeceniu

Materiały

Definicja archaizmu, podział i przykłady Archaizmy, pojęcie, podział, przykłady Archaizmy są to wyrazy nie należące do czynnego zasobu słownego współczesnych Polaków Archaizmy dzielimy na: • słownikowe. Są to wyrazy, które zniknąły z języka, mimo istnienia przedmiotów, zjawisk, które opisywały. Np.: rzeczownik \"industria\" został zastąpiony przez wyraz \"przemysł\", \"ksiągo...

Korzyści i czynniki wynikające ze sponsoringu kultury Rola sponsorowania w kulturze Sponsorowanie w obecnym etapie rozwoju społeczno – gospodarczego kraju jest istotnym źródłem finansowania kultury. Dlatego wiele instytucji, organizacji i twórców nie mogłoby egzystować bez tej formy pomocy. Wzrost znaczenia sponsoringu w ostatnich latach wynika ze zmiany systemu wartości społeczeństw kra...

Walory bajek Ignacego Krasickiego 1. WALORY TREŚCI I FORMY BAJEK IGNACEGO KRASICKIEGO Bajka to gatunek z pogranicza epiki i liryki. Jest to alegoryczna opowieść o zwierzętach, ludziach, przedmiotach, która służy do wypowiedzenia pewnej nauki moralnej o charakterze ogólnym i powszechnym. Ta prawda jest wyrażana często bezpośrednio jako pointa na końcu utworu, na początku utworu...

Polska poezja świecka POLSKA POEZJA ŚWIECKA pojawia się szereg utworów nie mających charakteru religijnego, utwory te spełniały funkcję dydaktyczną i pouczającą Tematyka obyczajowa “O zachowaniu się przy stole” Podmiot liryczny wskazuje dobre zasady zachowania się przy stole ® funkcja wychowawcza i dydaktyczna. Utwór rozpoczyna...

Problem poety i jego twórczości w romantyźmie Ogólne ramy definicyjne roli poety i jego twórczości zostały nakreślone przez filozofię tego okresu: Gottlieb Fichte podkreślał ogromne znaczenie jednostki jako indywidualności, a jej możliwości kreacji porównywał z boskimi; Fryderyk Schlegel zajmując się głównie znaczeniem artysty, a akt twórczy porównywał z kreacją boską, w czasie którego arty...

Obraz wsi w literaturze OBRAZY WSI W LITERATURZE 1. Starożytne sielanki opiewające życie na wsi. A. Teokryt - grecki autor sielanek B. Wergiliusz - rzymski autor utworów opiewających życie na wsi, życie pasterskie, np. Bucolica, poemat Georgica Ziemiaństwo 2. W średniowieczu powstała Satyra na leniwych chłopów autorstwa szlachcica, który ma zastrzeżenia do chł...

Obraz zaścianka w Bohatyrowiczach w "Nad Niemnem" Przed wybuchem powstania Korczyńscy utrzymywali bliskie kontakty z Bohatyrowiczami, jednak po 1864 roku nie było czasu na przyjaźń. Wszyscy musieli ciężko pracować, by nie stracić ziemi i gospodarstw. Bohatyrowicze posiadali dawniej szlachectwo. Po powstaniu stali się zwykłymi chłopami, o czym doskonale wie Anzelm, mówiąc: \"chłopami nazywamy si...

Romantyczni kochankowie "Cierpienia młodego wertera" i "Giaura' Romantyczna miłość i romantyczni kochankowie w świetle \"Cierpień młodego Wertera\" i \"Giaura\". I. Plan: I. Wprowadzenie: 1. Bohater - kochanek. 2. Dwaj romantyczni kochankowie - Werter i Giaur. II. Rozwinięcie: 1. Pierwszy kontakt z nowym typem bohatera: a.) Kim oni są? b.) Co robią? c.) Dl...