Hołd powstańcom w "Gloria victis"

TEMAT: Hołd powstańcom styczniowym w „Gloria victis”. Na Polesie Litewskie przyleciał wiatr, nie był tu 50 lat, pytał drzewa o zdarzenia. Usłyszał historię wielkiej bitwy, po której została zbiorowa mogiła, na niej mały krzyżyk. Dowódcą był wódz na miarę Leonidasa - Romuald Traugutt. Nie o nim jednak opowiadają drzewa, lecz o dwóch spośród wielu bezimiennych pochowanych w mogile. Byli to Jagmin i Tarłowski. Jagmin był rosły, silny typ żołnierza. Tarłowski był delikatny, drobny, przybył w te strony z siostrą Anielą, by uczyć dzieci. Aniela pokochała Jagmina, żegnała obu gdy szli do powstania. Stoczyli wiele bitew i potyczek. Wyróżniono raz Tarłowskiego, bo uratował życie wodzowi. Dziwiono się, bo nie nadawał się pozornie do walki. W przerwach godzinami opowiadał historię każdej rośliny. Obaj przyjaciele marzyli o czasach, kiedy miecze przekute zostaną na lemiesze. Nadszedł straszny dzień, kiedy armia otoczyła wielki las. Nadszedł list od Anieli, nie zdążyli go przeczytać. Ranny Tarłowski znalazł się w szałasie dokąd najwcześniej dotarł wróg. Skoczył mu na pomoc Jagmin, ale zobaczył zawieszonego na pikach. W następnym momencie sam zginął. Po latach przyszła na mogiłę samotna dziewczyna, długo płakała, nie powróciła więcej. Mogiła pozostała opuszczona, czuwały tylko drzewa, liliowe dzwonki i polna róża. Czas szemrał rae victis = biada zwyciężonym. Słysząc to wiatr krzyknął, że uczestnikom walk należy się gloria, czyli chwała, a nie zapomnienie. Oddali przecież życie za ojczyznę. Orzeszkowa propagowała wprawdzie hasła pozytywizmu, ale romantyczne ideały walki były jej bardzo bliskie, dlatego upomniała się o pamięć dla powstańców styczniowych.